Kontradiktorno ispitivanje
Kontradiktorno ispitivanje je poseban oblik ispitivanja u krivičnom postupku. Primjenjuje se kada se želi izbjeći kasnije ponovno saslušanje. Ključna zakonska osnova je § 165 StPO. Ova odredba prvenstveno ima za cilj da osobe koje su posebno opterećene krivičnim djelom zaštiti od daljnjih psihičkih opterećenja, a istovremeno osigura pravičan postupak za sve učesnike.
Posebno za žrtve teških krivičnih djela ponovljena ispitivanja mogu biti izuzetno opterećujuća. Svako novo iznošenje događaja nosi rizik da ponovo aktivira već obrađene ili još prisutne traume.
Kontradiktorno ispitivanje omogućava da se ispitivanje provede u ranoj fazi i pod posebnim procesnopravnim uslovima. Ovo jednokratno ispitivanje treba kasnije ostati upotrebljivo u postupku, bez potrebe da žrtva ponovo svjedoči.
Peter HarlanderHarlander & Partner Rechtsanwälte „Kontradiktorno ispitivanje prema § 165 StPO predstavlja nastojanje zakonodavca da zaštitu žrtava i pravičan krivični postupak dovede u uravnotežen odnos.“
Pravni osnov
§ 165 StPO uređuje uslove i tok kontradiktornog ispitivanja. Norma stvara pravni okvir koji uzima u obzir i zaštitu žrtava i prava odbrane.
Sud provodi ispitivanje na prijedlog državnog tužilaštva. Već u istražnom postupku može doći do ovakvog osiguranja dokaza. Zakonska konstrukcija osigurava da se iskaz daje pod uslovima koji su što sličniji kasnijoj glavnoj raspravi.
Osnovne informacije o kontradiktornom ispitivanju
Kontradiktorno ispitivanje se u krivičnom postupku primjenjuje kada ispitivanje na glavnoj raspravi iz činjeničnih ili pravnih razloga nije moguće. Služi tome da se iskazi rano osiguraju, a istovremeno izbjegnu opterećujuće situacije ispitivanja.
Žrtve koje su mogle biti povrijeđene u svojoj seksualnoj integriteti imaju pravo zahtijevati kontradiktorno ispitivanje i u istražnom postupku i na glavnoj raspravi. Za žrtve seksualnih delikata mlađe od 14 godina provođenje kontradiktornog ispitivanja je zakonom obavezno.
Prostorno razdvajanje
Kod kontradiktornog ispitivanja okrivljena osoba i osoba koja se ispituje ne susreću se direktno. Sud organizuje ispitivanje tako da ne postoji neposredan kontakt očima.
Ovo prostorno razdvajanje smanjuje psihički pritisak i sprječava dodatna opterećenja.
Tok kontradiktornog ispitivanja
U zavisnosti od tehničke opremljenosti suda, konkretno provođenje kontradiktornog ispitivanja može se razlikovati u detaljima. Međutim, suštinski tok ostaje isti.
Samo ispitivanje sudija najčešće provodi u sporednoj prostoriji i uživo se putem videa prenosi u sudnicu. Tamo se nalaze okrivljeni, njegova odbrana te državno tužilaštvo. Video-prenosom se osigurava da okrivljeni ili njegov branilac mogu vidjeti i čuti iskaz te neposredno postavljati pitanja osobi koja se ispituje.
Ova pitanja se ili neposredno prenose tehničkim putem ili se postavljaju preko sudije, koji ih prosljeđuje ispitivanoj osobi. Time se pravo na postavljanje pitanja čuva, bez direktne lične konfrontacije.
Video-prenos tako omogućava pravno sigurnu ravnotežu između zaštite žrtava i prava odbrane. Sud štiti osobu koja se ispituje od neposrednog opterećenja, a istovremeno čuva pravo okrivljenog na pravičan postupak.
Učešće osoba od povjerenja
Maloljetnici između 14 i 18 godina, kao i mlađe punoljetne osobe do 21 godine, smiju – ukoliko ih ne zastupa branilac – povesti osobu od povjerenja na kontradiktorno ispitivanje. Kao osobe od povjerenja posebno dolaze u obzir zakonski zastupnici, staratelji, srodnici, nastavnici te predstavnici službi za djecu i mlade.
Učinak na dalji postupak
Nakon završetka kontradiktornog ispitivanja sud redovno izričito pita saslušanu osobu da li želi ubuduće koristiti svoje pravo da ne daje daljnje iskaze.
U tom slučaju, umjesto ličnog i neposrednog svjedočenja, na glavnoj raspravi se prikazuje video-snimak kontradiktornog ispitivanja. Sud pušta snimak na glavnoj raspravi. Time ranije ispitivanje, provedeno uz učešće svih strana, zamjenjuje ponovno lično ispitivanje.
Sebastian RiedlmairHarlander & Partner Rechtsanwälte „Kontradiktorno ispitivanje pretpostavlja da se svim procesnim stranama pravovremeno omogući da ostvare svoje pravo na postavljanje pitanja.“
Pravovremeno obavještavanje
Da bi kontradiktorno ispitivanje ispunilo zahtjeve pravičnog postupka, sve procesne strane moraju biti pravovremeno obaviještene. Sud je dužan da državno tužilaštvo, okrivljenog i odbranu, uz navođenje mjesta i vremena, obavijesti o provođenju kontradiktornog ispitivanja.
Svim učesnicima treba omogućiti da učestvuju u ispitivanju i ostvare svoje pravo na postavljanje pitanja. Stvarna prisutnost pritom nije nužno potrebna. Presudno je da se stranama omogući mogućnost učešća.
Odbrani se prije provođenja kontradiktornog ispitivanja mora ostaviti dovoljno vremena za pripremu. Samo ako odbrana dobije mogućnost da se sadržajno upozna sa stanjem spisa i pripremi pitanja, kontradiktorno ispitivanje ispunjava svoju funkciju kao pravičan i upotrebljiv dokaz.
Vaše prednosti uz advokatsku podršku
Advokatska pratnja osigurava da se zakonski uslovi poštuju i da ne nastanu procesne greške. Dobit ćete razumljivu procjenu svoje situacije i bit ćete informisani o svojim pravima i mogućnostima.
- Praćenje tokom cijelog postupka
- Jasna procjena pravne stvari
- Zaštita od pravnih nedostataka
