Hak tesisi ve diğer devir türleri

Bağış

Bağış, bir şeyin karşılıksız olarak devredilmesidir (§ 938 ABGB). İki farklı olasılık vardır:

Fiili teslim ile yapılan bağışlar ve borçtan kurtarıcı bağışlar herhangi bir şekil şartına tabi değildir. Örneğin, bir dede torununa bir araba bağışlar ve anahtarları araç belgeleriyle birlikte teslim eder. Veya torun dedesine 100,00 € borçludur, ancak dede geri ödemeden vazgeçer.

Fiili teslim olmaksızın yapılan bağış (bağış vaadi) bir şekil şartına (noter senedi) tabidir.

Şekil şartı, düşüncesizce verilen bağış vaatlerini önlemek için bir aceleciliğe karşı koruma veya uyarı işlevi görür. Noter senedi olmadan bir bağış vaadi geçersizdir. Noter senedi, bir noter tarafından düzenlenen yazılı bir belgedir.

Bağış sözleşmelerinin hazırlanması çerçevesinde, bağış yapan kişi için konut kullanım hakları, intifa hakları, yükleme ve elden çıkarma yasakları veya ön alım hakları gibi hakların veya teminatların tanınması alışılmadık bir durum değildir.

Konut kullanım hakkı

Konut hakkı bir kullanım hakkıdır ve tapu kütüğünün C-sayfasında belirtilir. Konut hakkı, bir gayrimenkulde veya bağışlanan nesnede (ev, daire, …) yaşama hakkıdır. Bu hak, son derece kişisel bir haktır ve hiç kimseye devredilemez, ölümle birlikte sona erer.

Konut hakkını tapu kütüğüne tescil ettirmek için, bir hak tesisi sözleşmesi ve bir tescil beyanı gereklidir. Konut hakkı süreli veya ömür boyu olabilir.

Bir konut hakkının iptali veya silinmesi, hak sahibinin rızası olmadan çoğu durumda çok zordur.

Hak sahibinden konut hakkı ancak “çekilmez hale gelen bir durum” varsa alınabilir. Konut hakkını “ödemek” de mümkündür, ancak bunun için hak sahibinin rızası gereklidir.

Üzerinde konut hakkı bulunan bir şeyin elden çıkarılması durumunda, elden çıkarılan nesnenin değer kaybedeceğini ve ayrıca konut hakkının devam edeceğini hesaba katmak gerekir, çünkü bu, nesneye bağlı ayni bir haktır.

Konut kullanım hakkı, tapu kütüğüne tescil edilmeden yalnızca malike karşı geçerlidir, ancak üçüncü şahıslara karşı koruma sağlamaz. Üçüncü şahıslara karşı da koruma sağlamak için, tapu kütüğüne tescil edilmesi gerekir.

İntifa hakkı

“İntifa, bir başkasının malını, özüne zarar vermeden, tüm kısıtlamalar olmaksızın kullanma hakkıdır.”

İntifa hakkı sahibi, şeyin ekonomik sahibidir ve tüm “meyveleri” alabilir (örneğin: bir ağacın elmaları, bir ineğin sütü, kira,…)

Konut hakkının aksine, bir intifa hakkı tanınırken daha fazla hak tanınır. İntifa hakkı sahibi, şeyi kendisi kullanabilir veya kiralayabilir, ancak yükleyemez veya elden çıkaramaz. İntifa hakkı sahibinin elde ettiği tüm gelirleri kendisi saklayabilir. Ancak, şeyi koruma yükümlülüğü vardır.

İntifa hakkından elde edilen gelirlerle, yasa gereği şey üzerinde iyileştirmeler, eklemeler ve üretimler yapmakla yükümlüdür. Şeyin kendi imkanlarıyla korunması, iyileştirilmesi, tamamlanması ve üretilmesi yalnızca açık yazılı bir anlaşma ile zorunludur.

İntifa hakkının üçüncü bir kişiye devri hukuki açıdan mümkündür, ancak “asıl” intifa hakkı sahibinin ölümüyle sona erer.

Konut kullanım hakkında olduğu gibi, tapu kütüğüne tescil zorunlu değildir veya bu, tescil edilmeden yalnızca medeni hukuk sahibi karşısında geçerlidir. Tapu kütüğüne tescil, üçüncü şahıslara karşı da kapsamlı koruma sağlar. Kısacası, gayrimenkulün üçüncü bir kişiye satılması durumunda da bu kişiye karşı geçerli kalır.

İntifa hakkı son derece kişisel bir haktır ve üçüncü bir kişiye devredilmesi durumunda bile “asıl” hak sahibinin ölümüyle her zaman sona erer. İntifa hakkı miras yoluyla geçmez, ancak hak intifa hakkı sahibinin mirasçılarına genişletilmişse miras yoluyla geçebilir.

Yükleme ve elden çıkarma yasağı

Bir gayrimenkul üzerinde bir yükleme ve elden çıkarma yasağı varsa, malik bu gayrimenkulü hak sahibinin rızası olmadan elden çıkaramaz veya yükleyemez. Tapu kütüğüne tescil ile üçüncü şahıslara karşı da mutlak etkisi vardır.

Ancak, tapu kütüğüne tescil yalnızca yasağın eşler, kayıtlı partnerler, ebeveynler ve çocuklar, evlatlık veya koruyucu çocuklar veya bunların eşleri veya kayıtlı partnerleri arasında kurulması durumunda mümkündür.

Yükleme ve elden çıkarma yasağı son derece kişisel bir haktır, devredilemez ve hak sahibinin ölümüyle sona erer.

Herhangi bir akrabalık ilişkisi yoksa (hayat arkadaşları tarafından daire satın alınması), bir yükleme ve elden çıkarma yasağının tapu kütüğüne tescili hukuki açıdan mümkün değildir. Ancak, bu hedeflenen amaçlarla uyumluysa, alternatif olarak taraflar arasında gayrimenkul üzerinde bir ön alım hakkı kurulabilir. Bu sayede sözleşme ortağının, satın alınan gayrimenkul payını gizlice üçüncü bir kişiye satması mümkün olmaz.

Ön alım hakları

Ön alım hakkı, ön alım hakkı sahibini bir şeyi üçüncü bir kişiden önce satın almaya yetkilendirir. Yüklenmiş gayrimenkulün elden çıkarılması durumunda, malik ön alım hakkı sahibini bilgilendirmekle veya üçüncü şahıslarla yapılan sözleşmeleri yalnızca askıya alıcı koşulla yapmakla yükümlüdür.

Ön alım hakkının kullanılmasının ön koşulu, malik ile satın alma ilgilisi arasında bağlayıcı bir teklif veya sözleşme bulunmasıdır. Teklif usulüne uygun olmalı, satış için gerekli tüm temel içerikleri içermelidir, örneğin satın alma fiyatı, haklar ve yükümlülükler vb.

Ön alım hakkı sahibi bilgilendirildikten sonra, teklif artık değiştirilemez. Ön alım hakkı sahibi, taşınır mallar için 24 saat içinde, taşınmaz mallar için ise 30 gün içinde ön alım hakkını “kullanmak” için süreye sahiptir. Ancak, teklif yetersizse (örneğin: temel içerikler belirtilmemişse, satın alma fiyatı belirtilmemişse…) kullanım süresi başlamaz.

Ön alım hakkı, ABGB’ye göre yalnızca bir şey satıldığında kullanılabilir, bağışları, takasları vb. kapsamaz. Ancak, şey bağışlanır veya miras yoluyla geçerse, ön alım hakkı devam eder.

Ön alım hakkı, miras yoluyla geçmeyen son derece kişisel bir haktır. Ön alım hakkı aşağıdaki nedenlerle sona erebilir:

Vasiyetname

Saklı paydan feragat

Miras bırakanın ölümünden sonra herhangi bir hukuki anlaşmazlık çıkmayacağından emin olmak için, saklı paydan feragat vardır. Saklı paydan yaşamı boyunca veya miras işlemleri sırasında feragat edilebilir. Saklı paydan feragat bir şekil şartına, noter senedine tabidir. Saklı paydan feragat özellikle yaşamı boyunca yapılan bağışlarda tavsiye edilir. Ebeveynler yaşamları boyunca çocuğa müstakil evi bağışlarsa ve baba kısa süre sonra ölürse, anne çocuğa karşı saklı pay talebinde bulunabilir. Ancak, annenin saklı paydan feragatı varsa, çocuk güvence altına alınır.

Bu bağlamda saklı pay sahipleri arasındaki anlaşmazlıkları önlemek için, özellikle gayrimenkul devirlerinde yaşamı boyunca saklı paydan feragat etmek mantıklıdır. Saklı pay sahipleri, miras bırakanın ölümünden sonra para taleplerinde bulunma hakkına sahiptir, eğer miras bırakan yaşamı boyunca bir başkasını mirasçı olarak atamışsa. Bir feragat durumunda, bu talep ortadan kalkar. Saklı pay, miras anlaşmazlıklarında önemli bir rol oynar.