§ 11 UWG – Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa lub zakładu

§ 11 UWG chroni poufną wiedzę przedsiębiorstwa przed zdradą i nieuczciwym wykorzystaniem. Chodzi o informacje, które mają wartość gospodarczą dla przedsiębiorstwa, nie powinny być powszechnie znane i dlatego są chronione odpowiednimi środkami zachowania tajemnicy. Mogą to być na przykład listy klientów, ustalenia cenowe, wewnętrzne kalkulacje, procedury techniczne lub wrażliwe dane ofertowe. Karalne jest działanie osoby, która takie tajemnice jako pracownik w trakcie trwania stosunku pracy przekazuje bez upoważnienia lub która taką tajemnicę bezprawnie pozyskuje, a następnie wykorzystuje do celów konkurencyjnych lub rozpowszechnia. Ustawa chroni w ten sposób nie tylko dotknięte przedsiębiorstwo, ale także uczciwą konkurencję, ponieważ nikt nie powinien uzyskiwać nieuczciwej przewagi poprzez nadużycie cudzego know-how.

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Ochrona prawna zgodnie z § 11 UWG

§ 11 UWG chroni tajemnice przedsiębiorstwa i zakładu przed nieuprawnionym ujawnieniem i wykorzystaniem. Celem tego przepisu jest ochrona firm przed niekorzystnymi skutkami konkurencyjnymi, które mogą powstać w wyniku przedostania się poufnych informacji do konkurentów lub ich wykorzystania do celów obcych.

Chronione są informacje, w których zachowaniu istnieje uzasadniony interes gospodarczy. Jeśli takie informacje przedostaną się w sposób niekontrolowany na zewnątrz, może to prowadzić do znacznych strat dla danej firmy i zakłócać konkurencję.

Działanie w celach konkurencyjnych

Karalność na podstawie § 11 UWG wymaga, aby działanie zostało podjęte w celach konkurencyjnych. Pojęcie konkurencji opisuje gospodarczą relację rywalizacji między przedsiębiorstwami lub osobami, które ubiegają się o tych samych klientów, zlecenia lub udziały w rynku.

Aby można było mówić o działaniu w celach konkurencyjnych, muszą zostać spełnione przesłanki stosunku konkurencji oraz zamiaru konkurencyjnego.

Stosunek konkurencji

Stosunek konkurencji zachodzi wtedy, gdy dwa lub więcej przedsiębiorstw działa na tym samym rynku i rywalizuje o tych samych klientów lub możliwości biznesowe. Strony nie muszą być przy tym bezpośrednimi konkurentami. Wystarczy, jeśli działanie jest zdolne do poprawy pozycji konkurencyjnej jednego przedsiębiorstwa względem innych uczestników rynku.

Zamiar konkurencyjny

Przez zamiar konkurencyjny rozumie się sytuację, w której sprawca świadomie dąży do wspierania własnej konkurencji lub konkurencji innej osoby. Samo przekazanie lub wykorzystanie tajemnicy nie wystarczy. Decydujące jest to, że działanie zostaje podjęte właśnie po to, aby uzyskać korzyść gospodarczą w walce konkurencyjnej.

Pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa i zakładu

Ochrona na podstawie § 11 UWG wymaga istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa lub zakładu.

Tajemnica przedsiębiorstwa dotyczy handlowych lub gospodarczych informacji firmy. Zaliczają się do nich listy klientów, ustalenia cenowe, kalkulacje czy strategie marketingowe.

Tajemnica zakładu odnosi się do procesów technicznych lub organizacyjnych, takich jak procedury produkcyjne, rysunki techniczne czy specjalne procesy wytwórcze.

Aby ochrona zgodnie z § 11 UWG zadziałała, musi być spełnionych kilka przesłanek. Informacja musi mieć związek z przedsiębiorstwem, nie może być publicznie dostępna, a przedsiębiorstwo musi mieć uzasadniony interes w zachowaniu tajemnicy.

Informacja musi mieć związek z przedsiębiorstwem i nie może być powszechnie znana ani łatwo dostępna. Ponadto musi istnieć uzasadniony interes gospodarczy w jej zachowaniu w tajemnicy. Musi być rozpoznawalne, że przedsiębiorstwo faktycznie chce zachować daną informację w tajemnicy i podejmuje odpowiednie środki w celu utrzymania poufności.

Odróżnienie od informacji powszechnie znanych

Nie każda informacja z przedsiębiorstwa jest automatycznie chroniona. Decydujące jest, aby dotyczyła treści, które nie są publicznie znane lub łatwo dostępne. Gdy informacje są swobodnie dostępne lub można je pozyskać bez większego wysiłku, ochrona prawna wygasa.

Powszechnie znane są na przykład dane, które zostały już opublikowane lub wynikają ze zwykłych obserwacji rynkowych. Również doświadczenia i umiejętności, które pracownicy nabywają w trakcie swojej działalności, zasadniczo nie należą do obszaru chronionego.

Takie umiejętności mogą jednak stać się częścią obszaru chronionego, jeśli wykraczają poza zwykłą wiedzę doświadczalną i dotyczą konkretnych, poufnych informacji przedsiębiorstwa. Decydująca przestaje być wtedy osobista umiejętność pracownika, a staje się nią charakter tajemnicy danej informacji.

Zdrada tajemnicy zgodnie z § 11 ust. 1 UWG

Pracownicy w ramach swojej działalności zawodowej często otrzymują dostęp do poufnych informacji, które mogą mieć istotną wartość dla konkurencyjności firmy. Z tego powodu § 11 ust. 1 UWG przewiduje karę za nieuprawnione ujawnienie takich informacji pod określonymi warunkami.

Zdrada tajemnicy zachodzi wtedy, gdy pracownik przekazuje innym osobom bez zgody przedsiębiorstwa tajemnicę przedsiębiorstwa lub zakładu, która została mu powierzona z racji stosunku pracy lub stała się dla niego dostępna w inny sposób. Nie ma przy tym znaczenia, w jakiej formie następuje przekazanie. Zarówno informacje ustne, jak i przekazy pisemne lub elektroniczne mogą wyczerpywać znamiona czynu zabronionego. Już samo udostępnienie poufnej informacji może być wystarczające.

Warunkiem jest jednak, aby ujawnienie nastąpiło w celach konkurencyjnych, a zatem było skierowane na wspieranie własnej konkurencji lub konkurencji innej osoby.

Pracownik

Nie każda osoba w otoczeniu firmy automatycznie podpada pod pojęcie pracownika. Pojęcie to jest interpretowane szeroko i obejmuje wszystkie osoby, które ze względu na stosunek pracy są włączone w organizację zakładu i dzięki temu otrzymują dostęp do wewnętrznych informacji.

Zaliczają się do nich robotnicy, pracownicy umysłowi, uczniowie zawodu i praktykanci. Pod pewnymi warunkami za pracowników mogą być uznani również dyrektorzy zarządzający lub inni pracownicy kadry kierowniczej. Decydująca nie jest konkretna pozycja w firmie, lecz włączenie w stosunek pracy i wynikający z tego dostęp do poufnych informacji.

Przepis nie obejmuje natomiast samodzielnych przedsiębiorców ani innych osób, które nie pozostają w stosunku pracy z firmą. Osoby te mogą jednak w pewnych okolicznościach zostać pociągnięte do odpowiedzialności na podstawie innych przepisów, w szczególności § 11 ust. 2 UWG, jeśli bezprawnie pozyskują lub wykorzystują tajemnice przedsiębiorstwa lub zakładu.

Pozyskanie tajemnicy w ramach stosunku pracy

Dla zastosowania § 11 ust. 1 UWG wymagane jest, aby pracownik uzyskał daną informację właśnie z racji swojego stosunku pracy. Tajemnica musiała zostać mu albo wyraźnie powierzona, albo stać się dostępna ze względu na wykonywaną przez niego działalność.

Pomiędzy działalnością zawodową a znajomością tajemnicy musi zatem istnieć związek. Ma to miejsce, gdy pracownik ze względu na swoje stanowisko uzyskuje wgląd w listy klientów, kalkulacje, dokumentację techniczną lub wewnętrzne strategie firmy. Nie jest natomiast wymagane, aby informacja została wyraźnie przekazana. Wystarczy, że dostęp został umożliwiony poprzez pracę w przedsiębiorstwie.

Przekazywanie informacji w trakcie trwania stosunku pracy

Przekazywanie tajemnic jest karalne tylko wtedy, gdy następuje w trakcie trwania stosunku pracy. Oznacza to, że ochrona jest szczególnie silna, dopóki osoba jest jeszcze zatrudniona w przedsiębiorstwie.

Przekazanie zachodzi już wtedy, gdy osoba trzecia uzyskuje możliwość dostępu do informacji. Nie ma znaczenia, czy informacja jest faktycznie wykorzystana. Już samo udostępnienie może wystarczyć.

Po zakończeniu stosunku pracy obowiązują inne regulacje. Niemniej jednak obchodzenie się z poufnymi informacjami pozostaje również później prawnie wrażliwe. W takich przypadkach zastosowanie mogą mieć w szczególności przepisy o ochronie tajemnic przedsiębiorstwa zgodnie z §§ 26a i nast. UWG oraz roszczenia cywilnoprawne dotkniętego przedsiębiorstwa.

Wykorzystanie tajemnicy zgodnie z § 11 ust. 2 UWG

Ochrona tajemnic przedsiębiorstwa i zakładu nie ogranicza się do pracowników firmy. § 11 ust. 2 UWG obejmuje również osoby, które same nie pozostają w stosunku pracy z dysponentem tajemnicy, ale bez upoważnienia wykorzystują poufne informacje lub przekazują je innym.

Wykorzystanie tajemnicy zachodzi wtedy, gdy poufne informacje są użytkowane gospodarczo lub udostępniane innym osobom. Nie jest przy tym wymagane, aby faktycznie osiągnięto przewagę konkurencyjną. Wystarczy, że działanie jest skierowane na wspieranie własnej konkurencji lub konkurencji osoby trzeciej.

Kto uzyskał wiedzę o cudzej tajemnicy przedsiębiorstwa lub zakładu, nie może jej zatem wykorzystywać ani ujawniać bez zgody uprawnionego przedsiębiorstwa, jeżeli następuje to w celach konkurencyjnych.

Wykorzystanie bezprawnie uzyskanych informacji

Za pomocą tego przepisu ustawodawca zapobiega sytuacji, w której osoby czerpią korzyści z cudzej wiedzy, mimo że nie uzyskały leżących u jej podstaw informacji w sposób zgodny z prawem.

Wykorzystanie gospodarcze zachodzi w szczególności wtedy, gdy sprawca używa informacji do ulepszenia własnych produktów lub usług, opracowuje na ich podstawie konkurencyjne oferty lub wykorzystuje je celowo do pozyskiwania klientów.

Decydujące nie jest to, czy faktycznie nastąpi sukces gospodarczy. Już samo użycie informacji wystarczy, o ile następuje w celach konkurencyjnych.

Przekazywanie osobom trzecim

Obok własnego użytku, przepis obejmuje również przekazywanie tajemnic przedsiębiorstwa lub zakładu innym osobom. Kto ujawnia poufne informacje, umożliwia kolejnym osobom wykorzystanie tych informacji do własnych celów i czerpanie z nich korzyści gospodarczych.

Przez przekazanie należy rozumieć każdą formę udostępnienia. Nie ma przy tym znaczenia, czy informacja została podana do wiadomości dużej liczbie osób. Wystarczające może być już poinformowanie jednej osoby.

Szczególnie problematyczne jest przekazywanie informacji konkurentom lub osobom pozostającym w gospodarczym związku z konkurencją. Poprzez ujawnienie poufnych informacji mogą one poprawić swoją pozycję rynkową, nie wypracowawszy samodzielnie danej wiedzy.

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Bezprawne pozyskiwanie tajemnicy przedsiębiorstwa lub zakładu

Niedozwolone może być nie tylko wykorzystanie, ale już samo pozyskanie tajemnicy. Ustawa chroni zatem przedsiębiorstwa nie tylko przed zdradą już znanych tajemnic, ale także przed celowymi próbami dotarcia do poufnych informacji.

Ustawa zabrania zdobywania tajemnic przedsiębiorstwa lub zakładu za pomocą niedozwolonych metod. Zaliczają się do nich zarówno naruszenia ustaw, jak i zachowania, które wprawdzie niekoniecznie są karalne, ale naruszają zasady uczciwej konkurencji. Celem przepisu jest ochrona firm przed uzyskiwaniem przez osoby trzecie dostępu do poufnej wiedzy za pomocą niedopuszczalnych metod.

Uzyskanie poprzez działania niezgodne z prawem

Szczególnie wyraźna forma niedozwolenia zachodzi wtedy, gdy pozyskanie narusza obowiązujące prawo. Bezprawność powstaje już poprzez niedozwolone pozyskanie informacji. To, czy dana osoba później wykorzysta tajemnicę, nie gra roli.

Podpadają pod to działania takie jak kradzież, oszustwo, przekupstwo lub inne bezprawne uzyskanie dostępu do poufnych informacji.

Zaliczają się do tego działania, w których przekraczane są granice prawne, aby zdobyć dane. Takie postępowanie głęboko narusza prawa dotkniętego przedsiębiorstwa.

Uzyskanie poprzez nieuczciwe postępowanie

Obok naruszeń prawa, przepis obejmuje również przypadki, w których informacje są pozyskiwane poprzez nieuczciwe zachowanie. Nieuczciwie działa ten, kto uzyskuje dostęp do poufnych informacji w sposób, który stoi w sprzeczności z zasadami uczciwej konkurencji.

Takie przypadki zachodzą wtedy, gdy ktoś celowo próbuje uzyskać informacje w sposób nieuczciwy lub ukryty. Nie chodzi tu o naruszenie prawa, lecz o nieuczciwe postępowanie.

Zaliczają się do tego celowe działania szpiegowskie, wyłudzanie informacji podstępem lub inne działania, które wprawdzie nie muszą być karalne, jednak są uznawane za sprzeczne z dobrymi obyczajami lub zasadami konkurencji.

Strona podmiotowa czynu

Dla karalności na podstawie § 11 UWG nie wystarczy, że tajemnica przedsiębiorstwa lub zakładu zostanie faktycznie ujawniona, wykorzystana lub przekazana. Ustawa wymaga ponadto, aby sprawca miał określone nastawienie wewnętrzne do swojego działania. W nauce prawa określa się to jako stronę podmiotową czynu.

Strona podmiotowa dotyczy pytania, co sprawca wiedział, czego chciał lub co przynajmniej uważał za możliwe, gdy działał. Sprawdza się przy tym, czy osoba działała świadomie i wiedziała, co robi. Jednocześnie działanie musi być skierowane na wspieranie własnej konkurencji lub konkurencji innej osoby. W ten sposób ustawa zapewnia, że nie każde przypadkowe lub niezamierzone przekazanie poufnych informacji jest karalne.

Zamiar

Dla karalności na podstawie § 11 UWG sprawca musi działać umyślnie. Musi zatem rozpoznawać lub przynajmniej uważać za możliwe, że dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa lub zakładu. Jednocześnie musi być świadomy, że jego działanie prowadzi do ujawnienia, przekazania lub wykorzystania tej poufnej informacji.

Oznacza to, że sprawca musi przynajmniej rozpoznawać, że informacja jest poufna i przedsiębiorstwo nie chce jej upubliczniać. Działanie nie może przy tym nastąpić jedynie przez przypadek, lecz musi zostać podjęte świadomie.

Może to mieć miejsce w szczególności przy:

• świadomym przekazywaniu poufnych informacji osobom trzecim,
• celowym wykorzystywaniu wewnętrznych informacji firmy do własnych celów,
• wiedzy o znaczeniu gospodarczym i poufności informacji.

Jeśli brakuje tej świadomości, na przykład dlatego, że osoba błędnie uważa informację za publicznie dostępną, zasadniczo nie ma mowy o umyślności. Działanie jedynie nieumyślne lub przypadkowe nie wystarcza do karalności na podstawie § 11 UWG.

Skutki prawne naruszenia

Naruszenie § 11 UWG może mieć zarówno konsekwencje karne, jak i cywilnoprawne. Dotknięte przedsiębiorstwa mają kilka możliwości działania przeciwko nieuprawnionemu wykorzystaniu lub przekazaniu swoich tajemnic.

Decydujące jest przy tym, że ustawodawca nie tylko sankcjonuje sprawcę, ale także daje przedsiębiorstwu instrumenty, aby ograniczyć powstałą szkodę i zapobiec przyszłym naruszeniom.

Konsekwencje karne

Kto narusza § 11 UWG, musi liczyć się z karą sądową. W zależności od wagi naruszenia grożą kary grzywny lub kary pozbawienia wolności. Celem jest skuteczne sankcjonowanie i odstraszanie od nieuczciwego postępowania.

Szczególną cechą jest to, że w przypadku § 11 UWG mamy do czynienia z przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Jest to czyn zabroniony, który nie jest ścigany automatycznie przez prokuraturę. Zamiast tego sam pokrzywdzony musi wszcząć ściganie karne i wystąpić jako oskarżyciel prywatny. Ustawodawca wychodzi przy tym z założenia, że naruszone zostają przede wszystkim interesy dotkniętego przedsiębiorstwa i to ono powinno samo zdecydować, czy ma nastąpić ściganie karne.

Dla przedsiębiorstw oznacza to, że w przypadku naruszenia muszą stać się aktywne. Bez odpowiedniego oskarżenia prywatnego zasadniczo nie następuje karne ukaranie sprawcy. Szybka reakcja jest zatem często decydująca dla skutecznego dochodzenia własnych praw.

Konsekwencje cywilnoprawne

Obok prawa karnego przedsiębiorstwom przysługują również roszczenia cywilnoprawne. Mają one na celu wyrównanie powstałej szkody i zapobieżenie dalszym naruszeniom.

Na pierwszym planie znajduje się możliwość bezpośredniego działania przeciwko sprawcy i pociągnięcia go do odpowiedzialności. Szczególnie ważne jest, aby przedsiębiorstwa szybko reagowały, aby uniknąć dalszych niekorzystnych skutków.

Typowe roszczenia to:

• Zaniechanie dalszych naruszeń
• Odszkodowanie za powstałe straty
• Usunięcie bezprawnych stanów

W praktyce szczególnie ważna jest możliwość szybkiego zabezpieczenia sądowego. Przedsiębiorstwa mogą w przypadku grożącego lub już dokonanego naruszenia złożyć wniosek o tymczasowe zabezpieczenie zgodnie z § 24 UWG. Dzięki temu można natychmiast zakazać dalszego wykorzystania lub przekazywania tajemnic przedsiębiorstwa lub zakładu, jeszcze zanim zakończy się ostateczne postępowanie.

Te roszczenia umożliwiają aktywne działanie przeciwko nadużyciu tajemnic przedsiębiorstwa i ochronę własnej pozycji konkurencyjnej.

Korzyści z pomocy prawnej

Właśnie w przypadku tajemnic przedsiębiorstwa i zakładu często chodzi o wysokie wartości gospodarcze i złożone rozgraniczenia prawne. Już małe błędy mogą prowadzić do utraty roszczeń lub niepowodzenia postępowania. Wczesna pomoc prawna zapewnia zabezpieczenie i skuteczne dochodzenie Państwa pozycji.

Adwokat pomoże Panu nie tylko w ocenie prawnej, ale także w strategicznym postępowaniu, na przykład czy zasadne są kroki karne, roszczenia cywilnoprawne czy oba rozwiązania. Jednocześnie zapewnia, że wszystkie przesłanki są rzetelnie udowodnione, co w praktyce często ma decydujące znaczenie.

Konkretne korzyści dla Państwa:

• Szybka ocena, czy faktycznie zachodzi chroniona tajemnica
• Ukierunkowane dochodzenie roszczeń, np. zaniechania lub odszkodowania
• Pewne zabezpieczenie dowodów, aby naruszenia w ogóle mogły być ścigane

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Często zadawane pytania – FAQ

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja