Herroeping bij preventieve maatregelen

Herroeping bij preventieve maatregelen

De herroeping volgens § 54 StGB betreft personen die voorwaardelijk zijn vrijgelaten uit een preventieve maatregel, bijvoorbeeld uit een instelling voor verslaafde overtreders of een instelling volgens §§ 21 tot 23 StGB. Deze maatregelen dienen niet ter bestraffing, maar ter bescherming van het algemeen belang en de behandeling van degenen wier psychische stoornis of verslaving tot het misdrijf heeft geleid. Als blijkt dat de gevaarlijkheid blijft bestaan of de betrokkene zich niet aan de voorwaarden houdt, kan de rechtbank de vrijlating herroepen en de maatregel opnieuw ten uitvoer leggen.

Er is sprake van een herroeping volgens § 54 StGB wanneer de rechtbank een voorwaardelijke vrijlating uit een preventieve maatregel intrekt omdat de gevaarlijkheid van de persoon blijft bestaan.

Voorwaarden voor herroeping

De herroeping vindt plaats volgens dezelfde principes als in § 53 StGB. Bepalend is of de gevaarlijkheid waartegen de preventieve maatregel is gericht nog bestaat en of de herroeping noodzakelijk is om verdere strafbare feiten te voorkomen.

Volgens § 53 StGB zijn er twee basisscenario’s mogelijk. Ten eerste een nieuw strafbaar feit binnen de proeftijd dat leidt tot een veroordeling. Ten tweede een ernstige schending van aanwijzingen, zoals het moedwillig niet opvolgen van formeel gegeven instructies of het hardnekkig onttrekken aan de invloed van reclassering. In beide gevallen onderzoekt de rechtbank of herroeping werkelijk noodzakelijk is. Er is geen automatisme. Voor een herroeping moet de rechtbank mildere middelen overwegen, in het bijzonder de verlenging van de proeftijd, het geven van aanvullende aanwijzingen en het opleggen of voortzetten van reclasseringstoezicht.

Typische redenen voor herroeping zijn

• Terugval in verslaving of geweld,
• het weigeren van therapeutische aanwijzingen,
• het afbreken van behandeling of nazorg,
• nieuwe strafbare feiten die wijzen op een voortdurend gevaar.

De rechtbank onderzoekt steeds of een stabiele levensstijl buiten de instelling realistisch is of dat terugplaatsing in de maatregel noodzakelijk lijkt om nieuwe strafbare feiten te voorkomen.

Gerechtelijke beslissing en alternatieven

Een herroeping mag alleen worden uitgesproken als mildere maatregelen niet volstaan. Als alternatieven komen in aanmerking:

• Verlenging van de proeftijd,
• nieuwe therapie- of meldingsvoorschriften,
• intensievere begeleiding door reclassering,
• voortzetting van een ambulante behandeling onder medisch toezicht.

De rechtbank is verplicht om altijd het mildste geschikte middel te kiezen. Pas wanneer alle andere maatregelen zonder succes of ontoereikend zijn, mag een herroeping plaatsvinden.

Sebastian Riedlmair
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Der Widerruf nach § 54 StGB ist kein Ausdruck des Scheiterns einer Behandlung, sondern eine Konsequenz fortbestehender Gefährlichkeit. Er dient der Sicherung der Rechtsordnung und dem Schutz der Allgemeinheit, nicht der Bestrafung.“

Verlenging van de proeftijd

Als de vrijlating uit een instelling volgens § 21 StGB niet wordt herroepen, kan de rechtbank de proeftijd tot maximaal vijftien jaar verlengen.
Als de oorspronkelijk vastgestelde proeftijd vijf jaar bedraagt, mag deze maximaal tot tien jaar worden verlengd.

Tegen het einde van de oorspronkelijke of verlengde proeftijd kan de rechtbank een verdere verlenging met maximaal drie jaar bevelen als er bijzondere redenen zijn die erop wijzen dat de dreiging van plaatsing nog steeds nodig is om het gevaar af te wenden.
Een herhaalde verlenging is uitdrukkelijk toegestaan.

Tegelijkertijd onderzoekt de rechtbank of nieuwe aanwijzingen moeten worden gegeven en of reclasseringstoezicht noodzakelijk is.

Medische behandeling en plaatsing

Als in het kader van de voorwaardelijke vrijlating de aanwijzing is gegeven om zich aan een medische behandeling te onderwerpen, en er een gegrond vermoeden bestaat dat de betrokkene deze aanwijzing niet opvolgt, kan de rechtbank een klinische behandeling gelasten.
In dergelijke gevallen moet de veiligheidsautoriteit worden geïnformeerd, die volgens § 9 Wet op de gedwongen opname (UbG) moet handelen. De rechtbank wordt geïnformeerd over de genomen maatregelen en beslist of de vrijlating gehandhaafd blijft of moet worden herroepen.

Nieuwe maatregel tijdens de proeftijd

Als de betrokkene tijdens de proeftijd een nieuw strafbaar feit pleegt en vervolgens opnieuw een preventieve maatregel volgens §§ 21 tot 23 StGB wordt bevolen, wordt de eerdere beschikking vervallen verklaard.
Dit moet ervoor zorgen dat er slechts één actuele maatregel geldt en er geen dubbele regeling ontstaat.

Uitzondering: uitzichtloosheid van de behandeling

Een herroeping is niet toegestaan als de voortzetting van de behandeling van meet af aan uitzichtloos lijkt. In deze gevallen zou een terugplaatsing in de instelling geen therapeutisch of veiligheidsrelevant nut hebben. De rechtbank mag de vrijlating dan niet herroepen.

Juridische beoordeling

§ 54 StGB vult het systeem van voorwaardelijke vrijlatingen aan met een speciaal preventief beschermingsmechanisme. Het verbindt veiligheid en therapie in een gefaseerde procedure.
Het doel is de samenleving te beschermen zonder onnodig in te grijpen in de vrijheid van het individu.
De gerechtelijke beslissing moet daarom altijd gebaseerd zijn op een actuele gevaarlijkheidsprognose en onderbouwd zijn met het proportionaliteitsbeginsel.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Een strafprocedure is een aanzienlijke belasting voor de betrokkenen. Al vanaf het begin dreigen ernstige gevolgen – van dwangmaatregelen zoals huiszoeking of arrestatie tot vermeldingen in het strafregister en gevangenis- of geldstraffen. Fouten in de eerste fase, zoals ondoordachte verklaringen of het niet veiligstellen van bewijsmateriaal, kunnen later vaak niet meer worden gecorrigeerd. Ook economische risico’s zoals schadeclaims of proceskosten kunnen zwaar wegen.

Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat zorgt ervoor dat uw rechten vanaf het begin gewaarborgd blijven. Het geeft zekerheid in de omgang met politie en openbaar ministerie, beschermt tegen zelfincriminatie en creëert de basis voor een duidelijke verdedigingsstrategie.

Ons kantoor:

• onderzoekt of en in welke mate de beschuldiging juridisch houdbaar is,
• begeleidt u door het vooronderzoek en de hoofdzitting,
• zorgt voor juridisch sluitende verzoeken, verklaringen en procedurele stappen,
• ondersteunt bij het afweren of regelen van civielrechtelijke claims,
• behartigt uw rechten en belangen tegenover de rechtbank, het openbaar ministerie en de benadeelden

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Machen Sie keine inhaltlichen Aussagen ohne vorherige Rücksprache mit Ihrer Verteidigung. Sie haben jederzeit das Recht zu schweigen und eine Anwältin oder einen Anwalt beizuziehen. Dieses Recht gilt bereits bei der ersten polizeilichen Kontaktaufnahme. Erst nach Akteneinsicht lässt sich klären, ob und welche Einlassung sinnvoll ist.“

Veelgestelde vragen – FAQ