Bir ortağın ortaklıktan çıkarılması davası

Ortaklıktan çıkarma davası, § 140 UGB uyarınca, bir OG veya KG’nin diğer ortaklarına, bir ortakla işbirliğinin önemli bir nedenden dolayı makul olmaktan çıkması durumunda şirketi devam ettirme olanağı tanır. Şirketi § 133 UGB uyarınca feshetmek yerine, kalan ortaklar ilgili ortağı mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarabilir. Bu prosedür, feshe uygun bir alternatiftir ve şirketin devamlılığının sağlanmasına hizmet eder.

Düzenlemenin amacı

Amaç, kamu menfaatlerini korumak veya şirketi olduğu gibi muhafaza etmek değil, diğer ortakların devamlılık menfaatlerini korumaktır. Norm, çifte çekilmezliği dikkate alır:

• ilgili ortakla devam etmenin,
• ancak şirketin tamamen feshedilmesinin

Genel uygulama alanı

Bir ortağın ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin düzenleme, hem süreli hem de süresiz şahıs şirketleri, yani hem Açık Şirketler (OG) hem de Komandit Şirketler (KG) için geçerlidir. Ortaklıktan çıkarma, hem komplementer ortakları hem de komanditer ortakları eşit derecede etkileyebilir. Tek komplementer ortağın ortaklıktan çıkarılması bile mümkündür, bu da KG’nin feshedilmesine yol açsa bile. Daha sonra yeni bir komplementer ortak atanabilir ve şirket tekrar aktif, devam eden bir forma dönüştürülebilir.

İç ve dış ilişki

Bir ortak, şirket iç ilişkide etkili bir şekilde kurulduğunda, yani şirket sözleşmesi mevcut olduğunda ve işbirliği başladığında bile ortaklıktan çıkarılabilir – şirket siciline henüz kayıt yapılmamış olsa bile.

Ancak, geriye sadece bir ortak kalırsa, şirket dış ilişkide (şirket siciline kayıt yoluyla) var olmalıdır. Şirket henüz tescil edilmediği sürece, sadece medeni hukuk şirketi (GesbR) söz konusudur ve bu hukuki ehliyete sahip değildir. Bu nedenle, geriye sadece bir ortak kalırsa, OG veya KG hukuken henüz var olmamışsa, basitçe bir şahıs şirketini devam ettiremez.

Sadece bir GesbR söz konusuysa (yani tescilli bir OG veya KG yoksa), § 1215 ABGB’de karşılaştırılabilir bir hüküm bulunmaktadır. Bu da, şahsında ciddi nedenler ortaya çıkarsa, bir ortağın ortaklıktan çıkarılmasını mümkün kılar.

Şirket “kusurlu” bir şekilde kurulmuşsa, yani şirket sözleşmesi eksik veya iptal edilebilir ise, bu kusur önemli bir ortaklıktan çıkarma sebebi olabilir. Bu, bir ortağın diğerlerini örneğin hile, tehdit veya aldatma yoluyla şirket kurmaya teşvik ettiği durumları kapsar.

Bu kişinin davranışı bu nedenle, ortaklıktan çıkarılmasını haklı çıkaran kişisel önemli bir nedendir.

Şimdi istediğiniz randevu tarihini seçin:Ücretsiz İlk Görüşme

İki ve çok ortaklı şirketler

Bir ortağın ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin düzenleme, iki ortaklı şirketler için de geçerlidir. Aynı şekilde, çok ortaklı bir şirkette, ortaklıktan çıkarma nedeni olmayan sadece bir ortağın kalması durumu da ortaya çıkabilir. Bu kişi, diğerlerinin tamamının ortaklıktan çıkarılmasını talep etme hakkına sahiptir. Birden fazla ortak ortaklıktan çıkarma nedenleri gerçekleştirirse, prensip olarak herkese karşı işlem yapılabilir, ancak her zaman koşulların genel bir değerlendirmesi gereklidir.

Kişisel Uygulama Alanı

Dava bir veya birden fazla ortağa karşı yöneltilir. Bir ortağın mirasçısı için çıkarma ancak miras paylaşımından sonra caizdir, çünkü ortak sıfatı ancak o zaman doğar. Ancak ölen kişinin miras paylaşımından önce gerçekleştirdiği önemli sebepler prosedürde dikkate alınabilir. Diğer ortakların korunmaya değer menfaati ölümle ortadan kalkarsa, çıkarma hakkı geçersiz hale gelebilir.

Gereksinimler

Çıkarma ancak şu durumlarda caizdir:

• önemli bir sebep mevcut olması,
• bu sebebin bir ortağın kişisinde kök salması,
• ve çıkarmanın önemli sebebi gidermeye uygun olması

Bu şu anlama gelir: Ancak çıkarma yoluyla bozukluk gerçekten giderilebiliyorsa, prosedür haklıdır.

Önemli Sebep

“Önemli sebep” şunları gerektirir:

• şirket ilişkisinin objektif olarak önemli bozulması,
• kişisel bir bağlantı,
• daha hafif araçların başarısızlığı,
• çıkarma menfaatlerinin açık üstünlüğü

Son Çare Olarak Çıkarma

Bir ortağın çıkarılması son çareyi teşkil eder. Fesih gibi önemli bir sebebin varlığını gerektirir. Ancak belirleyici fark, çıkarmanın tüm ortaklara karşı eşit şekilde etki etmemesi, tek taraflı olarak çıkarılacak kişinin aleyhine olmasıdır.

Bu nedenle çıkarma ancak şu durumlarda caizdir:

• şirketin bu ortakla devamı kabul edilemez ise,
• daha hafif araçlar (örneğin işletme yönetimi ve temsil yetkisinin geri alınması, kaçınma veya tazminat talepleri) yeterli değilse,
• ve tedbir sadece ekonomik menfaatlere değil, şirketin korunmasına hizmet ediyorsa

Dolayısıyla çıkarma diğer ortakların mali durumunun iyileştirilmesine değil, yalnızca şirketin varlığı ve işlevselliği için somut tehlikelerin savuşturulmasına hizmet etmelidir.
Sondan bir önceki ortağın çıkarılmasında artık şirketin tehlikeye girmesi değil, işletme değerlerinin korunması belirleyicidir.

Şimdi istediğiniz randevu tarihini seçin:Ücretsiz İlk Görüşme

Önemli Fesih Sebebi ile İlişki

UGB § 140, UGB § 133’e bağlandığından, çıkarma sebebi ancak aynı zamanda önemli, kişisel bir fesih sebebi mevcut olduğunda söz konusu olabilir.
Şirket ilişkisinin her bozulması bir ortağın çıkarılmasını haklı çıkarmaz.
Sebebin kişisel karakteri belirleyicidir: Kabul edilemezlik ancak ortağın kişisinde kök salıyorsa, çıkarmayı destekleyebilir.

Fesih ve çıkarma arasında bir öncelik ilişkisi yoktur:

• Duruma göre çıkarma fesihe karşı daha hafif araç olabilir,
• veya tersine çıkarma orantısız görünüyorsa fesih tercih edilebilir

Kapsamlı Menfaat Değerlendirmesi

Merkezi olan iki aşamalı menfaat değerlendirmesidir:

• Fesih Menfaatleri

İleri sürülen koşulların önemli bir fesih sebebi oluşturup oluşturmadığı, yani şirketin devamının davacılar için kabul edilemez olup olmadığı incelenmelidir.

• Kişisel Çıkarma Menfaatleri

Bu kabul edilemezliğin sadece ilgili ortağa karşı yönelip yönelmediği, diğerleriyle devamın mümkün görünüp görünmediği incelenmelidir.

Ancak çıkarma menfaatleri açıkça üstün geliyorsa, dava haklıdır.

Tipik Çıkarma Sebepleri

• önemli yükümlülük ihlalleri (kasıtlı veya ağır ihmalkar),
• yükümlülük ifasının imkansızlığı, kusur olmaksızın da,
• diğer ortakların güvenini kalıcı olarak yok eden davranışlar

Katalog sınırlı değildir. Değerlendirme her zaman münferit olayın tüm koşulları dikkate alınarak kapsamlı menfaat değerlendirmesi ile yapılır.

Kusur zorunlu değildir, hafif ihmal bile, sözleşmenin daha fazla yerine getirilmesi imkansız hale gelmişse yeterlidir.

Ortaklıktan çıkarma hakkının ileri sürülmesi

Hukuki şekillendirme davası

§ 140 UGB uyarınca ortaklıktan çıkarma hakkı, diğer ortaklara kolektif bir şekillendirme hakkı olarak aittir. Sadece bir niyet beyanıyla değil, sadece bir hukuki şekillendirme davası yoluyla kullanılabilir. Hukuki şekillendirme kararı, ortaklıktan çıkarmayı ancak kesinleşmesiyle etkiler.

Dava genellikle şirket sözleşmesinde bir değişikliğe yol açar, çünkü her ortak değişimi aynı zamanda bir sözleşme değişikliği anlamına gelir. Sondan bir önceki ortak çıkarılırsa, şirket sona erer; ancak şirket, tasfiye olmaksızın, külli halefiyet yoluyla kalan ortak tarafından devam ettirilir.

Ortaklıktan çıkarılacak ortak gönüllü olarak ayrılırsa ve ayrılması mutabakatla kararlaştırılırsa, bir mahkeme işlemine gerek yoktur – bu durumda anlaşma kararın yerini alır.

Zamanında ileri sürme ve feragat

Ortaklıktan çıkarma davası derhal açılmalıdır, aksi takdirde ortaklıktan çıkarma hakkı düşer. Mevcut bir ortaklıktan çıkarma nedeni “stokta” tutulmamalıdır, çünkü bu, daha fazla işbirliğinin çekilmezliği gerekliliği ile bağdaşmaz.

Ortaklıktan çıkarma hakkından feragat, açıkça veya zımnen yapılabilir, örneğin ortaklıktan çıkarma nedeni bilinmesine rağmen sadece fesih yapılırsa veya ilgili ortak diğerlerinin onayıyla değiştirilmiş bir pozisyon üstlenirse.

Ancak, sadece zamanın geçmesi bir feragat kabulü için yeterli değildir. Belirleyici olan, hak sahibinin davranışının dürüstlük kuralına göre, hakkı artık kullanmak istemediği sonucuna izin verip vermediğidir.

Ortaklıktan çıkarma hakkının kolektif karakteri nedeniyle, etkili bir feragat sadece tüm dava açma hakkına sahip ortaklar tarafından ortaklaşa beyan edilebilir.

Diğer ortakların ortak davası

Ortaklıktan çıkarma davası diğer tüm ortaklar tarafından ortaklaşa açılmalıdır.
Sadece bir hak sahibinin bile katılımı eksikse, dava reddedilmelidir.

Davacılar zorunlu bir dava arkadaşlığı oluşturur. Düzenleme, yönetim veya temsil yetkisinin geri alınmasındaki düzenlemeye karşılık gelir.

Yönetim veya temsil yetkisinin geri alınması hakkında daha fazla bilgiyi burada bulabilirsiniz.

Şimdi istediğiniz randevu tarihini seçin:Ücretsiz İlk Görüşme

İşbirliği yükümlülüğü

Ortakların sadakat yükümlülüğünden, tek bir ortağın bazı durumlarda ortaklıktan çıkarma davasına katılmaya yükümlü olabileceği sonucu çıkar. Bunu reddediyorsa, dava açmaya rıza göstermesi için dava açılabilir, bu rıza davası ortaklıktan çıkarma davasıyla birleştirilebilir. Sadece rıza göstermeyi reddeden ortağın kesinleşmiş bir mahkumiyeti, katılımının yerini alır.

Ancak, her ortaklıktan çıkarma nedeninde otomatik olarak bir işbirliği yükümlülüğü yoktur. Böyle bir işbirliği yükümlülüğü, bir ortağın katılmaması hakkın kötüye kullanılması anlamına geliyorsa, yani reddi açıkça temelsizse ve sadece koşullar açıkça yerine getirilmiş olmasına rağmen ortaklıktan çıkarmayı engellemeye hizmet ediyorsa ortaya çıkar.

Birden fazla davalı ve tali talepler

Ortaklıktan çıkarma davası, ortaklıktan çıkarma nedenleri aynı veya sadece maddi olarak bağlantılı olup olmadığına bakılmaksızın bir veya daha fazla ortağa karşı açılabilir. Davanın sadece bir davalıya karşı bile temelsiz olduğu kanıtlanırsa, dava tamamen reddedilmelidir, çünkü bu durumda davacı tarafında gerekli katılım eksiktir.

Dava talebi her zaman davalıyı dışlamaya yöneliktir. Bu talep, şirketin feshi için olası bir talep veya yönetim yetkisinin geri alınması ile birleştirilebilir.
Esas veya olası talep olarak bir fesih davası ile kombinasyon da mümkündür.

Dışlamanın hukuki etkileri

Dışlama kararının kesinleşmesiyle:

• ilgili ortak şirketten ayrılır,
• o zamana kadar, geçici önlemlerin bulunmaması koşuluyla, üyelik hak ve yükümlülüklerini korur

Sadece bir ortak kalırsa, külli halefiyet otomatik olarak devreye girer: Şirketin tüm malvarlığı son ortağa geçer.

Avukatlık Desteğiyle Avantajlarınız

Bir ortağın dışlanması hukuki olarak karmaşıktır ve özellikle önemli nedenin değerlendirilmesi, davanın doğru şekilde açılması ve sürelerin korunması açısından önemli riskler içerir. Küçük şekil hataları veya yetersiz gerekçeler bile davanın reddedilmesine yol açabilir.

Bu nedenle, hukuki ön koşulları hassas bir şekilde incelemek, süreci stratejik olarak hazırlamak ve ekonomik dezavantajları önlemek için bir avukatın eşlik etmesi şarttır.

Sıkça Sorulan Sorular – SSS