De rechtbank als jury- en schepenrechtbank is de rechtsvorm die wordt toegepast bij de zwaarste en maatschappelijk meest gevoelige strafzaken. Hier beslist niet één rechter, maar een meervoudige rechtbank, bestaande uit beroepsrechters en lekenrechters. Deze samenstelling verandert de gehele procedure, omdat bewijswaardering, oordeelsvorming en de schuldvraag niet alleen juridisch, maar ook maatschappelijk worden beoordeeld.

In deze rechtsvorm gaat het om misdrijven met een hoge strafdreiging, om seksueel geweld, dodelijke delicten, terrorisme, zware overvallen, miljoenen aan schade en georganiseerde criminaliteit. Wie voor zo’n rechtbank wordt aangeklaagd, staat niet voor een normale strafrechter, maar voor een tribunaal met maximale ingrijpintensiteit.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Bevoegdheid en rechtsvorm van de rechtbank als jury- en schepenrechtbank

De bevoegdheid van de rechtbank als jury- of schepenrechtbank vloeit dwingend voort uit het ten laste gelegde delict. Deze is wettelijk vastgelegd en kan noch door de rechtbank, noch door het Openbaar Ministerie worden beïnvloed. Zodra een tenlastelegging aan een van de wettelijk vastgelegde delictsgebieden is toegewezen, moet de procedure in deze rechtsvorm worden gevoerd. Daarmee staat met de aanklacht van het concrete delict vast of over schuld en straf een alleenzittende rechter of een collegiale rechtbank van beroepsrechters en lekenrechters beslist.

De rechtbank als juryrechtbank

De juryrechtbank bestaat uit twee delen. Het hof van assisen bestaat uit drie beroepsrechters. De jurybank bestaat uit acht juryleden. De juryleden beslissen over de schuldvraag, terwijl de beroepsrechters de procedure leiden en na een schuldigverklaring de straf vaststellen. Hierdoor wordt de vraag of een persoon schuldig is, niet alleen juridisch, maar ook maatschappelijk beoordeeld.

De rechtbank als schepenrechtbank

Bij de schepenrechtbank beslissen beroepsrechters en schepenen gezamenlijk over schuld en straf. Doorgaans bestaat de rechtbank uit één beroepsrechter en twee schepenen. Bij bijzonder zware misdrijven schrijft de wet echter een uitgebreide samenstelling voor, waarin twee beroepsrechters en twee schepenen meewerken. Deze rechtsvorm combineert juridische expertise met de medewerking van de bevolking aan de rechtspraak.

Delictsbevoegdheid

De bevoegdheid van de rechtbank als jury- of schepenrechtbank is gekoppeld aan bijzonder zware delicten. Hiertoe behoren onder andere

• Doodslag
• zware overval met zeer hoge schadebedragen
• brandstichting en opzettelijke gevaarzetting voor de gemeenschap
• Verkrachting en ernstig seksueel misbruik van minderjarigen
• Ernstig ambtsmisbruik en ernstige corruptiedelicten
• Ernstige financiële delicten
• Terroristische vereniging en georganiseerde criminaliteit

Indien een dergelijke tenlastelegging voorligt, mag de procedure niet door een alleenzittende rechter worden behandeld, maar moet deze voor de daarvoor bestemde collegiale rechtbank worden gevoerd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Verzoek om samenstelling en verdedigingsrechten

De wettelijk voorgeschreven samenstelling van de rechtbank is een centraal verdedigingsrecht. Een fout in de samenstelling leidt echter niet automatisch tot vernietiging van een vonnis. Een dergelijk gebrek in de samenstelling kan alleen worden aangevoerd als ofwel het Openbaar Ministerie dit reeds in de aanklacht vermeldt, ofwel de beklaagde dit uitdrukkelijk aanvoert binnen de bezwaartermijn tegen de aanklacht. Indien dit verzoek achterwege blijft, wordt zelfs een objectief onjuiste samenstelling vaak als hersteld beschouwd.

Geslachtsgerelateerde samenstellingsregels bij zedendelicten

Bij zedendelicten moet de rechtbank gendergelijk zijn samengesteld. In de juryrechtbank moeten ten minste twee juryleden, in de schepenrechtbank ten minste één rechter of één schepen tot het geslacht van de beklaagde en het geslacht van de vermeend benadeelde persoon behoren. Deze bepaling moet ervoor zorgen dat feiten op het gebied van de seksuele sfeer niet eenzijdig worden beoordeeld.

Activiteiten van juryleden en schepenen

Schepenen oefenen in de hoofdprocedure het rechtersambt volledig uit. Zij beslissen samen met de beroepsrechters gelijkwaardig over schuld en straf, nemen deel aan de gehele bewijswaardering en werken mee aan alle beraadslagingen.

Juryleden zijn alleen actief in de mate die het Wetboek van Strafvordering voor de juryrechtbank voorschrijft. Hun centrale taak is de beslissing over de schuldvraag in de wettelijk geregelde vraagprocedure. De beroepsrechters bepalen vervolgens op basis hiervan de juridische gevolgen.

De wettelijke vereisten voor selectie, benoeming en medewerking van juryleden en schepenen zijn geregeld in het Jury- en Schepenwet 1990.

Vereisten voor juryleden en schepenen

Het ambt van jurylid of schepen is een ereambt en een burgerplicht. Het betreft de wettelijk voorziene medewerking van de bevolking aan de rechtspraak. Alleen Oostenrijkse staatsburgers tussen 25 en 65 jaar, die lichamelijk in staat zijn een zitting te volgen en de gerechtstaal voldoende beheersen, mogen worden benoemd.

Van het ambt zijn onder andere uitgesloten personen met niet-verjaarde gerechtelijke veroordelingen, personen met lopende zware strafzaken, evenals leden van de justitie en strafvervolging, in het bijzonder rechters, officieren van justitie, advocaten, notarissen, politieambtenaren en medewerkers van de justitiële administratie. Ook personen zonder hoofdverblijfplaats in Oostenrijk mogen niet worden benoemd.

Voorzitterschap, beraadslaging en stemming

In elke jury- en schepenrechtbank voert een beroepsrechter het voorzitterschap. Hij leidt de zitting, de beraadslaging en de stemming en bepaalt de formulering van de vragen waarover juryleden en schepenen stemmen.

Voor elke beslissing moet een beraadslaging plaatsvinden. Eerst brengen de juryleden en schepenen hun stem uit, daarna de beroepsrechters, waarbij de voorzitter als laatste stemt. Een onthouding van stem is in principe niet toegestaan.

Deze regels vloeien rechtstreeks voort uit het Wetboek van Strafvordering en binden juryleden, schepenen en beroepsrechters in gelijke mate.

De rechtbank neemt haar beslissingen met meerderheid van stemmen. Bij gelijkheid van stemmen kiest de rechtbank de voor de beklaagde gunstigere mening. In de schepenrechtbank die bevoegd is volgens § 32 lid 1 van het Wetboek van Strafvordering, voorkomt de stem van de voorzitter dat de rechtbank een voor de beklaagde nadelige schuldbeslissing neemt.

Beslissingen buiten de hoofdprocedure

Ook al beslist in de hoofdprocedure een jury- of schepenrechtbank, de controle van het vooronderzoek ligt bij één rechter. De voorzittende beroepsrechter beslist alleen over voorlopige hechtenis, huiszoekingen, inbeslagnames, telefoontaps, inzage in dossiers en de toelaatbaarheid van opsporingsmaatregelen. Daarmee wordt de gehele opsporingsdruk reeds vóór de hoofdprocedure gerechtelijk gestuurd.

Instanties

De rechtbank is in deze procedures de enige feitenrechter. De gehele bewijsvoering vindt uitsluitend daar plaats. Tegen een vonnis kunnen een cassatieberoep bij het Hooggerechtshof en een hoger beroep bij het Hof van Beroep worden ingesteld. Het Hooggerechtshof toetst rechtsfouten en procedurele gebreken, het Hof van Beroep de strafmaat en juridische gevolgen. De schuldvraag wordt in hoger beroep niet opnieuw vastgesteld.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Uw voordelen met juridische vertegenwoordiging

Een strafprocedure voor de rechtbank als jury- of schepenrechtbank is de meest intense vorm van staatsstrafrecht. De strafdreigingen zijn hoog, de inbreuken op grondrechten massief en veel beslissende koerswijzigingen vinden al lang vóór de hoofdprocedure plaats.

Een juridische verdediging draagt ertoe bij dat

• de wettelijk voorziene rechtsvorm wordt getoetst,
• mogelijke samenstellingsfouten worden herkend en tijdig worden aangekaart,
• de bevoegdheid niet ongecontroleerd wordt aanvaard,
• de bewijsvoering gestructureerd verloopt en niet eenzijdig door het Openbaar Ministerie wordt bepaald,
• verklaringen en verweren weloverwogen plaatsvinden en later geen nadelige gevolgen hebben,
• beroepsopties vanaf het begin worden meegenomen.

Juist in procedures voor jury- of schepenrechtbanken bepaalt niet alleen de tenlastelegging de uitkomst, maar vooral de kwaliteit van de verdediging, of een procedure beheersbaar blijft of uit de hand loopt. In deze rechtsvormen vormen rechtbank en lekenrechters overtuigingen die later nauwelijks nog te corrigeren zijn. Een vroege en gestructureerde verdediging speelt daarom een centrale rol.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

FAQ – Veelgestelde vragen

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek