§ 14 UWG – Roszczenie o zaniechanie

Roszczenie o zaniechanie na podstawie § 14 UWG jest najważniejszym środkiem prawnym służącym do powstrzymania nieuczciwych praktyk rynkowych, zanim dojdzie do kolejnych naruszeń konkurencji. Umożliwia ono określonym konkurentom, grupom interesu i organizacjom uprawnionym ustawowo wystąpienie przeciwko bezprawnym zachowaniom w obrocie gospodarczym i uzyskanie sądowego zakazu ich kontynuowania. Celem nie jest ukaranie przedsiębiorstwa, lecz zapobieganie dalszym naruszeniom.

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Znaczenie roszczenia o zaniechanie w UWG

Roszczenie o zaniechanie na podstawie § 14 UWG należy do najważniejszych instrumentów austriackiego prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jego celem jest jak najszybsze powstrzymanie nieuczciwych zachowań, zanim negatywne skutki dla konkurentów, konsumentów lub całego rynku ulegną utrwaleniu.

W przeciwieństwie do roszczenia odszkodowawczego, roszczenie o zaniechanie nie wymaga, aby szkoda finansowa już wystąpiła. Decydujące jest raczej to, że ma miejsce zachowanie bezprawne lub że jest ono bezpośrednio grożące. Dzięki temu ustawa umożliwia szybkie przeciwdziałanie naruszeniom konkurencji.

Roszczenie o zaniechanie zapewnia, że przedsiębiorstwa muszą przestrzegać tych samych reguł konkurencji. Dzięki temu wyniki pracy mogą ze sobą uczciwie konkurować, a konsumenci podejmują decyzje na podstawie rzetelnych informacji, a nie nieuczciwych metod.

Przesłanki roszczenia o zaniechanie

Roszczenie o zaniechanie nie powstaje przy każdym naruszeniu konkurencji. Ustawa wymaga zaistnienia określonych przesłanek, aby sąd mógł zakazać kwestionowanego działania.

Zasadniczo muszą wystąpić łącznie następujące elementy:

• Obowiązek zaniechania
• Ryzyko pierwszego naruszenia lub
• Ryzyko powtórzenia

W przypadku braku jednego z tych elementów roszczenie o zaniechanie nie przysługuje.

Obowiązek zaniechania wynika z przepisów prawa konkurencji. Każdy, kto narusza te zasady lub bezpośrednio przygotowuje naruszenie, musi zaniechać takiego zachowania.

Dodatkowo ustawa wymaga istnienia niebezpieczeństwa przyszłych naruszeń prawa. Prawo konkurencji rozróżnia przy tym ryzyko pierwszego naruszenia oraz ryzyko powtórzenia. Obie sytuacje uzasadniają sądowe roszczenie o zaniechanie, choć różnią się znacznie pod względem przesłanek.

Ważne jest również to, że roszczenie o zaniechanie nie wymaga winy. Nawet ten, kto narusza prawo konkurencji nieumyślnie lub przez niedbalstwo, może zostać zobowiązany do zaniechania.

Obowiązek zaniechania

Obowiązek zaniechania stanowi podstawę prawną każdego roszczenia o zaniechanie. Zobowiązuje on przedsiębiorcę do niepodejmowania w przyszłości określonego zachowania lub do zaniechania bezpośrednio grożącego zachowania bezprawnego.

Gdy tylko dane zachowanie narusza zasady uczciwej konkurencji, nie wolno go kontynuować. Roszczenie o zaniechanie służy do wyegzekwowania tego obowiązku, w razie potrzeby na drodze sądowej. Celem jest zapobieganie dalszym naruszeniom konkurencji i zapewnienie uczciwej rywalizacji.

Dla istnienia obowiązku zaniechania nie ma znaczenia, czy osoba odpowiedzialna działała umyślnie. Decydujące jest wyłącznie to, że zachowanie narusza wymogi prawa konkurencji lub że takie naruszenie jest bezpośrednio grożące.

Ryzyko pierwszego naruszenia

Roszczenie o zaniechanie może powstać jeszcze zanim w ogóle dojdzie do naruszenia konkurencji. W takim przypadku mówi się o ryzyku pierwszego naruszenia.

Ryzyko pierwszego naruszenia występuje wtedy, gdy konkretne okoliczności wskazują na to, że bezprawne zachowanie ma zostać podjęte w najbliższej przyszłości. Sama możliwość naruszenia nie wystarczy. Muszą istnieć dające się zweryfikować przesłanki, które pozwalają oczekiwać nadchodzącego naruszenia konkurencji.

Takimi przesłankami mogą być na przykład czynności przygotowawcze, konkretne zapowiedzi reklamowe lub inne środki pozwalające wnioskować o zamiarze przeprowadzenia nieuczciwej praktyki rynkowej. Im bardziej konkretne są te oznaki, tym większe prawdopodobieństwo istnienia prewencyjnego roszczenia o zaniechanie.

Ponieważ naruszenie jeszcze nie nastąpiło, powód musi udowodnić ryzyko pierwszego naruszenia w razie sporu. Sąd bada przy tym, czy w świetle okoliczności danego przypadku rzeczywiście istnieje niebezpieczeństwo, że w najbliższej przyszłości dojdzie do naruszenia prawa.

Ryzyko powtórzenia

Jeśli naruszenie konkurencji już miało miejsce, w centrum oceny prawnej znajduje się ryzyko powtórzenia. W praktyce stanowi ono najczęstszą podstawę roszczenia o zaniechanie.

Ustawa zakłada, że kto już raz naruszył prawo konkurencji, podejmie takie zachowanie ponownie. Z tego powodu domniemywa się ryzyko powtórzenia. Podmiot występujący z roszczeniem nie musi zatem oddzielnie udowadniać, że grozi kolejne naruszenie.

Dla osoby dotkniętej naruszeniem oznacza to znaczne ułatwienie w dochodzeniu swoich praw. Zamiast konieczności udowadniania ryzyka ponownego naruszenia prawa, może ona oprzeć się na ustawowym domniemaniu.

Legitymacja procesowa

Nie każdy może dochodzić roszczenia o zaniechanie na podstawie § 14 UWG. Ustawa precyzyjnie określa, które osoby i organizacje są uprawnione do występowania przeciwko naruszeniom konkurencji. Regulacja ta ma zapewnić skuteczne ściganie naruszeń, a jednocześnie zapobiegać nadużywaniu powództw.

Legitymacja procesowa wiąże się przede wszystkim z pytaniem, kto został dotknięty naruszeniem konkurencji lub czyje interesy zostały naruszone przez kwestionowane zachowanie. Oprócz konkurentów, działania mogą podejmować również określone stowarzyszenia i instytucje.

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Bezpośrednio i pośrednio dotknięci konkurenci

Najważniejszą grupą uprawnionych do roszczeń są konkurenci. Pod tym pojęciem ustawa rozumie przedsiębiorców, którzy oferują towary lub usługi tego samego lub pokrewnego rodzaju i kierują swoją ofertę do tego samego lub porównywalnego kręgu klientów.

Legitymacja procesowa przysługuje nie tylko przedsiębiorstwom, które zostały bezpośrednio poszkodowane przez naruszenie konkurencji. Również konkurenci, którzy zostali dotknięci jedynie pośrednio, mogą pod pewnymi warunkami dochodzić roszczenia o zaniechanie.

Wynika to z faktu, że naruszenia konkurencji często nie szkodzą tylko pojedynczym firmom. Kto zdobywa przewagę za pomocą nieuczciwych metod, często wpływa na warunki konkurencji w całej branży. Z tego powodu wystarczy, jeśli między przedsiębiorstwami istnieje stosunek konkurencji. Wystarczy, że ich działania mają punkty styku i ubiegają się o ten sam krąg klientów.

Konkurenci mogą dochodzić roszczenia o zaniechanie w szczególności w przypadku następujących naruszeń konkurencji:

• Nieuczciwe praktyki rynkowe (§ 1 UWG)
• Agresywne praktyki rynkowe (§ 1a UWG)
• Wprowadzające w błąd praktyki rynkowe (§ 2 UWG)
• Reklama porównawcza (§ 2a UWG)
• Publikacja wprowadzających w błąd informacji w prasie (§ 3 UWG)
• Przekupstwo pracowników i pełnomocników (§ 10 UWG)

Stowarzyszenia i instytucje

Szczególne znaczenie mają przy tym stowarzyszenia wspierające interesy gospodarcze przedsiębiorców. Takie stowarzyszenia mogą występować przeciwko naruszeniom konkurencji, nawet jeśli same nie są bezpośrednio dotknięte.

Ponadto ustawa przyznaje własną legitymację procesową kilku instytucjom. Należą do nich między innymi Austriacka Izba Gospodarcza, Federalna Izba Pracowników i Pracobiorców, Konferencja Prezesów Austriackich Izb Rolniczych, Austriacka Federacja Związków Zawodowych oraz Federalny Urząd ds. Konkurencji.

Mogą one podejmować działania w przypadku następujących naruszeń:

• Nieuczciwe praktyki rynkowe wobec konkurentów (§ 1 UWG)
• Agresywne praktyki rynkowe (§ 1a UWG)
• Wprowadzające w błąd praktyki rynkowe (§ 2 UWG)
• Reklama porównawcza (§ 2a UWG)

W przypadku agresywnych lub wprowadzających w błąd praktyk rynkowych działania może podjąć również Stowarzyszenie Informacji Konsumenckiej (VKI). Ma to zapewnić, że naruszenia konkurencji będą ścigane nie tylko przez poszczególne firmy, ale również zwalczane w interesie funkcjonującego rynku.

Konsumenci

Dla poszczególnych konsumentów § 14 UWG nie przewiduje ogólnej legitymacji procesowej. Prawo konkurencji służy wprawdzie również ochronie konsumentów, jednak egzekwowanie praw odbywa się za pośrednictwem konkurentów, stowarzyszeń i instytucji określonych ustawowo.

Ustawodawca dąży w ten sposób do centralnego i efektywnego zwalczania naruszeń konkurencji. Zamiast prowadzenia licznych postępowań indywidualnych, wyspecjalizowane podmioty uprawnione mają występować przeciwko nieuczciwym praktykom rynkowym.

Konsumenci mimo to nie pozostają bez ochrony. Stowarzyszenie Informacji Konsumenckiej (VKI) może dochodzić roszczeń o zaniechanie, jeśli konsumenci są poszkodowani przez określone praktyki rynkowe. Zaliczają się do tego w szczególności:

• Agresywne praktyki rynkowe § 1a UWG
• Wprowadzające w błąd praktyki rynkowe § 2 UWG
• Reklama porównawcza § 2a UWG

Dochodzenie roszczenia o zaniechanie

Osoba dotknięta naruszeniem konkurencji może dochodzić swojego roszczenia o zaniechanie pozasądowo lub sądownie. W wielu przypadkach najpierw następuje wezwanie osoby odpowiedzialnej do zaprzestania kwestionowanego zachowania. Jeśli ta nie zareaguje lub odrzuci żądanie, roszczenie może zostać skierowane na drogę sądową.

Dochodzenie roszczenia ma na celu jak najszybsze zapobieżenie dalszym naruszeniom konkurencji. Właśnie w prawie konkurencji czas często odgrywa decydującą rolę. Im dłużej trwa bezprawne zachowanie, tym większe mogą być straty ekonomiczne dla konkurentów i konsumentów.

Powództwo o zaniechanie

Powództwo o zaniechanie jest głównym instrumentem sądowego dochodzenia roszczenia o zaniechanie. Za jego pomocą powód żąda, aby sąd zakazał pozwanemu określonego zachowania sprzecznego z prawem konkurencji na przyszłość.

Przesłanką skutecznego powództwa jest istnienie obowiązku zaniechania oraz ryzyka pierwszego naruszenia lub ryzyka powtórzenia. Przesłanki te muszą istnieć najpóźniej w momencie zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji.

Jeśli sąd dojdzie do wniosku, że naruszenie konkurencji miało miejsce i należy obawiać się kolejnych naruszeń, wydaje odpowiedni nakaz zaniechania. Jeśli pozwany naruszy później ten zakaz, mogą nastąpić dalsze kroki prawne, aż do egzekucji włącznie.

Ugoda w przedmiocie zaniechania

Nie każdy spór o konkurencję kończy się wyrokiem. Często strony dochodzą do porozumienia w drodze ugody w przedmiocie zaniechania.

W takim przypadku przeciwnik roszczenia zobowiązuje się do zaniechania kwestionowanego zachowania w przyszłości. Dla obu stron ugoda często niesie korzyści. Można uniknąć postępowań sądowych, zredukować koszty i szybciej wyeliminować niepewność prawną.

Ugoda w przedmiocie zaniechania ma ponadto znaczenie dla kwestii ryzyka powtórzenia. Zgodnie z orzecznictwem, poważna i wystarczająco szeroka oferta ugody może być wskazówką, że w przyszłości nie należy spodziewać się kolejnych naruszeń.

Jednak nie każda oferta ugody jest wystarczająca. Ugoda musi pozwalać na stwierdzenie, że osoba odpowiedzialna rzeczywiście chce zaprzestać kwestionowanego zachowania. Jeśli pozostają wątpliwości co do tej gotowości, ryzyko powtórzenia może nadal występować mimo oferty ugody.

Ustanie ryzyka powtórzenia

Ryzyko powtórzenia nie trwa bez ograniczeń. Pod pewnymi warunkami może ono ustać, co powoduje wygaśnięcie podstawy roszczenia o zaniechanie.

Ustanie ryzyka wchodzi w grę wtedy, gdy osoba odpowiedzialna jednoznacznie wykaże, że w przyszłości nie będzie już dopuszczać się naruszeń konkurencji. Samo twierdzenie jednak nie wystarczy. Muszą zaistnieć obiektywne okoliczności, które sprawiają, że powtórzenie wydaje się mało prawdopodobne.

Takie ustanie może mieć miejsce, gdy stan bezprawny został całkowicie usunięty, a osoba odpowiedzialna nie broni już kwestionowanego zachowania. Również poważna oferta zaniechania lub uznanie dochodzonego roszczenia mogą przemawiać przeciwko istnieniu ryzyka powtórzenia.

To, czy ryzyko powtórzenia rzeczywiście ustało, zależy zawsze od okoliczności konkretnego przypadku.

Rozróżnienie od roszczenia o usunięcie skutków na podstawie § 15 UWG

Roszczenie o zaniechanie i roszczenie o usunięcie skutków mają różne cele, nawet jeśli w praktyce często dochodzi się ich łącznie.

Roszczenie o zaniechanie jest skierowane na przyszłość. Ma ono zapobiec ponownemu podjęciu bezprawnego zachowania lub jego pierwszej realizacji.

Roszczenie o usunięcie skutków na podstawie § 15 UWG odnosi się natomiast do już istniejącego stanu bezprawnego. Jego celem jest usunięcie skutków naruszenia konkurencji i tym samym przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

Oba roszczenia uzupełniają się wzajemnie. Podczas gdy roszczenie o zaniechanie ma zapobiegać przyszłym naruszeniom, roszczenie o usunięcie skutków zapewnia, że już zaistniałe zakłócenia konkurencji nie będą się utrzymywać.

Przedawnienie roszczenia o zaniechanie

Również roszczenia o zaniechanie nie mogą być dochodzone bezterminowo. UWG przewiduje w tym zakresie szczególne terminy przedawnienia.

Subiektywny termin przedawnienia wynosi sześć miesięcy. Rozpoczyna się on w momencie, gdy uprawniony do roszczenia powziął wiadomość o naruszeniu prawa oraz o osobie odpowiedzialnej. Od tego czasu roszczenie musi zostać skierowane na drogę sądową w ciągu sześciu miesięcy.

Niezależnie od tego obowiązuje obiektywny termin przedawnienia wynoszący trzy lata od naruszenia prawa. Po upływie tego terminu roszczenie o zaniechanie nie może być już dochodzone przed sądem, nawet jeśli uprawniony dowiedział się o naruszeniu później.

Krótki termin przedawnienia odpowiada celowi prawa konkurencji. Naruszenia konkurencji powinny być wyjaśniane szybko, a nie rozpatrywane przez sądy dopiero po latach.

Wczesna analiza prawna pomaga w zachowaniu terminów i terminowym dochodzeniu istniejących roszczeń.

Korzyści z pomocy prawnej

Spory z zakresu prawa konkurencji często rozwijają się bardzo szybko. Już pojedyncze hasło reklamowe, niedopuszczalna praktyka rynkowa lub wprowadzająca w błąd informacja może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i ekonomicznych. Jednocześnie przy roszczeniu o zaniechanie obowiązują liczne szczególne zasady, na przykład dotyczące ryzyka powtórzenia, ryzyka pierwszego naruszenia czy właściwego sformułowania żądania zaniechania.

Analiza adwokacka pomaga wczesnym rozpoznaniu ryzyk i wyborze odpowiedniej strategii. Dotyczy to zarówno przedsiębiorstw, które chcą dochodzić swoich praw, jak i firm, które spotykają się z wezwaniem do zaniechania lub pozwem.

Twoje korzyści w skrócie:

• Prawnie bezpieczna ocena szans powodzenia roszczenia o zaniechanie lub obrony przed nieuzasadnionymi żądaniami.
• Profesjonalne formułowanie i dochodzenie roszczeń, aby naruszenia konkurencji zostały skutecznie i trwale zakończone.
• Uniknięcie kosztownych błędów, w szczególności w zakresie terminów, ofert ugody i postępowań sądowych.

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja

Często zadawane pytania – FAQ

Wybierz preferowany termin:Bezpłatna pierwsza konsultacja