Nadużywanie znaków identyfikacyjnych przedsiębiorstwa

Zakaz nadużywania oznaczeń w prawie konkurencji ma na celu zapobieganie bezprawnemu wykorzystywaniu cudzych oznaczeń w obrocie gospodarczym poprzez wywoływanie ryzyka pomyłki.

Kto

• w obrocie gospodarczym
• używa oznaczenia
• w sposób
• który może wywołać pomyłkę z oznaczeniem innego przedsiębiorstwa

narusza zakaz nadużywania oznaczeń.

6 przesłanek nieuczciwego nadużycia oznaczenia

Działanie w obrocie gospodarczym – co to oznacza?

Istotne jest jedynie działanie, które ma miejsce w ramach obrotu gospodarczego.

Czyli…

• Nie czysto prywatne działanie
• Nie czysto urzędowe czynności
• Nie czysto wewnętrzne działania przedsiębiorstwa

Lecz…

samodzielne działanie o skutkach zewnętrznych i związku z rynkiem, które jest ukierunkowane na zarobek.

Zamiar osiągnięcia zysku nie jest jednak konieczny.

• Zatem również działania stowarzyszeń, partii politycznych i związków zawodowych mogą w tym sensie stanowić działanie w obrocie gospodarczym, o ile działają one w ramach działalności ukierunkowanej na zarobek.
• W szczególności także przedstawiciele wolnych zawodów oraz osoby zajmujące się działalnością artystyczną lub naukową mogą działać w sposób istotny z punktu widzenia prawa konkurencji i naruszać zakaz nadużywania oznaczenia innego podmiotu.
• Podmioty prawa publicznego – takie jak miasta, gminy, kraje związkowe, federacja, ewentualne izby – działają w obszarze obrotu gospodarczego, gdy nie występują w swojej funkcji organu władzy publicznej, lecz działają prywatnoprawnie, a dana działalność ma charakter przedsiębiorczy.

Na przykład budowa parkingu samochodowego nie jest uznawana za działanie w obrocie gospodarczym, lecz za działalność publiczną, nawet jeśli korzystają na tym określone przedsiębiorstwa.

Ponadto dane użycie oznaczenia musi być obiektywnie zdolne do wspierania własnej lub cudzej konkurencji. Nie ma znaczenia, czy jest to faktycznie zamierzone.

Znak podlegający ochronie – co jest chronione?

Oznaczenia służą indywidualizacji i wyróżnieniu przedsiębiorstwa oraz jego towarów i usług w stosunku do innych oferentów. Pomagają one potencjalnym odbiorcom w orientacji na rynku i w odnalezieniu tych przedsiębiorstw, z których usług byli zadowoleni.

Pełnią one funkcję odróżniającą, pochodzenia, gwarancyjną i reklamową.

§ 9 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroni:

Nazwy

osób fizycznych i prawnych. Służą one identyfikacji i indywidualizacji przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym.

Zasadniczo można również używać własnego nazwiska rodowego, o ile nie istnieje ryzyko pomylenia go z inną, już istniejącą na rynku nazwą.

Nazwy, które jednocześnie mają związek rzeczowy z oznaczeniami usług lub towarów, nie są odpowiednie.

Chronione są również pseudonimy artystyczne i pseudonimy.

Nazwy muszą być zatem w swoim użyciu w obrocie gospodarczym na tyle szczególne, aby docelowa grupa klientów mogła dzięki nim zindywidualizować przedsiębiorstwo i jego ofertę.

Firmy i części firm

Firma to wpisana do rejestru handlowego nazwa przedsiębiorcy, pod którą prowadzi on swoją działalność i składa podpis (§ 17 UGB).

§ 9 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroni również części firm, czyli skrócone nazwy i hasła firm.

Szczególne oznaczenia przedsiębiorstwa

Chronione są również oznaczenia zakładu lub przedsiębiorstwa, które nie oznaczają firmy lub przedsiębiorcy jako podmiotu prawnego, lecz samo przedsiębiorstwo.

Nie są one zatem wpisane do rejestru handlowego, ale muszą również być w stanie indywidualizować przedsiębiorstwo w stosunku do innych.

Oznaczenie działu przedsiębiorstwa korzysta z ochrony oznaczeń tylko wtedy, gdy oznacza ono przynajmniej organizacyjnie wyodrębnioną część przedsiębiorstwa, rozpoznawalną dla zainteresowanych kręgów odbiorców.

Oznaczenia publikacji

Tytuły publikacji (takich jak książki, gazety, encyklopedie, ale także na przykład płyty CD i filmy) mogą być chronione na podstawie § 9 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, o ile nie oznaczają one utworu już chronionego prawem autorskim.

Nazwy domen

Również wybrana nazwa strony internetowej dla przedsiębiorstwa może być chroniona prawem o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Wichtig: Es gilt einheitlicher Rechtsschutz! Auch zwischen einer Domain und einer „Offline-Bezeichnung“ eines anderen Unternehmens kann demnach Verwechslungsgefahr bestehen, welche durch den Prioritätsgrundsatz gelöst wird – das ältere Kennzeichen geht vor!“

Znaki niezarejestrowane

W szczególności chronione są również znaki, które (jeszcze) nie są zarejestrowane jako znaki towarowe.

Wyposażenie

Przez wyposażenie przedsiębiorstwa rozumie się

• „oznaczenia handlowe i
• inne elementy przeznaczone do odróżnienia przedsiębiorstwa”

rozumie się.

Chodzi o indywidualne przedstawienia oferowanych usług, towarów lub środków, którymi posługuje się przedsiębiorstwo.

Należą do nich szczególne opakowania towarów, takie jak na przykład kula Mozarta, specjalny uniform pracowników, ale także określone, szeroko rozpowszechnione cechy kolorystyczne, takie jak czerwień MANZ wydawnictwa MANZ. Na przykład indywidualne zaprojektowanie samochodu firmowego również podlega ochronie wyposażenia.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Wichtig: Ausstattungen dieser Art werden von § 9 UWG nur geschützt, wenn sie bereits Verkehrsgeltung gewonnen haben.“

Zdolność odróżniająca lub renoma

Zdolność odróżniająca

To, czy znak jest chroniony prawem o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zależy w dużej mierze od tego, czy posiada on zdolność odróżniającą (zwaną również siłą odróżniającą).

Ma to miejsce wtedy, gdy znak wykazuje pewną indywidualność i dzięki temu jest w stanie odróżnić użytkownika od innych przedsiębiorców.

Słowa fantazyjne

zasadniczo posiadają wystarczającą zdolność odróżniającą. W szczególności całkowicie wymyślone słowa, ale także takie, które należą do powszechnego języka, ale nie mają związku z oferowanymi towarami lub usługami, mają zdolność odróżniającą.

Na przykład słowo „Dorfalm” jako nazwa działalności restauracyjnej ma zdolność odróżniającą.

Oznaczenia opisowe

Oznaczenia, które są powszechnie używane i mają czysto opisowy charakter, nie wykazują wymaganej zdolności odróżniającej.

Ich treść może być łatwo zrozumiana i zawierają one łatwo zrozumiałe odniesienie do oferowanej działalności, usługi lub sprzedawanych towarów.

Zasadniczo nie są one w stanie wystarczająco zindywidualizować użytkownika w stosunku do innych przedsiębiorców w tej samej branży. Należą do nich również oznaczenia rodzajowe.

Zatem oznaczenia „Best Energy” dla operatora energetycznego lub „shopping city” dla centrum handlowego nie posiadają wystarczającej zdolności odróżniającej.

Połączenia wyrazów

Natomiast połączenia wyrazów posiadają siłę odróżniającą, jeśli nie są czysto opisowe, lecz są wystarczająco szczególne, aby wyróżnić przedsiębiorcę spośród innych.

Czyste, niestandardowe w codziennym języku odniesienia do oferty przedsiębiorcy nie stoją jednak na przeszkodzie ochronie znaku.

Pojęcie „babydry” dla pieluch jednorazowych wykazuje na przykład wymagany stopień zdolności odróżniającej.

W przypadku wieloznacznych oznaczeń ocena siły odróżniającej jest czasami trudna:

Jeśli znak zawiera kilka możliwych znaczeń, wystarczy już, jeśli tylko jedno możliwe znaczenie dla docelowej grupy odbiorców trafnie określa aspekt oferowanych towarów lub usług – znak jest wtedy uważany za jedynie opisowy i nieposiadający zdolności odróżniającej.

Poprzez oznaczenie „Gute Laune” dla herbaty, pozytywna emocja jest łączona z towarem. Od odbiorców wymaga się jednak pewnej interpretacji, aby powiązać tę emocję z przyjemnością picia herbaty. Znak posiada zdolność odróżniającą.

Używanie pojęć obcojęzycznych ocenia się na podstawie tego, jak powszechnie zrozumiałe są one dla przeciętnego konsumenta.

Pojęcie „shopping city” będzie zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i tym samym jest czysto opisowe.

Kombinacje liter lub cyfr

Zasadniczo posiadają one zdolność odróżniającą, chyba że istnieje konkretna potrzeba pozostawienia wybranej kombinacji do swobodnego użytku.

Tak byłoby w przypadku oznaczenia „DIY” (Do it yourself) dla towarów z marketu budowlanego – pojęcie to ma zbyt dużą powszechność użycia.

Oznaczenia geograficzne

Zasadniczo są chronione tylko wtedy, gdy mają renomę.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Wichtig: Sollte ein Zeichen nicht unterscheidungskräftig sein, kann es dennoch geschützt sein, wenn es stattdessen ausreichend Verkehrsgeltung gewonnen hat.”“

Ochrona wyposażenia przedsiębiorstwa na podstawie prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zasadniczo wymaga, aby oprócz zdolności odróżniającej uzyskało ono również renomę i w ten sposób wyraźnie odróżniało się od zainteresowanych kręgów odbiorców.

Renoma

Znak ma renomę, gdy jest postrzegany przez zainteresowane kręgi odbiorców jako wskazówka dotycząca określonego przedsiębiorstwa lub jego towarów lub usług. (RIS-Justiz RS0066744)

Ten stopień rozpoznawalności jest decydujący dla oceny renomy znaku.

Dalszą wskazówką na możliwie wystarczającą renomę jest stopień znajomości znaku – w jakich kręgach odbiorców znak jest rozpowszechniony?

Istotne może być również pytanie, jak daleko sięga znajomość znaku. – W jakich regionach znak jest rozpowszechniony?

Jeśli znak nie posiada wymaganej zdolności odróżniającej, może być mimo to chroniony, jeśli jest już tak rozpowszechniony w obrocie, że docelowa grupa odbiorców jest w stanie przypisać go określonemu przedsiębiorstwu.

Potrzeba pozostawienia znaku do swobodnego użytku, jego siła odróżniająca i renoma pozostają we wzajemnej relacji – im większa potrzeba pozostawienia do swobodnego użytku i im mniejsza siła odróżniająca, tym wyższa musi być renoma. (4 Ob 126/01k)

Uprawnione używanie przez potencjalnie poszkodowanego – od kiedy zaczyna się ochrona oznaczenia?

Aby używany znak był chroniony prawem o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i aby użytkownik mógł dochodzić odpowiednich roszczeń w przypadku nadużycia znaku, musi on posiadać uprawnione użytkowanie oryginalnego znaku.

Użytkowanie jego znaku nie może być zatem niezgodne z prawem ani odbywać się bez ochrony.

Ponadto roszczenie przeciwko innemu przedsiębiorcy może istnieć tylko wtedy, gdy nie nabył on w inny sposób prawa do używania znaku.

Zasadniczo ochrona oznaczenia – przy ogólnej przydatności znaku – powstaje z pierwszym użyciem.

W zależności od rodzaju znaku, moment ten może się różnić:

• Nazwy: Z pierwszym użyciem w obrocie gospodarczym
• Firmy: Z wpisem do rejestru handlowego
• Elementy firmy i specjalne oznaczenia: Z użyciem w obrocie gospodarczym
• Domeny: Tu nie rejestracja jest decydująca, ale również pierwsze użycie
• Ochrona tytułu: Z pierwszym użyciem
• Wyposażenie: Z powstaniem rozpoznawalności w obrocie

W przypadku kolizji z innym znakiem obowiązuje wspomniana już zasada pierwszeństwa: Starsze oznaczenie ma pierwszeństwo!

Czy występuje używanie oznaczenia przez inny podmiot?

Roszczenie przeciwko innemu przedsiębiorcy może powstać tylko wtedy, gdy faktycznie używa on swojego znaku w sposób charakterystyczny dla oznaczenia – to znaczy do oznaczenia swojego przedsiębiorstwa, swoich towarów lub usług, i to w obrocie gospodarczym.

Czy istnieje ryzyko pomyłki?

Aby wywołać roszczenia, musi istnieć ryzyko pomyłki między oznaczeniem potencjalnie poszkodowanego a znakiem innego przedsiębiorcy.

Ryzyko pomyłki występuje wtedy, gdy użycie oznaczenia tworzy wrażenie, że towary lub usługi pochodzą z tego samego przedsiębiorstwa (ryzyko pomyłki w wąskim sensie) lub z przedsiębiorstw, które są ze sobą w szczególnych relacjach ekonomicznych lub organizacyjnych (ryzyko pomyłki w szerszym sensie). (RIS-Justiz RS0109520)

Kwestionowane użycie musi być odpowiednie do wywołania takiej pomyłki. Nie ma znaczenia, czy pomyłka faktycznie nastąpiła.

Decydujące dla oceny są całościowe rozpatrzenie okoliczności i perspektywa przeciętnego konsumenta.

Czynniki, które są brane pod uwagę przy ocenie:

• Zdolność odróżniająca oryginalnego oznaczenia
• Podobieństwo oznaczeń
  Warunkiem ryzyka pomyłki jest podobieństwo znaków. Jak duże jest widoczne podobieństwo między danymi znakami?
  W przypadku słów należy zwracać uwagę na ich wygląd, ale także na brzmienie i znaczenie. Na przykład oznaczenia „fun § sun” i „Sun & Fun” byłyby oczywiście mylące.
  W przypadku czystych znaków graficznych decydujące jest ogólne wrażenie obu znaków, natomiast w przypadku mieszanych znaków słowno-graficznych zasadniczo decydujący jest element słowny.
  Może również dojść do krzyżowego pomylenia między słowem a obrazem.

• Podobieństwo towarów / usług
  Podobnie decydujące znaczenie ma podobieństwo towarów lub usług obu przedsiębiorstw. – Im większe podobieństwo, tym bardziej prawdopodobne jest ryzyko pomyłki.
  Decydujące są właściwości, cel użytkowania, miejsce sprzedaży i wykorzystanie.
  Przy ocenie decydujące znaczenie ma ogólne postrzeganie w obrocie.

• Rozpoznawalność
  Również rozpoznawalność – choć tylko jako wskazówka – jest częścią oceny możliwego ryzyka pomyłki.

• Terytorialny zakres ochrony
  Prawo wyłączności, które wynika z ochrony znaku na podstawie prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, obowiązuje tylko w regionie, w którym znak jest rozpowszechniony.

Jakie konsekwencje prawne mogą wyniknąć z niewłaściwego użycia oznaczenia?

W szczególności wynikają następujące roszczenia:

• Roszczenie o zaniechanie
• Roszczenie o usunięcie
• Roszczenie odszkodowawcze
• Roszczenie o odpowiednie wynagrodzenie lub nawet o wydanie zysku w przypadku zawinionego naruszenia
• Publikacja wyroku

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Achtung: Verjährung der Ansprüche!
• Ansprüche des § 9 UWG verjähren grundsätzlich bereits nach sechs Monaten!
• Ausnahme: Alle Ansprüche in Geld verjähren innerhalb von drei Jahren“

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Achtung: Verwirkung der Ansprüche!
Hat der Inhaber des zu schützenden Kennzeichens Kenntnis von dem kennzeichenmäßigen Gebrauch eines jüngeren Zeichens und duldet er diesen für die Dauer von fünf Jahren, kann der Kennzeicheninhaber des älteren Zeichens nicht mehr gegen den Schädiger vorgehen!“

Ważne punkty

• Działanie w obrocie gospodarczym ma miejsce, gdy występuje działanie samodzielne z efektem zewnętrznym i odniesieniem do rynku, które jest ukierunkowane na zarobek. Zamiar osiągnięcia zysku nie jest jednak konieczny.
• Nawet partie polityczne, organy władzy, stowarzyszenia itp. mogą działać w sposób istotny dla prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w obrocie gospodarczym, jeśli działają na gruncie prawa prywatnego i w sposób przedsiębiorczy
• Oznaczenia służą do indywidualizacji przedsiębiorstwa i odróżnienia go od innych przedsiębiorstw. Mają umożliwić potencjalnym klientom odnalezienie towarów lub usług użytkownika.
• Chronione są nazwy, firmy, ich elementy i hasła, specjalne oznaczenia przedsiębiorstwa, nazwy publikacji drukowanych, nazwy domen, znaki niezarejestrowane jako znaki towarowe i wyposażenie.
• Aby być godnym ochrony, oznaczenie musi posiadać zdolność odróżniającą. Musi być zatem na tyle indywidualne, aby było w stanie wyróżnić użytkownika spośród innych przedsiębiorstw.
• W przypadku braku zdolności odróżniającej znak może być również chroniony, jeśli posiada pewną rozpoznawalność w obrocie. Wyposażenie musi posiadać zarówno zdolność odróżniającą, jak i rozpoznawalność w obrocie
• Ochrona oznaczenia na podstawie prawa konkurencji wchodzi w życie z pierwszym użyciem
• Roszczenia z powodu nadużycia oznaczenia są uruchamiane tylko wtedy, gdy istnieje ryzyko pomyłki. Decydujące dla oceny są całościowe rozpatrzenie okoliczności i perspektywa przeciętnego konsumenta.
• Roszczenia z § 9 UWG przedawniają się zasadniczo po sześciu miesiącach, ale roszczenia pieniężne dopiero po trzech latach
• Roszczenia wygasają po pięcioletnim tolerowaniu, jeśli poszkodowany miał wiedzę

Wniosek

Aby zapobiec naruszeniu własnego znaku towarowego, niezbędne są

• ukierunkowane badania i weryfikacja prawna pod kątem prawa konkurencji
• ustrukturyzowane podejście i kompetentne planowanie
• stały monitoring konkurencji
• oraz konsekwentne ściganie naruszeń

niezbędne.