Żadna reklama nie obejdzie się bez materiałów fotograficznych, wideo lub audio oraz tekstów. Często materiały wykorzystywane w reklamie nie pochodzą od samych reklamodawców, lecz zostały stworzone przez osoby trzecie. Dlatego prawo autorskie ma kluczowe znaczenie dla wszystkich reklamodawców. Prawo autorskie zawiera przepisy, które z jednej strony chronią własność intelektualną twórcy dzieła, a z drugiej umożliwiają mu przekazywanie określonych praw do użytkowania osobom trzecim w granicach prawnych. W ten sposób materiały chronione prawem autorskim mogą być również wykorzystywane w reklamie.
Prawo autorskie ma swoją podstawę w ustawie o prawie autorskim (UrhG).
Co chroni prawo autorskie
Prawem autorskim chronione są dzieła literatury, sztuki muzycznej, sztuk plastycznych i sztuki filmowej, które można zakwalifikować jako oryginalne twory intelektualne, czyli takie, którym można przypisać pewną intelektualną oryginalność.
Kiedy dzieło jest oryginalnym tworem intelektualnym
Według orzecznictwa Sądu Najwyższego, dzieło jest oryginalne, gdy wyróżnia się spośród tego, co codzienne, powszechne i zwykle tworzone. Ponadto rezultat musi być indywidualnym, oryginalnym osiągnięciem. Mówiąc inaczej, osobiste cechy twórcy muszą być widoczne.
Termin intelektualny oznacza, że ochroną prawa autorskiego objęte są nie tylko dzieła postrzegalne, ale także stojąca za nimi koncepcja intelektualna i twórcza.
Twórczość oznacza rezultat postrzegalny dla świata zewnętrznego, powstały z oryginalnej idei. Pomysł, który istnieje tylko w głowie i nie został jeszcze przeniesiony na papier lub w inny sposób nie ujrzał światła dziennego, nie jest objęty ochroną prawa autorskiego.
Kiedy powstaje prawo autorskie i komu przysługuje
Prawo autorskie powstaje w momencie stworzenia dzieła. Nie wymaga zatem rejestracji w celu ochrony. Również oznaczenie dzieła znakiem copyright nie ma znaczenia dla powstania i istnienia prawa autorskiego.
Prawo autorskie przysługuje twórcy dzieła, czyli osobie, która je stworzyła. Tylko osoby fizyczne mogą być twórcami dzieła. Osoby prawne, takie jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nie mogą być zatem twórcami. Kto więc tworzy oryginalne dzieło intelektualne w ramach swojego stosunku pracy, jest twórcą tego dzieła, a nie pracodawca. Pracodawcy można jednak przyznać prawo do wykorzystania w umowie o pracę.
W przypadku dzieł filmowych istnieje specjalna zasada. Producent filmu automatycznie otrzymuje prawa do wykorzystania wyprodukowanego przez siebie dzieła filmowego.
Często w tworzeniu dzieła bierze udział kilka osób. W takich przypadkach mamy do czynienia ze współautorstwem lub częściowym autorstwem.
Jakie prawa ma twórca
Prawo autorskie chroni osobiste, intelektualne i ekonomiczne interesy twórcy. Twórca ma tak zwane prawo wyłączności, co oznacza, że może wykluczyć osoby trzecie z korzystania z jego dzieła. Osoby trzecie mogą zatem korzystać z dzieła chronionego prawem autorskim tylko za uprzednią zgodą twórcy.
Jak długo trwa prawo autorskie
Ochrona prawa autorskiego wygasa 70 lat po śmierci twórcy lub współtwórcy. W przypadku współautorstwa – 70 lat po śmierci ostatniego ze współautorów.
Wykorzystanie dzieł chronionych prawem autorskim
Jeśli osoba trzecia chce wykorzystać dzieło chronione prawem autorskim, na przykład w reklamie, potrzebuje odpowiedniego zezwolenia lub licencji od twórcy.
Licencja może być udzielona albo wyłącznie jednej osobie, albo niewyłącznie wielu osobom. Ponadto za pomocą licencji można ograniczyć użytkowanie czasowo, terytorialnie lub do określonych mediów i/lub rodzajów użytkowania. Zakres danego użytkowania, na przykład ograniczenia terytorialne i/lub czasowe, czy też możliwość przeniesienia przez osobę trzecią (sublicencjonowanie), najlepiej uregulować w umowie licencyjnej.
Konsekwencje naruszeń prawa autorskiego
W przypadku naruszeń prawa autorskiego uprawniony ma cywilnoprawne, a w pewnych okolicznościach nawet karnoprawne możliwości dochodzenia swoich praw. W prawie cywilnym uprawniony ma na przykład roszczenie o zaniechanie oraz roszczenie o odszkodowanie. Może również żądać odpowiedniego wynagrodzenia za dotychczasowe użytkowanie.
