Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Gezondheidsclaims

In het algemeen worden onder health claims gezondheidsgerelateerde beweringen of voorstellingen bij levensmiddelen verstaan, die een verband beschrijven tussen het levensmiddel of een van zijn bestanddelen en de gezondheid. In werkelijkheid suggereren health claims daarom dat het levensmiddel of een ingrediënt daarvan een bijzondere uitwerking op de gezondheid heeft (bijvoorbeeld: calcium is goed voor de botten, etc.).

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

EU-wijde bepalingen

Aangezien in de gemeenschap steeds meer levensmiddelen met voedings- en gezondheidsgerelateerde aanduidingen werden gekenmerkt en hiermee reclame voor ze werd gemaakt, was het nodig om de consument een hoog beschermingsniveau te waarborgen en hem de keuze te vergemakkelijken, doordat de in de handel zijnde producten veilig zijn en een adequate etikettering hebben. Op Europees niveau geldt daarom de EU Health Claims Verordening 1924/2007. Door de invoering van deze verordening moest een omvattende harmonisatie op het gebied van het levensmiddelenrecht worden gecreëerd en tegelijkertijd een hoog consumentenbeschermingsniveau worden geboden.

De verordening geldt zowel voor levensmiddelen als voor voedingssupplementen, zodra deze als levensmiddelen in de handel worden gebracht en als zodanig worden aangeprezen. Voedingssupplementen zijn als ‘levensmiddelen’ in de zin van art. 2 van RL 2002/46/EG dan te kwalificeren, wanneer ze ter aanvulling van de voeding bestemd zijn, uit enkelvoudige of meervoudige concentraten van een voedingsstof met voedingsspecifieke werking bestaan en op gedoseerde wijze, zoals in de vorm van capsules of andere toedieningsvormen, in de handel worden gebracht. Niet in het toepassingsgebied van deze verordening vallen cosmetische middelen of geneesmiddelen, aangezien deze niet als levensmiddelen zijn te beschouwen.

Toepassingsgebied

De Health Claims VO geldt voor alle voedingswaarde- en gezondheidsgerelateerde aanduidingen, die bij commerciële presentatie, etikettering (verpakking en bijsluiter) evenals bij elke soort reclame met betrekking tot levensmiddelen worden gedaan en als zodanig aan eindverbruikers worden afgegeven.

Ze geldt ook voor levensmiddelen die voor restaurants, ziekenhuizen, scholen, kantines en soortgelijke inrichtingen voor gemeenschapsverpleging bestemd zijn.

Handelsmerken, overige merknamen en fantasiebenamingen, die als voedings- of gezondheidsgerelateerde aanduiding kunnen worden uitgelegd en zodoende de indruk wekken dat er een positieve eigenschap tussen de naam en de gezondheid bestaat, vallen eveneens in het toepassingsgebied van de verordening. Ook in merken of namen opgenomen boodschappen moeten zich zodoende aan de toelaatbaarheidscriteria van de verordening meten, zijn dus in het bijzonder onderworpen aan het misleidingsverbod en de verdere algemene toelaatbaarheidsvoorwaarden van art. 5-7. Indien de inhoud van het merk of de benaming met de bepalingen in overeenstemming is, dus niet misleidend is of met het oog op de in aanmerking genomen levensmiddelen geen algemene gebruiksvoorwaarde schendt, mag het merk of de benaming zonder een overheidsrechtelijke toelatingsprocedure conform art. 15-18 HCVO worden gebruikt, mits tegelijkertijd aanvullend een concrete voedings- of gezondheidsgerelateerde toepassing uit de lijsten wordt gebruikt.

De verordening vindt slechts beperkt toepassing

Voedingsgerelateerde aanduidingen

Daaronder verstaat men die aanduidingen, waarmee wordt verklaard, gesuggereerd of ook slechts indirect tot uitdrukking wordt gebracht, dat een levensmiddel op grond van de energie (brandwaarde) die het levert/in verminderde of verhoogde mate levert/niet levert en/of op grond van de voedingsstoffen of andere substanties, die het bevat/in verminderde of verhoogde hoeveelheid bevat/niet bevat, bijzondere positieve voedingswaarde-eigenschappen bezit.

Voorbeeld:

Gezondheidsgerelateerde aanduidingen

Daaronder verstaat men elke aanduiding, waarmee wordt verklaard, gesuggereerd of ook slechts indirect tot uitdrukking wordt gebracht, dat een verband tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een van zijn bestanddelen enerzijds en de gezondheid anderzijds bestaat.

Voorbeeld:

Aanduidingen over de vermindering van een ziekterisico

Daaronder verstaat men elke aanduiding, waarmee wordt verklaard, gesuggereerd of ook slechts indirect tot uitdrukking wordt gebracht, dat de consumptie van een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een levensmiddelenbestanddeel een risicofactor voor de ontwikkeling van een ziekte bij de mens duidelijk verlaagt.

Voorbeeld:

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Essentiële inhoud van de verordening

In principe legt de verordening naast algemene beginselen vast onder welke voorwaarden voedings- en gezondheidsgerelateerde beweringen over levensmiddelen mogen worden gedaan. De inhoud c.q. de voorwaarden voor de respectievelijke beweringen zijn deels zeer complex en onoverzichtelijk:

Algemene beginselen (art. 3 HCVO)

Allereerst stelt de verordening algemene, en wel voor alle beweringen in acht te nemen beginselen op. Dienovereenkomstig mogen beweringen (voedings- en/of gezondheidsgerelateerde),

niet door zorgwekkende aanwijzingen, die op een algemene verandering van lichaamsfuncties duiden, de koopbeslissing van een consument zodanig beïnvloeden, dat hij zelf een nut daaruit zou kunnen trekken.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Algemene voorwaarden (art. 5 HCVO)

Naast de algemene beginselen stelt de verordening algemene voorwaarden voor voedings- en gezondheidsgerelateerde beweringen op. Dienovereenkomstig mogen voedings- en gezondheidsgerelateerde beweringen alleen dan worden gebruikt, indien

Daarnaast is het gebruik van voedings- en gezondheidsgerelateerde beweringen alleen toegestaan, indien van een gemiddelde consument kan worden verwacht dat hij de aangevoerde positieve werking ook begrijpt. Daarom moet hierbij al bij de formulering erop worden gelet dat deze in ieder geval consumentvriendelijk is.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Voedingswaardevermeldingen (art. 7 HCVO)

Bij de algemeen in acht te nemen beginselen en de algemene voorwaarden komen uiteindelijk ook nog etiketteringsbepalingen als voorwaarde. Dienovereenkomstig moeten levensmiddelen die zowel voedings- als gezondheidsgerelateerde beweringen vertonen, verplicht een voedingswaarde-etikettering bevatten.

De verordening verwijst hier in het algemeen naar de VO (EU) nr. 1169/2011 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/HTML/?uri=CELEX:02011R1169-20180101&from=EN). Dienovereenkomstig moeten conform art. 30 lid 1 van deze verordening de energiewaarde, de hoeveelheden vet, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suiker, eiwit en zout worden aangevoerd.

Aanvullend moeten voor stoffen die onderwerp van een voedings- of gezondheidsgerelateerde bewering zijn en niet in de voedingswaarde-etikettering verschijnen, de respectievelijke hoeveelheden in hetzelfde gezichtsveld in de onmiddellijke nabijheid van deze voedingswaarde-etikettering worden aangegeven. Voor voedingssupplementen gelden bij de etikettering de bijzondere eisen van art. 8 van de richtlijn 2002/46/EG (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:02002L0046-20220930&from=EN).

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Bijzondere voorwaarden voor voedingsgerelateerde aanduidingen (art. 8 en 9 HCVO)

Art. 8 van de VO bepaalt, dat voedingsgerelateerde aanduidingen alleen dan toegestaan zijn, wanneer ze in de bijlage van de VO in een omschreven vorm verankerd zijn en bovendien heel algemeen aan de eisen van de VO (zie daarvoor, algemene beginselen en voorwaarden, etiketteringsplicht) voldoen.

De in de bijlage bevindende lijst is een op zichzelf staand geheel. Zodoende mogen beweringen die daarin niet worden aangevoerd, niet meer worden gebruikt. De genoemde bijlage draagt de harmonisatiegedachte in zich, vooral omdat de afzonderlijke lidstaten voor de inwerkingtreding van de verordening verschillende bepalingen bij voedingsgerelateerde beweringen hadden.

Ook al gelden deze beweringen als direct toepasbaar en als hoger gerangschikt recht te beschouwen zijn, gaat het hierbij slechts om ‘richtlijnen’. De voedingsgerelateerde bewering moet dienovereenkomstig weliswaar naar de zin in de bijlage bevat zijn, maar hoeft niet de exacte bewoording van de daar aangevoerde claims te zijn. Voor deze versoepelde toepassing moet het begrip van een gemiddelde consument worden gebruikt. Zodoende is het toegestaan synoniemen te gebruiken, voor zover de consument een verband met de bewering en de in de bijlage bevindende formulering kan herkennen. Zo kan in plaats van ‘bron van vezels’ ook de bewoording ‘rijk aan vezels’ worden gebruikt.

De in de bijlage bevindende lijst kan door de autoriteit na uitvoering van een in de verordening genoemde procedure worden uitgebreid of aangepast. Daardoor wordt gewaarborgd dat de beweringen overeenkomen met de laatste stand van de techniek en wetenschap.

Een vergelijking met het oog op voedingsgerelateerde aanduidingen met andere levensmiddelen is alleen toegestaan, wanneer deze tussen levensmiddelen van dezelfde categorie en onder inachtneming van een reeks van levensmiddelen van deze categorie wordt verricht (art. 9 VO).

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Bijzondere voorwaarden voor gezondheidsgerelateerde aanduidingen (art. 10 e.v. HCVO)

Gezondheidsgerelateerde beweringen zijn verboden, wanneer ze niet aan de algemene eisen (zie daarvoor weer hierboven) en de speciale eisen (zie hieronder) van deze verordening voldoen. Bovendien moeten gezondheidsgerelateerde beweringen in de lijst van de toegestane beweringen (conform art. 13 en 14) zijn opgenomen.

Dergelijke aanduidingen mogen zodoende alleen worden gedaan, wanneer de etikettering of, indien deze etikettering ontbreekt, de presentatie van de levensmiddelen en de levensmiddelenreclame de volgende aanvullende informatie dragen:

Zo moet bijvoorbeeld worden aangegeven of ervan wordt uitgegaan dat de aangegeven werking wordt bereikt, wanneer het levensmiddel slechts eenmaal per dag of echter meerdere keren over de dag verdeeld wordt geconsumeerd. Ook mag de aanwijzing niet tot de overmatige consumptie van een levensmiddel aanmoedigen of deze welwillend voorstellen. In gevallen waarin dit niet kan worden bewerkstelligd, moet van de gezondheidsgerelateerde bewering worden afgezien.

Al deze informatie moet deel van de etikettering zijn. Ontbreekt een dergelijke etikettering, moeten ze deel van de presentatie van het levensmiddel en de levensmiddelenreclame zijn. Wordt bijvoorbeeld in een algemene reclame voor een levensmiddel een gezondheidsgerelateerde bewering gebruikt (bijvoorbeeld vlees, melkproducten, etc.) die geen betrekking op een bepaald product heeft, dan moeten deze verplichte aanwijzingen in de reclame en de presentatie van dit levensmiddel verschijnen.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Excurs:

Presentatie: ‘Daaronder wordt in het bijzonder de vorm, het uiterlijk, de verpakking, de wijze van zijn ordening en de omgeving verstaan, waarin het te koop wordt aangeboden.

Niet-specifieke (gezondheidsgerelateerde) beweringen die een voordelige uitwerking op de gezondheid en het algemene welbevinden beloven, zijn alleen toegestaan, wanneer hen een in de lijst conform art. 13 of art. 14 bevatte speciale bewering is bijgevoegd. Achtergrond van deze bepaling is dat dergelijke beweringen een pauschalen karakter met een algemene formuleringswijze vertonen. Het gaat daarom om een zogenaamde ‘combi-oplossing’.

Voorbeelden voor niet-specifieke gezondheidsgerelateerde aanduidingen zijn bijvoorbeeld:

In ieder geval ontoelaatbaar zijn gezondheidsgerelateerde aanduidingen (art. 12),

Andere gezondheidsgerelateerde aanduidingen dan aanduidingen over de vermindering van een ziekterisico evenals andere dan de ontwikkeling en de gezondheid van kinderen (art. 13 HCVO)

Op grond van deze bepalingen heeft de commissie een communautaire lijst met gezondheidsgerelateerde beweringen samen met de vereiste voorwaarden die het gebruik van dezelfde regelen, opgesteld (zogenaamde art. 13-lijst). De in de genoemde lijst aangevoerde gezondheidsgerelateerde (andere) beweringen mogen daarom worden gebruikt. Hierbij gaat het om beweringen die

beschrijven of daarop verwijzen.

Deze genoemde betrekkingen behoeven derhalve geen expliciete toelatingsprocedure (zie daarvoor later), maar moeten in plaats daarvan voor de opname in de zogenaamde art. 13-lijst (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:02012R0432-20210517&from=EN) (momenteel laatste geldige versie) aan de hierboven genoemde inhoudelijke voorgaven voldoen, evenals een wetenschappelijk bewijs leveren en aan de eisen van het consumentenbegrip voldoen.

Aanvullingen van deze lijst kunnen echter aan de hand van een vereenvoudigde toelatingsprocedure (art. 18) door iedereen worden aangevraagd, voor zover deze gewenste beweringen op nieuwe wetenschappelijke bewijzen berusten. Uitgezonderd daarvan zijn echter beweringen over de ontwikkeling en de gezondheid van kinderen, die na de procedure van de artikelen 15, 16, 17 en 19 (individuele toelatingsprocedure) worden toegelaten (zie daarvoor verder hieronder). Ook op initiatief van de commissie of op aanvraag van een lidstaat kan de genoemde lijst worden gewijzigd, dit met inachtneming van de regelingsprocedure conform art. 25 lid 3 van de verordening. De genoemde vereenvoudigde toelatingsprocedure (die iedereen kan inleiden) komt in zijn basisstructuur overeen met de strengere individuele toelatingsprocedure (zie hieronder voor beweringen conform art. 14 van de verordening) conform de art. 15 – 17 HCVO. Het wezenlijkste verschil in de verkorte beslissingsprocedure bestaat erin dat de commissie de uitsluitende beslissingsbevoegdheid heeft. Terwijl bij de individuele toelating conform art. 15 e.v. over de aanvraag in de regelingsprocedure met controle conform art. 2 wordt beslist, neemt hier de commissie na positieve stellingname van de EFSA (Europese Autoriteit voor voedselveiligheid) binnen 2 maanden haar beslissing alleen.

Claims over de vermindering van ziekterisico’s en claims over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen (Art. 14 HCVO)

De verordening regelt ook de toelatingsprocedure voor gezondheidsclaims over ziekterisicovermindering en claims over de ontwikkeling en gezondheid van kinderen.

Dit betreft claims waarbij een levensmiddel wordt gepromoot omdat het ofwel bepaalde ziekterisico’s vermindert of positieve effecten heeft op de ontwikkeling en gezondheid van kinderen

Voorbeeld: “Regelmatige consumptie van vitamine E vermindert het risico op het ontwikkelen van arteriosclerose”.

Voor deze beweringen voorziet de verordening individuele toelatingsprocedures conform de artikelen 15 e.v. van de verordening. Een toelating van deze beweringen vindt daarom niet via de (automatische) opname in de communautaire lijst na artikel 13 lid plaats. 3 van de verordening, zoals dit bij andere gezondheidsgerelateerde beweringen het geval is. Naast de toelatingseis moeten deze beweringen zelfsprekend ook aan de algemene beginselen en voorwaarden (zie verder hierboven) voldoen.

Claims over de vermindering van een ziekterisico mogen daarom alleen worden gemaakt als voor het gebruik ervan een toelatingsprocedure voor opname in een lijst is gestart en goedgekeurd.

Naast de art. 13-lijst zijn er daarom ook lijsten over toegelaten beweringen die betrekking hebben op de reductie van ziekterisico’s. Deze gaan uit de verordeningen nr. 1226/2014 en nr. 1228/2014 voort. Link naar de verordening 1228/2014: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:32014R1228&from=DE.

Link naar verordening 1226/2014: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/PDF/?uri=CELEX:32014R1226&from=DE

Naast deze (toelatingsprocedure) en de algemene voorwaarden, moet de etikettering of, bij het ontbreken daarvan, de presentatie van de levensmiddelen en de levensmiddelenreclame een verklaring bevatten dat de in de claim genoemde ziekte van meerdere factoren afhankelijk is en dat een verandering van een van deze factoren al dan niet een positief effect kan hebben.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Toelatingsprocedure

De individuele toelatingsprocedure is onderverdeeld in drie fasen:

De aanvraag van de individuele toelating vindt op grond van de EU-transparantieverordening sinds 29-03-2021 uitsluitend elektronisch via het nieuwe E-Submission-Platform (ESFC) plaats. In ieder aanvraagformulier mag slechts de toelating van het gebruik van een gezondheidsgerelateerde bewering worden aangevraagd. Verder is het alleen toegestaan het verband tussen een nauwkeurig gedefinieerde gezondheidswerking per aangeprezen levensmiddel of levensmiddelencategorie of een voedingsstof of stof weer te geven.

Verwijzingen naar algemene, niet-specifieke voordelen van de voedingsstof of het levensmiddel voor de gezondheid in het algemeen of het gezondheidsgerelateerde welbevinden zijn conform artikel 10 lid 3 van de HCVO alleen toegestaan, wanneer hen een in een van de lijsten na artikel 13 of 14 bevatte speciale gezondheidsgerelateerde bewering is bijgevoegd (zie daarvoor reeds hierboven).

De beslissing van de commissie (dus in het geval van afwijzing of bij vastlegging van onverhoudingsmatige richtlijnen) staat de aanvrager het rechtsmiddel van de nietigheidsvordering in de zin van art. 263 VWEU (ex-art. 230 lid 4 EG) bij het Gerecht van eerste aanleg (Gerecht) ter beschikking. De unierechtelijk vastgelegde termijn voor het instellen van een vordering bedraagt twee maanden en kan conform de bepalingen van het procesreglement van het Gerecht van eerste aanleg met nog eens 10 dagen worden verlengd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

EU-Gemeenschapsregister (art. 20 HCVO)

De commissie onderhoudt een communautair register. Dit moet een overzicht over alle goedgekeurde en afgewezen gezondheids- en voedingsgerelateerde claims geven. Het bevat dienovereenkomstig informatie met betrekking tot

Link naar het register: https://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/claims/register/public/?event=register.home

Algemeen over het gebruik/de formulering van aanduidingen in de zin van de HCVO

Eerste stap

Wordt gepland een product met een voedings- en/of gezondheidsgerelateerde bewering te voorzien, dan is het aan te bevelen eerst inzage in het bestaande communautaire register en de lijsten te nemen. Voor de lijsten van de toegestane voedingsgerelateerde beweringen zie hierboven onder punt 2.2.3.

Na het register toegestane gezondheidsgerelateerde uitspraken kunnen met inachtneming van de gebruiksvoorwaarden of mogelijke beperkingen voor het respectievelijke product te allen tijde worden gebruikt. In aanmerking te nemen zijn echter steeds de algemene beginselen en voorwaarden, evenals de etiketteringsplicht.

In acht te nemen is eveneens dat het gebruik van niet-goedgekeurde beweringen generaal verboden is. Bovendien mogen alle (goedgekeurde) gezondheidsgerelateerde uitspraken uitsluitend voor die levensmiddelen, levensmiddelencategorieën of voedingsstoffen worden gedaan, waarvoor ze oorspronkelijk werden goedgekeurd en in geen geval voor producten die ze bevatten.

Voorbeeld:

Ongeoorloofd zou dienovereenkomstig de volgende gezondheidsgerelateerde bewering zijn: ‘Product X draagt bij aan het behoud van de tanden’. Toegestaan zou in deze zin zijn: ‘Product X bevat vitamine D en calcium, die bijdragen aan het behoud van normale tanden’.

Niet toegestaan: “Een glas sinaasappelsap draagt bij aan de vermindering van vermoeidheid”. Toegestaan: “De vitamine C in een glas sinaasappelsap draagt bij aan de vermindering van vermoeidheid.” (Teufer, GRUR-Prax 2012, 476/477 volgens OLG Bamberg).

Wanneer de gezochte claim noch goedgekeurd, afgewezen of niet in de totale databank te vinden is, dan werd deze claim kennelijk nog door niemand ter goedkeuring ingediend. Dergelijke claims mogen dan niet worden gebruikt. Wanneer men echter over omvattende wetenschappelijke studies beschikt, die de werking aantonen, dan kunnen deze beweringen via de weg van de toelatingsprocedure worden ingediend.

Formulering

Als claims al zijn toegestaan, is de formulering hiervoor te vinden in de tweede tabelkolom van de Gemeenschapslijst.

Uit deze formulering moet het wetenschappelijk onderbouwde effect van een levensmiddel of een bepaalde voedingsstof op de gezondheid van een mens tot uitdrukking komen.

Vraag is of een afwijking van deze expliciete formulering toegestaan is. In overweging 9 bij VO 432/2012 (betreffende art. 13-lijst) voert de wetgever aan dat met de VO zeker moet worden gesteld dat gezondheidsgerelateerde beweringen waarheidsgetrouw, helder, betrouwbaar en voor de consument nuttig zijn. Formulering en presentatie van de beweringen moeten voor deze achtergrond worden beoordeeld. Rechtsexperts ontlenen uit deze alinea de conclusie dat een zekere flexibiliteit van de afzonderlijke beweringen weliswaar toegestaan is. Dit zolang daardoor een verbetering van de begrijpelijkheid bij de gemiddelde consument wordt bereikt. Daarbij moet echter in ieder geval op de verschillende consumentendoelgroepen evenals op de taalkundige en culturele verschillen acht worden geslagen. Uiteindelijk is doorslaggevend dat de formulering in de inhoudelijke betekenis met die van het communautaire register overeenkomt.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Juridisch advies / Juridische vertegenwoordiging

Graag ondersteunen wij u in alle juridische aangelegenheden in verband met de Health Claims VO. In het kader van het kosteloze eerste gesprek zullen wij graag de ideale werkwijze voor uw juridische vragen met u bespreken.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek