Geen enkele reclame komt zonder foto-, video- of audiomateriaal en teksten. Vaak is het materiaal dat voor reclame wordt gebruikt niet afkomstig van de adverteerders zelf, maar gemaakt door derden. Daarom is het auteursrecht van essentieel belang voor alle adverteerders. Het auteursrecht bevat bepalingen die enerzijds de intellectuele eigendom van de maker beschermen en anderzijds de maker in staat stellen om binnen de wettelijke grenzen bepaalde gebruiksrechten over te dragen aan derden. Op deze manier kan auteursrechtelijk beschermd materiaal ook in reclame worden gebruikt.
Het auteursrecht vindt zijn basis in de Auteurswet (UrhG).
Wat het auteursrecht beschermt
Het auteursrecht beschermt werken van literatuur, muziek, beeldende kunst en filmkunst die kunnen worden gekwalificeerd als originele intellectuele creaties, waaraan dus een zekere geestelijke eigenheid kan worden toegeschreven.
Wanneer een werk een originele intellectuele creatie is
Volgens de jurisprudentie van het Hooggerechtshof is een werk origineel wanneer het zich onderscheidt van het alledaagse, gangbare en gebruikelijk voortgebrachte. Bovendien moet het resultaat een individuele, eigenaardige prestatie zijn. De persoonlijke kenmerken van de maker moeten als het ware zichtbaar worden gemaakt.
De term intellectueel betekent dat niet alleen het waarneembare werk, maar ook de achterliggende geestelijke en intellectuele vormgeving onder de auteursrechtelijke bescherming vallen.
Creatie verwijst naar het voor de buitenwereld waarneembare resultaat van een oorspronkelijk idee. Een idee dat alleen in het hoofd bestaat en nog niet op papier is gezet of anderszins tot uiting is gekomen, valt niet onder de auteursrechtelijke bescherming.
Wanneer het auteursrecht ontstaat en aan wie het toekomt
Het auteursrecht ontstaat met de creatie van een werk. Er is dus geen registratie nodig voor bescherming. Ook het markeren van een werk met het copyrightteken heeft geen betekenis voor het ontstaan en bestaan van het auteursrecht.
Het auteursrecht komt toe aan de maker van het werk, dus degene die het heeft gecreëerd. Alleen natuurlijke personen kunnen makers van een werk zijn. Rechtspersonen, zoals bijvoorbeeld een BV, kunnen dus geen auteurs zijn. Wie dus in het kader van zijn dienstverband een originele intellectuele creatie maakt, is de auteur van deze creatie, en niet de werkgever. Aan de werkgever kan echter in de arbeidsovereenkomst een exploitatierecht worden toegekend.
Voor filmwerken bestaat een speciale regel. De filmproducent krijgt automatisch de exploitatierechten op het door hem geproduceerde filmwerk.
Vaak zijn ook meerdere personen betrokken bij het ontstaan van een werk. In dat geval is er sprake van mede- of deelauteurschap.
Welke rechten de auteur heeft
Het auteursrecht beschermt de persoonlijke, intellectuele en economische belangen van de auteur. De auteur heeft een zogenaamd uitsluitingsrecht, wat betekent dat hij derden kan uitsluiten van het gebruik van zijn werk. Derden mogen een auteursrechtelijk beschermd werk dus alleen gebruiken na voorafgaande toestemming van de auteur.
Hoe lang het auteursrecht bestaat
De auteursrechtelijke bescherming eindigt 70 jaar na de dood van de auteur of de deelauteur. Bij mede-auteurschap 70 jaar na de dood van de laatste mede-auteur.
Gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken
Als een derde een auteursrechtelijk beschermd werk wil gebruiken, bijvoorbeeld in reclame, heeft hij daarvoor een passende toestemming of licentie van de auteur nodig.
Een licentie kan ofwel exclusief aan slechts één persoon of niet-exclusief aan meerdere personen worden verleend. Bovendien kan door middel van een licentie het gebruik worden beperkt in tijd, plaats of tot bepaalde media en/of gebruiksvormen. De omvang van het respectieve gebruik, zoals bijvoorbeeld plaatselijke en/of tijdelijke beperkingen of ook de overdraagbaarheid door de derde (sublicentie), wordt het beste geregeld in een licentieovereenkomst.
Gevolgen bij inbreuken op het auteursrecht
Bij inbreuken op het auteursrecht heeft de rechthebbende civielrechtelijke en onder omstandigheden zelfs strafrechtelijke handhavingsmogelijkheden. Civielrechtelijk heeft een rechthebbende bijvoorbeeld recht op een verbod en een vordering tot schadevergoeding. Hij kan ook een redelijke vergoeding eisen voor het gebruik tot nu toe.
