Verduistering

Er is sprake van verduistering volgens § 153 StGB indien iemand een aan hem toegekende bevoegdheid om over andermans vermogen te beschikken of een ander wettelijk te verplichten, bewust misbruikt en daardoor de economisch gerechtigde tot het vermogen schaadt. Het bestanddeel vereist dat er een bijzondere plicht tot vermogensbeheer bestaat en dat deze op onaanvaardbare wijze wordt geschonden. Doorslaggevend is niet elke plichtsverzaking, maar slechts een ernstig misbruik van bevoegdheid, dat de bescherming van het vreemde vermogen dient. De vermogensschade moet juist het gevolg zijn van dit misbruik. Doorslaggevend is dus de plichtmatige omgang met toevertrouwde beslissings- of beschikkingsmacht.

Objectieve delictsomschrijving

Het objectieve bestanddeel omvat uitsluitend de uiterlijk waarneembare gebeurtenis. Doorslaggevend zijn de toegekende bevoegdheid, het misbruik daarvan en de ingetreden vermogensschade. Interne processen zoals motieven of opzet blijven op dit niveau buiten beschouwing.

Het objectieve bestanddeel van de verduistering vereist dat de dader beschikt over een bevoegdheid om over vreemd vermogen te beschikken of een ander te verplichten, en deze plichtmatig misbruikt. Anders dan bij oplichting vindt de vermogensschade niet plaats door misleiding, maar door de ontoelaatbare uitoefening van een bestaande beslissings- of beschikkingsmacht.

Er is alleen sprake van misbruik van bevoegdheid indien de dader op onaanvaardbare wijze vermogensbeschermende regels schendt. Niet elke plichtsverzaking is voldoende. Vereist is een objectief ernstige schending, die de bescherming van het vreemde vermogen beoogt.

De vermogensschade moet een direct gevolg zijn van het misbruik van bevoegdheid. Het objectieve bestanddeel is reeds vervuld zodra door de plichtmatige omgang met de bevoegdheid een vermogensnadeel bij de economisch gerechtigde ontstaat. Een daadwerkelijke verrijking van de dader is niet vereist.

Toetsingsstappen

Dader:

Daders kunnen alle strafrechtelijk verantwoordelijke personen zijn, aan wie een vermogensbeschikkings- of verplichtingsbevoegdheid is toegekend. Bijzondere persoonlijke eigenschappen zijn niet vereist, wel echter een daadwerkelijke beslissings- of vertegenwoordigingsmacht.

Slachtoffer:

Object van de daad is het vreemde vermogen van de economisch gerechtigde, dat door het plichtmatige misbruik van bevoegdheid wordt geschaad.

Delictshandeling:

De daad bestaat uit het misbruik van een toegekende bevoegdheid, doordat de dader op onaanvaardbare wijze vermogensbeschermende regels schendt en daardoor vermogensschade veroorzaakt.

Delictsgevolg:

Het gevolg van de daad ligt in het intreden van vermogensschade, die direct terug te voeren is op het misbruik van bevoegdheid.

Causaliteit:

De vermogensschade moet het gevolg zijn van plichtmatig handelen. Zonder het misbruik van de bevoegdheid zou de vermogensvermindering niet zijn ingetreden.

Objectieve toerekening:

Het gevolg is objectief toerekenbaar, indien precies dat risico wordt verwezenlijkt, dat de strafnorm beoogt te voorkomen, namelijk dat vreemd vermogen door plichtmatige uitoefening van toevertrouwde beslissings- of beschikkingsmacht wordt geschaad.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Afbakening van andere delicten

Het bestanddeel verduistering omvat gevallen waarin iemand een aan hem toegekende bevoegdheid over andermans vermogen of tot de juridische verplichting van een ander bewust misbruikt en daardoor vermogensschade bij de economisch gerechtigde veroorzaakt. Het zwaartepunt van het onrecht ligt niet in een misleiding, maar in de plichtmatige omgang met toevertrouwde beslissings- of beschikkingsmacht.

• § 133 StGB – Verduistering: De verduistering omvat gevallen waarin de dader zich een toevertrouwd vreemd vermogensbestanddeel toe-eigent. Het zwaartepunt van het onrecht ligt in de toe-eigening van vreemd vermogen, dus daarin dat de dader het vermogensbestanddeel als een eigenaar behandelt en het duurzaam aan de gerechtigde onttrekt. Bij de verduistering ontbreekt een dergelijke toe-eigening. De dader schaadt de economisch gerechtigde, doordat hij een aan hem toegekende bevoegdheid op onaanvaardbare wijze misbruikt. Doorslaggevend is niet de toe-eigening van een vermogensbestanddeel, maar de plichtmatige omgang met toevertrouwde beslissings- of beschikkingsmacht. Doorslaggevend voor de afbakening is, of het vermogensnadeel ontstaat door toe-eigening van toevertrouwde waarden of door misbruik van bevoegdheid binnen een bestaande beschikkingsmacht. Indien er sprake is van een toe-eigeningsintentie, is verduistering in de regel uitgesloten.
• § 146 StGB – Oplichting: Bij oplichting berust de vermogensschade erop dat het slachtoffer door misleiding over feiten tot een vermogensschadende handeling, gedogen of nalaten wordt aangezet. Het slachtoffer handelt vrijwillig, maar door een dwaling. Bij de verduistering ontbreekt een misleiding van de benadeelde. De schade ontstaat veeleer doordat de dader zelf binnen zijn bevoegdheden handelt, deze echter op onaanvaardbare wijze misbruikt. Doorslaggevend is dus niet de dwaling van een slachtoffer, maar de schending van een plicht tot vermogensbeheer.

Samenloop:

Meerdaadse samenloop:

Er is sprake van echte concurrentie indien naast de verduistering verdere zelfstandige delicten worden verwezenlijkt, bijvoorbeeld valsheid in geschrifte, gegevensvervalsing of oplichting. De delicten blijven naast elkaar bestaan, omdat verschillende bestanddelen en rechtsgoederen worden getroffen.

Eendaadse samenloop:

Er is sprake van onechte concurrentie indien een ander bestanddeel de volledige onrechtmatigheid van de verduistering volledig omvat. In dit geval treedt § 153 StGB als subsidiair bestanddeel terug, bijvoorbeeld wanneer het misbruik van bevoegdheid slechts een onzelfstandig middel tot het delict van een meer speciaal delict is.

Meerdaadse samenloop:

Er is sprake van meervoudige daad indien meerdere zelfstandige misbruiken van bevoegdheid worden begaan, die elk tot zelfstandige vermogensschade leiden. Elke handeling vormt een eigen strafrechtelijke daad.

Voortgezette handeling:

Een eenheid van daad kan worden aangenomen indien meerdere plichtmatige handelingen in nauw tijdelijk en zakelijk verband staan en door een eenduidig misbruikconcept worden gedragen. De daad eindigt zodra er geen verdere vermogensschadende misbruiken van bevoegdheid meer plaatsvinden.

Bewijslast & bewijswaardering

Openbaar Ministerie:

Het openbaar ministerie moet aantonen dat de beschuldigde een verduistering heeft begaan. Uitgangspunt is het bewijs dat aan de beschuldigde een bevoegdheid was toegekend om over vreemd vermogen te beschikken of een ander wettelijk te verplichten, en dat hij deze bewust heeft misbruikt. Daarnaast moet worden aangetoond dat het misbruik van bevoegdheid op onaanvaardbare wijze heeft plaatsgevonden en tot vermogensschade bij de economisch gerechtigde heeft geleid.

In het bijzonder moet worden bewezen dat

• aan de beschuldigde een vermogensbeschikkings- of verplichtingsbevoegdheid was toegekend,
• deze bevoegdheid plichtmatig en onaanvaardbaar werd misbruikt,
• het misbruik van bevoegdheid in strijd was met vermogensbeschermende regels,
• daardoor vermogensschade bij de economisch gerechtigde is ingetreden,
• tussen misbruik van bevoegdheid en vermogensschade een causaal verband bestaat,
• de vermogensschade juist het gevolg was van plichtmatig handelen,
• de beschuldigde bewust heeft gehandeld

Het openbaar ministerie moet bovendien aantonen of omvang van de bevoegdheid, grenzen van de beslissings- of vertegenwoordigingsmacht, vermogensbeschermende regels, onaanvaardbaarheid van de procedure, vermogensschade, causaliteit en bewustzijn objectief vaststelbaar zijn, bijvoorbeeld door

• getuigenverklaringen,
• interne of externe communicatiebewijzen zoals e-mails of gespreksverslagen,
• contracten, volmachten, statuten of andere organisatiebescheiden,
• boekhoudbescheiden, betalingsstromen of vermogensbewegingen,
• expertises voor de economische schadeberekening,
• evenals indicaties voor de onaanvaardbaarheid van de beslissing of voor het plichtmatige beslissingsproces.

Rechtbank:

De rechtbank toetst alle bewijzen in het totale verband. Zij beoordeelt of naar objectieve maatstaven een toegekende bevoegdheid bestond, of deze op onaanvaardbare wijze werd misbruikt en of dit misbruik causaal tot vermogensschade heeft geleid. Daarnaast moet worden getoetst of de bewustheid van het misbruik van bevoegdheid zonder twijfel kan worden vastgesteld.

Daarbij houdt de rechtbank met name rekening met

• Inhoud, omvang en grenzen van de toegekende bevoegdheid,
• Aard en gewicht van de plichtsverzaking,
• het beslissingsproces en de economische uitgangspositie,
• getuigenverklaringen over het interne verloop en de rol van de beschuldigde,
• contractbescheiden, organisatiestructuren of interne richtlijnen,
• of het gedrag objectief onaanvaardbaar was of nog binnen de grenzen van aanvaardbare beslissingsvrijheid lag,
• of de vermogensschade economisch navolgbaar is ingetreden,
• evenals of een plichtmatige of systematische procedure herkenbaar is.

De rechtbank maakt een duidelijk onderscheid tussen ondernemersfouten, aanvaardbare beoordelingsbeslissingen, louter plichtsverzuimen zonder intreden van schade en gevallen waarin weliswaar vermogensnadeel is ingetreden, maar een misbruik van bevoegdheid dat aan de bestanddelen voldoet niet aantoonbaar is.

Beschuldigde persoon:

De beschuldigde persoon draagt geen bewijslast. Hij kan echter gegronde twijfels aantonen, met name met betrekking tot

• of er überhaupt een relevante bevoegdheid bestond,
• of de beslissing objectief onaanvaardbaar of nog aanvaardbaar was,
• of een vermogensschade daadwerkelijk is ingetreden,
• of er tussen handeling en schade een causaal verband bestaat,
• of de beschuldigde bewust plichtmatig heeft gehandeld,
• of economische risico’s of externe omstandigheden de schade hebben veroorzaakt,
• of er slechts privaatrechtelijke plichtsverzuimen of vragen over aansprakelijkheid van organen voorliggen,
• evenals bij tegenstrijdigheden of lacunes in de beschuldiging of bij alternatieve gebeurtenissen.

Zij kan bovendien aantonen dat beslissingen zakelijk onderbouwd, aanvaardbaar, economisch navolgbaar of te goeder trouw zijn genomen of dat weliswaar vermogensnadeel wordt beweerd, maar de voorwaarden voor verduistering niet zijn vervuld.

Typische beoordeling

In de praktijk zijn bij de verduistering met name de volgende bewijsmiddelen van belang:

• getuigenverklaringen over het beslissingsproces en de interne bevoegdheid,
• interne en externe communicatiebewijzen,
• contracten, volmachten, vennootschapsbescheiden of reglementen,
• boekhoudbescheiden, betalingsstromen of vermogensbewegingen,
• deskundigenrapporten over de schadehoogte en de aanvaardbaarheid van de beslissing,
• tijdsverlopen tussen beslissing en intreden van schade,
• indicaties voor plichtmatig of systematisch onaanvaardbaar handelen,
• evenals bescheiden voor de economische beoordeling van de schade.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Praktijkvoorbeelden

• Plichtmatige vermogensbeschikking binnen een toegekende bevoegdheid:Een directeur beschikt over vennootschapsvermogen en sluit bewust een contract af dat in strijd is met de belangen van de vennootschap, bijvoorbeeld door diensten tegen duidelijk te hoge prijzen bij een gelieerde onderneming in te kopen. Hij handelt daarbij binnen zijn formele beslissingsbevoegdheid, overschrijdt deze echter op onaanvaardbare wijze. De vermogensschade ontstaat direct door de plichtmatige beslissing. Daarmee is het bestanddeel verduistering volgens § 153 StGB vervuld.
• Onaanvaardbaar misbruik van een vertegenwoordigingsmacht:Een gemachtigde beheerder gebruikt hem toevertrouwde middelen niet overeenkomstig de voorgeschreven regels, maar zet ze bewust in voor doeleinden die in strijd zijn met de vermogensbescherming van de economisch gerechtigde. Hoewel hij formeel tot beschikking gerechtigd is, misbruikt hij deze bevoegdheid op onaanvaardbare wijze. Het daaruit voortvloeiende vermogensnadeel is een direct gevolg van het misbruik van bevoegdheid en rechtvaardigt verduistering volgens § 153 StGB.

Deze voorbeelden verduidelijken de typische verschijningsvormen van verduistering. Kenmerkend is dat er geen sprake is van misleiding van een slachtoffer, maar dat de dader handelt binnen een bestaande beslissings- of beschikkingsmacht en deze op onaanvaardbare wijze misbruikt. Het zwaartepunt van het onrecht ligt niet in de misleiding, maar in het bewust onaanvaardbare misbruik van toevertrouwde bevoegdheden, dat tot vermogensschade bij de economisch gerechtigde leidt.

Subjectieve delictsomschrijving

Het subjectieve bestanddeel van de verduistering vereist dat de dader bewust handelt. Hij moet weten dat hem een bevoegdheid is toegekend om over vreemd vermogen te beschikken of een ander wettelijk te verplichten, en dat hij deze op onaanvaardbare wijze misbruikt. Het bewustzijn moet betrekking hebben op het misbruik van bevoegdheid, en de dader moet erkennen dat zijn procedure vermogensschade veroorzaakt of de vermogensschade ten minste als noodzakelijk gevolg van zijn handelen op de koop toe neemt.

De dader moet erkennen dat zijn gedrag in strijd is met vermogensbeschermende regels en geschikt is om de economisch gerechtigde tot het vermogen te schaden. Het is voldoende dat hij het vermogensnadeel als een zeker of ten minste noodzakelijk gevolg van zijn handelen erkent. Een louter nalatig onjuist gedrag of een louter voor-mogelijk-houden is niet voldoende.

Een verrijkingsvoornemen is voor de verduistering niet vereist. De dader hoeft zich noch zelf te verrijken noch een vermogensvoordeel na te streven. Doorslaggevend is alleen dat hij het misbruik van bevoegdheid en de daardoor veroorzaakte vermogensschade bewust veroorzaakt.

Er is geen sprake van een subjectief bestanddeel als de dader er te goeder trouw van uitgaat gerechtvaardigd te handelen, het intreden van vermogensschade niet herkent, of als hij weliswaar plichtmatig, maar niet bewust vermogensschade toebrengend handelt. In deze gevallen ontbreekt de voor § 153 StGB vereiste wetenschap.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Schuld & dwalingen

Dwaling omtrent het verbod:

Een dwaling omtrent het verbod verontschuldigt alleen als deze onvermijdbaar was. Wie gedrag vertoont dat herkenbaar inbreuk maakt op de rechten van anderen, kan zich niet beroepen op het feit dat hij de onrechtmatigheid niet heeft erkend. Iedereen is verplicht zich te informeren over de wettelijke grenzen van zijn handelen. Louter onwetendheid of een lichtzinnige dwaling ontslaat niet van verantwoordelijkheid.

Schuldbeginsel:

Strafbaar is alleen wie schuldig handelt. Opzettelijke delicten vereisen dat de dader de essentiële gebeurtenissen herkent en ten minste op de koop toe neemt. Ontbreekt dit opzet, bijvoorbeeld omdat de dader ten onrechte aanneemt dat zijn gedrag toegestaan is of vrijwillig wordt gedragen, is er hoogstens sprake van nalatigheid. Dit is bij opzettelijke delicten niet voldoende.

Ontoerekeningsvatbaarheid:

Geen schuld treft iemand die ten tijde van het delict vanwege een ernstige psychische stoornis, een ziekelijke geestelijke beperking of een aanzienlijk onvermogen tot zelfbeheersing niet in staat was het onrecht van zijn handelen in te zien of naar dit inzicht te handelen. Bij dienovereenkomstige twijfels wordt een psychiatrisch rapport ingewonnen.

Verontschuldigende noodtoestand:

Een verontschuldigende noodtoestand kan zich voordoen wanneer de dader handelt in een extreme dwangsituatie om een acuut gevaar voor het eigen leven of het leven van anderen af te wenden. Het gedrag blijft onrechtmatig, maar kan schuldverminderend of verontschuldigend werken als er geen andere uitweg was.

Putatieve noodweer:

Wie ten onrechte meent dat hij gerechtigd is tot een verdedigingshandeling, handelt zonder opzet als de dwaling serieus en begrijpelijk was. Een dergelijke dwaling kan de schuld verminderen of uitsluiten. Blijft er echter een schending van de zorgvuldigheidsplicht, dan komt een beoordeling als nalatig of strafverminderend in aanmerking, maar geen rechtvaardiging.

Strafopheffing & diversie

Diversie:

Een diversie is bij verduistering in principe mogelijk, aangezien het een vermogensdelict zonder geweld of bedreiging betreft. Of een diversionele afhandeling in aanmerking komt, hangt in belangrijke mate af van de omvang van de schuld, de hoogte van de schade, de aard van het misbruik van bevoegdheden en het gedrag van de dader.

Vooral bij eenvoudig gelagerte Untreuehandlungen met geringe vermogensschade, ontbrekende voorstrafenbelastung en volledige schadensgutmachung kan een Diversion sachgerecht zijn. Met toenemende Schadenshöhe, Unvertretbarkeit des Handelns of mehrfacher Pflichtverletzung sinkt de Wahrscheinlichkeit einer diversionellen Erledigung deutlich.

Een diversie kan worden overwogen wanneer

• de schuld in zijn geheel gering is,
• er geen aanzienlijke schade is,
• de vermogensschade gering is en volledig is vergoed,
• er geen sprake is van een stelselmatig of voortgezet misbruik van bevoegdheden,
• de feiten duidelijk en overzichtelijk zijn,
• en de dader inzichtelijk, coöperatief en bereid tot compensatie is.

Indien een diversie in aanmerking komt, kan de rechtbank geldelijke prestaties, prestaties ten bate van de gemeenschap, begeleidingsinstructies of een schikking opleggen. Een diversie leidt niet tot een veroordeling en niet tot een strafbladregistratie.

Uitsluiting van diversie:

Diversie is uitgesloten als

• de verduistering stelselmatig, systematisch of voortgezet is gepleegd,
• een aanzienlijke vermogensschade is ingetreden,
• er sprake is van meerdere zelfstandige misbruiken van bevoegdheden,
• het misbruik van bevoegdheden op een bijzonder ongerechtvaardigde wijze heeft plaatsgevonden,
• er bijzondere verzwarende omstandigheden bijkomen,
• of het totale gedrag een aanzienlijke aantasting van het vreemde vermogen vormt.

Alleen bij geringe schuld, overzichtelijke schade en vroegtijdige volledige schadeloosstelling komt een diversionele afhandeling realistisch in aanmerking. In de praktijk is de diversie bij verduistering mogelijk, maar geen automatisme, maar steeds een beslissing per geval.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Straftoemeting & gevolgen

De rechtbank bepaalt de straf naar de omvang van de vermogensschade, naar aard, intensiteit en duur van het misbruik van bevoegdheden en naar de mate waarin het vermogen van de economisch gerechtigde is aangetast. Doorslaggevend is met name hoe ongerechtvaardigd, doelgericht of herhaaldelijk de dader zijn toegekende bevoegdheid heeft misbruikt en of het plichtmatige gedrag tot een merkbare vermogensschade heeft geleid. Er moet ook rekening mee worden gehouden of de dader onder benutting van een bijzondere vertrouwensrelatie, binnen een vooraanstaande positie of onder bewuste miskenning van vermogensbeschermende regels heeft gehandeld.

Strafverzwarende omstandigheden zijn met name als

• de daad planmatig, systematisch of herhaaldelijk is gepleegd,
• een aanzienlijke vermogensschade is ontstaan,
• meerdere vermogenswaarden of economisch centrale posities betroffen waren,
• de dader een bijzondere vertrouwensrelatie heeft misbruikt,
• de daad in een nabijheids-, afhankelijkheids- of superioriteitsverhouding is begaan,
• of er relevante voorstraffen bestaan.

Strafverminderende omstandigheden zijn bijvoorbeeld

• Onberispelijkheid,
• een volledige bekentenis en aantoonbaar berouw,
• een vroegtijdige beëindiging van het plichtmatige gedrag,
• actieve en volledige pogingen tot schadevergoeding,
• bijzondere belastings- of overbelastingssituaties bij de dader,

Een voorwaardelijke kwijtschelding van de vrijheidsstraf komt bij verduistering in principe in aanmerking, maar moet restrictief worden beoordeeld, aangezien het delict een bewust gepleegd misbruik van bevoegdheden vereist. Doorslaggevend is of er ondanks de plichtsverzaking een positieve sociale prognose bestaat en de concrete zaak zich in het onderste bereik van de schuld- en onrechtsgehalte bevindt, bijvoorbeeld bij geringe schade en vroegtijdige volledige schadeloosstelling.

Strafmaat

De verduistering wordt bedreigd met een vrijheidsstraf van maximaal zes maanden of met een geldboete van maximaal 360 dagtarieven.

Indien de veroorzaakte vermogensschade € 5.000 overschrijdt, wordt de strafmaat verhoogd tot een vrijheidsstraf van maximaal drie jaar. Bij een schade van meer dan € 300.000 bedraagt de strafmaat een vrijheidsstraf van één tot tien jaar.

Geldboete – Dagboetesysteem

Het Oostenrijkse strafrecht berekent geldboetes volgens het dagboetesysteem. Het aantal dagboetes is gebaseerd op de schuld, het bedrag per dag op de financiële draagkracht. Zo wordt de straf aangepast aan de persoonlijke omstandigheden en blijft deze toch voelbaar.

• Spanne: tot 720 dagtarieven – minstens € 4, hoogstens € 5.000 per dag.
• Praktijkformule: Ongeveer 6 maanden gevangenisstraf komt overeen met ongeveer 360 dagboetes. Deze omrekening dient slechts als oriëntatie en is geen star schema.
• Bij niet-betaling: De rechtbank kan een vervangende vrijheidsstraf opleggen. In de regel geldt: 1 dag vervangende vrijheidsstraf komt overeen met 2 dagboetes.

Opmerking:

Bij verduistering is de geldboete wettelijk uitdrukkelijk voorzien en wordt met name bij geringe schade en lage schuld vaak als hoofdstraf opgelegd, terwijl met toenemende schade de vrijheidsstraf op de voorgrond treedt.

Gevangenisstraf & (gedeeltelijk) voorwaardelijke opschorting

§ 37 StGB: Indien de wettelijke strafbedreiging maximaal vijf jaar bedraagt, kan de rechtbank onder de wettelijke voorwaarden in plaats van een korte vrijheidsstraf van maximaal één jaar een geldboete opleggen. Deze bepaling is bij verduistering in principe van toepassing, aangezien de strafmaat volgens lid 1 maximaal zes maanden en bij gekwalificeerde schadegevallen volgens lid 3 maximaal drie jaar bedraagt. In de praktijk komt § 37 StGB vooral dan aan de orde, wanneer een korte vrijheidsstraf schuldangemessen zou zijn, het delict echter in zijn geheel als minder zwaar is in te schatten. Het gaat daarbij niet om een zelfstandige geldstrafbedreiging, maar om een vervangingsvorm voor korte vrijheidsstraffen.

§ 43 StGB: Een voorwaardelijke kwijtschelding van de vrijheidsstraf is mogelijk, indien de opgelegde straf twee jaar niet overschrijdt en er een positieve sociale prognose bestaat. Bij verduistering is deze mogelijkheid met name bij geringe of gecompenseerde schade, eenmalig misbruik van bevoegdheden en ontbrekende relevante voorstrafenbelastung praktisch relevant. Doorslaggevend is of er ondanks de bewust gepleegde plichtsverzaking van kan worden uitgegaan dat de dader in de toekomst geen verdere vermogensdelicten pleegt.

§ 43a StGB: De gedeeltelijke kwijtschelding staat een combinatie van onvoorwaardelijk en voorwaardelijk kwijtgescholden strafdeel toe bij vrijheidsstraffen van meer dan zes maanden en tot twee jaar. Bij verduistering kan deze vorm van belang zijn, indien het delict een Bagatellfall hinausgeht, bijvoorbeeld bij hogere schade of meervoudige plichtsverzaking, maar geen bijzonder verzwarende omstandigheden voorliegen en er nog steeds een günstige Sozialprognose bestaat.

§§ 50 tot 52 StGB: De rechtbank kan aanwijzingen geven en reclassering bevelen. Deze betreffen bij verduistering vaak maatregelen ter schadensgutmachung, ter financiële orde of ter stabilisering van de economische en professionele verhoudingen. Het doel is om verder misbruik van bevoegdheden te voorkomen en een duurzame rechtstreue Verhaltensänderung te bereiken.

Bevoegdheid van de rechtbanken

Materiële bevoegdheid

Bij eenvoudige verduistering met een strafbedreiging van maximaal zes maanden vrijheidsstraf of geldboete wordt de procedure voor het Bezirksgericht gevoerd. De beslissing wordt genomen door een alleenrechtsprekende rechter.

Indien de veroorzaakte vermogensschade meer dan € 5.000 bereikt, wordt de strafmaat verhoogd tot maximaal drie jaar vrijheidsstraf. In deze gevallen is het Landesgericht als alleenrechtsprekende rechter bevoegd.

Indien er sprake is van een bijzonder hoge vermogensschade van meer dan € 300.000, bedraagt de strafmaat één tot tien jaar vrijheidsstraf. Dan beslist het Landesgericht als Schöffengericht, dus met een professionele rechter en lekenrechters.

Een procedure voor een Geschworenengericht komt bij verduistering niet in aanmerking.

Territoriale bevoegdheid

In principe is die rechtbank bevoegd, in wiens Sprengel de plichtmatige handeling is verricht, dus daar waar de beslissings- of beschikkingsmacht is misbruikt.

Indien deze plaats niet eenduidig kan worden vastgesteld, is regelmatig de rechtbank bevoegd op

• de woonplaats of verblijfplaats van de beschuldigde persoon of
• de zetel van het bevoegde openbaar ministerie.

Instanties

Uitspraken van het Bezirksgericht kunnen met beroep worden aangevochten. Daarover beslist het Landesgericht.

Uitspraken van het Landesgericht zijn afhankelijk van het geval onderworpen aan beroep en eventueel verdere rechtsmiddelen, waarover het Oberlandesgericht of het Oberste Gerichtshof beslist.

Daarbij wordt gecontroleerd of de procedure ordnungsgemäß geführt, het recht richtig angewendet en de beslissing rechtlich haltbar getroffen wurde.

Civiele vorderingen in strafzaken

Bij de Untreue gemäß § 153 StGB kan de economisch benadeelde als Privatbeteiligter zijn zivilrechtlichen Ansprüche direkt im Strafverfahren geltend machen. Da die Untreue auf einem wissentlich pflichtwidrigen Missbrauch einer eingeräumten Entscheidungs- oder Verfügungsmacht beruht, betreffen die Ansprüche insbesondere Vermögensnachteile, die unmittelbar aus diesem Befugnismissbrauch resultieren.

Geltend gemacht werden können vor allem Geldbeträge, fehlgeleitete Zahlungen, Vermögensverschiebungen, unzulässige Verpflichtungen oder sonstige finanzielle Nachteile, die durch die pflichtwidrige Ausübung der Befugnis entstanden sind. Maßgeblich ist, dass der Schaden gerade Folge des Missbrauchs der eingeräumten Vermögensverantwortung ist.

Je nach Sachverhalt können auch Folgeschäden ersetzt verlangt werden, etwa wenn der Befugnismissbrauch wirtschaftliche Nachteile, Liquiditätsengpässe oder betriebliche Schäden nach sich gezogen hat.

Der Privatbeteiligtenanschluss hemmt die Verjährung der geltend gemachten Ansprüche für die Dauer des Strafverfahrens. Erst mit dessen rechtskräftigem Abschluss beginnt die Verjährungsfrist wieder zu laufen, soweit der Schaden nicht bereits zugesprochen wurde.

Eine freiwillige Wiedergutmachung, etwa die Rückzahlung veruntreuter Beträge, der Ausgleich des entstandenen Schadens oder ein ernsthaftes Bemühen um Entschädigung, kann sich strafmildernd auswirken, sofern sie rechtzeitig und vollständig erfolgt.

Wurde die Untreue jedoch planmäßig, wiederholt oder unter besonders schwerwiegendem Missbrauch eines Vertrauensverhältnisses begangen oder ein erheblicher Vermögensschaden verursacht, verliert eine spätere Schadensgutmachung regelmäßig einen Teil ihrer mildernden Wirkung. In solchen Fällen kann ein nachträglicher Ausgleich das Unrecht der Tat nur eingeschränkt kompensieren.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Overzicht van de strafprocedure

Begin van het onderzoek

Een strafprocedure vereist een concrete verdenking, vanaf wanneer een persoon als verdachte geldt en alle rechten van de verdachte kan uitoefenen. Aangezien het om een Offizialdelikt gaat, leiden politie en openbaar ministerie de procedure van ambtswege in, zodra er een overeenkomstige verdenking bestaat. Een bijzondere verklaring van de benadeelde is hiervoor niet vereist.

Politie en openbaar ministerie

Het openbaar ministerie leidt het opsporingsonderzoek en bepaalt het verdere verloop. De recherche verricht het nodige onderzoek, veiligt sporen, neemt getuigenverklaringen op en documenteert de schade. Uiteindelijk beslist het openbaar ministerie over seponering, diversie of vervolging, afhankelijk van schuldgraad, schadeomvang en bewijspositie.

Verhoor van de verdachte

Voor elk verhoor krijgt de verdachte persoon een volledige voorlichting over zijn rechten, in het bijzonder het zwijgrecht en het recht op bijstand van een advocaat. Verlangt de verdachte een advocaat, dan wordt het verhoor uitgesteld. Het formele verdachtenverhoor dient voor de confrontatie met de beschuldiging en het bieden van de mogelijkheid tot stellingname.

Inzage in het dossier

Inzage in de stukken kan bij politie, openbaar ministerie of rechtbank worden genomen. Dit omvat ook bewijsstukken, voor zover het onderzoeksdoel daardoor niet in gevaar komt. De voeging als benadeelde partij richt zich naar de algemene regels van het wetboek van strafvordering en maakt het de benadeelde mogelijk schadevergoedingsvorderingen direct in het strafproces geldend te maken.

Hoofdzitting

De terechtzitting dient voor de mondelinge bewijsvoering, de juridische beoordeling en de beslissing over eventuele civielrechtelijke vorderingen. De rechtbank onderzoekt in het bijzonder het verloop van de daad, opzet, schadeomvang en de geloofwaardigheid van de verklaringen. Het proces eindigt met veroordeling, vrijspraak of afdoening via diversie.

Rechten van de verdachte

• Informatie & verdediging: Recht op kennisgeving, rechtsbijstand, vrije advocaatkeuze, vertaalhulp, bewijsverzoeken.
• Zwijgen & advocaat: Zwijgrecht te allen tijde; bij bijstand van advocaat moet het verhoor worden uitgesteld.
• Waarschuwingsplicht: tijdige informatie over verdenking/rechten; uitzonderingen alleen ter waarborging van het onderzoeksdoel.
• Dossierinzage praktisch: Onderzoeks- en hoofdproceduredossiers; inzage van derden beperkt ten gunste van de verdachte.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Praktijk & gedragstips

1. Blijf zwijgen.Een korte verklaring volstaat: “Ik maak gebruik van mijn zwijgrecht en spreek eerst met mijn verdediging.” Dit recht geldt reeds vanaf het eerste verhoor door politie of Openbaar Ministerie.
2. Neem onmiddellijk contact op met een advocaat.Zonder inzage in de onderzoeksdocumenten mag geen verklaring worden afgelegd. Pas na inzage in de documenten kan de verdediging inschatten welke strategie en welke bewijsborging zinvol zijn.
3. Bewijs onmiddellijk veiligstellen.Alle beschikbare documenten, berichten, foto’s, video’s en andere opnames dient u zo vroeg mogelijk veilig te stellen en in kopie te bewaren. Digitale gegevens dienen regelmatig te worden beveiligd en beschermd tegen latere wijzigingen. Noteer belangrijke personen als mogelijke getuigen en leg het verloop van de gebeurtenis zo snel mogelijk vast in een geheugenprotocol.
4. Neem geen contact op met de tegenpartij.Eigen berichten, oproepen of posts kunnen als bewijsmiddel tegen u worden gebruikt. Alle communicatie dient uitsluitend via de verdediging te verlopen.
5. Video- en dataopnamen tijdig veiligstellen.Bewakingsvideo’s in openbaar vervoer, horeca of van huisbeheer worden vaak na enkele dagen automatisch gewist. Verzoeken tot databeveiliging moeten daarom direct aan beheerders, politie of OM worden gericht.
6. Doorzoekingen en inbeslagnames documenteren.Bij huiszoekingen of inbeslagnames dient u een afschrift van het bevel of proces-verbaal te vragen. Noteer datum, tijd, betrokken personen en alle meegenomen voorwerpen.
7. Bij arrestatie: geen uitspraken over de zaak.Sta op onmiddellijke kennisgeving aan uw verdediging. Voorlopige hechtenis mag alleen worden opgelegd bij dringende verdenking en een extra detentiegrond. Lichtere middelen (bijv. belofte, meldingsplicht, contactverbod) hebben voorrang.
8. Schadevergoeding gericht voorbereiden.Betalingen, symbolische prestaties, excuses of andere compensatieaanbiedingen dienen uitsluitend via de verdediging te worden afgehandeld en gedocumenteerd. Een gestructureerde schadevergoeding kan een positief effect hebben op afleiding en strafmaat.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Die rechtliche Beurteilung der Untreue hängt maßgeblich vom konkreten Umfang der eingeräumten Befugnis, von deren unvertretbarem Missbrauch, vom eingetretenen Vermögensschaden sowie von der Wissentlichkeit des Handelns ab. Bereits geringe Abweichungen im Sachverhalt können darüber entscheiden, ob tatsächlich eine strafbare Untreue vorliegt, lediglich eine zivilrechtliche Pflichtverletzung gegeben ist oder mangels Wissentlichkeit, Unvertretbarkeit oder Vermögensschädigung überhaupt keine Strafbarkeit besteht.

Eine frühzeitige anwaltliche Begleitung stellt sicher, dass der Sachverhalt präzise eingeordnet, Beweise kritisch gewürdigt und entlastende Umstände rechtlich verwertbar aufgearbeitet werden, bevor sich belastende Annahmen im Verfahren verfestigen.

Ons advocatenkantoor

• prüft, welche Befugnisse tatsächlich eingeräumt waren und ob diese im konkreten Fall überhaupt überschritten wurden,
• analysiert, ob ein unvertretbarer Verstoß gegen vermögensschützende Regeln vorliegt oder lediglich eine unternehmerische Fehlentscheidung, Ermessensausübung oder Organisationsfrage gegeben ist,
• bewertet die Beweislage zum Vermögensschaden, zur Kausalität und zur Wissentlichkeit des Handelns,
• klärt, ob der behauptete Schaden tatsächlich eingetreten, rechnerisch nachvollziehbar und rechtlich zurechenbar ist,
• entwickelt eine klare Verteidigungsstrategie, die den wirtschaftlichen Hintergrund, Entscheidungsprozesse und tatsächlichen Ablauf rechtlich präzise und nachvollziehbar darstellt.

Als strafrechtlich spezialisierte Vertretung stellen wir sicher, dass ein Untreuevorwurf sorgfältig geprüft wird und das Verfahren auf einer tragfähigen tatsächlichen und rechtlichen Grundlage geführt wird, mit dem Ziel, strafrechtliche Risiken frühzeitig zu begrenzen oder vollständig abzuwenden.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

FAQ – Veelgestelde vragen

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek