Samenloop van strafbare feiten
Samenloop van strafbare feiten
Wanneer een persoon door meerdere handelingen of met één enkele handeling meerdere delicten pleegt, spreekt men van samenloop. § 28 StGB bepaalt hoe de rechtbank in zo’n geval de straffen vaststelt. Het doel is om een rechtvaardige totaalstraf te vinden: geen dubbele bestraffing, maar ook geen vermindering van verantwoordelijkheid. Het zwaarste delict bepaalt het strafkader, alle overige werken strafverzwarend.
§ 28 StGB regelt wat er gebeurt wanneer iemand meerdere strafbare feiten heeft gepleegd. In plaats van elk feit afzonderlijk te bestraffen, voegt de rechtbank alle feiten samen tot één totaalstraf. Bepalend is de wet met de hoogste strafdreiging.
Basisprincipe
Het strafrecht vereist dat de straf overeenkomt met de totale schuld. § 28 StGB voorkomt dat bij meerdere feiten elk feit afzonderlijk wordt bestraft. In plaats van vele afzonderlijke sancties vormt de rechtbank één totaalstraf. Deze houdt rekening met alle delicten, zonder de maximumstraf van de zwaarste wet te overschrijden. Daarmee blijft het systeem evenwichtig en wordt overbestraffing voorkomen.
Soorten samenloop
De strafwet onderscheidt twee hoofdvormen: eendaadse samenloop en meerdaadse samenloop. Beide beschrijven het samenkomen van meerdere strafbare feiten, maar verschillen in het verloop van de handelingen.
Eendaadse samenloop
Bij eendaadse samenloop pleegt de dader door één enkele handeling meerdere strafbare feiten tegelijkertijd. Het gaat dus om één uniforme daad met meerdere wetsovertredingen.
Men onderscheidt:
- Ongelijksoortige eendaadse samenloop: Één handeling vervult verschillende delictsomschrijvingen.
Voorbeeld: Een dader slaat een persoon om deze te beroven. Hij pleegt tegelijkertijd roof en mishandeling. - Gelijksoortige eendaadse samenloop: Één handeling treft meerdere slachtoffers of rechtsgoederen van dezelfde soort.
Voorbeeld: Een dader bedreigt in een trein meerdere personen met een wapen om ze te beroven. Hij verwerkelijkt tegenover elk slachtoffer de delictsomschrijving van roof in echte gelijksoortige eendaadse samenloop.
Bij hoogstpersoonlijke rechtsgoederen zoals leven, lichamelijke integriteit, vrijheid of seksuele integriteit wordt elk slachtoffer afzonderlijk beschouwd.
Wanneer het daarentegen alleen om materiële rechtsgoederen gaat, zoals vermogen, is er geen sprake van meervoudige delicten. De schadebedragen worden volgens § 29 StGB bij elkaar opgeteld, maar de rechtbank spreekt slechts één vonnis uit wegens bijvoorbeeld inbraak.
Meerdaadse samenloop
Meerdaadse samenloop is aan de orde wanneer de dader meerdere zelfstandige handelingen pleegt, dus meerdere strafbare feiten op verschillende tijdstippen.
Elke daad vervult een eigen delictsomschrijving en staat met de andere in verhouding van echte samenloop.
Voorbeeld:
Een persoon pleegt op drie verschillende dagen drie inbraken. Deze daden vormen echte meerdaadse samenloop. De rechtbank veroordeelt niet driemaal, maar vormt één totaalstraf die alle delicten in aanmerking neemt.
Meerdaadse samenloop kan zowel gelijksoortig (meerdere gelijke delicten, bijv. herhaalde fraudegevallen) als ongelijksoortig (verschillende delicten, bijv. eerst fraude, daarna mishandeling) zijn.
De rechtbank beslist of deze feiten gezamenlijk worden behandeld. Wanneer alle feiten in één procedure worden berecht, geldt § 28 StGB. Wanneer meerdere vonnissen na elkaar onherroepelijk worden, is § 31 StGB van toepassing.
Straftoemeting
§ 28 StGB volgt het absorptieprincipe:
Er wordt één enkele straf gevormd, en wel volgens de wet die de hoogste strafdreiging voorschrijft.
De overige delicten worden bij de straftoemeting in aanmerking genomen, zonder dat meerdere afzonderlijke straffen simpelweg worden opgeteld. De bijkomende schuld verhoogt de strafmaat binnen het toegestane kader.
Uniforme strafsoort
Wanneer alle delicten slechts één strafsoort voorschrijven (bijv. uitsluitend geldboetes of vrijheidsstraffen), spreekt de rechtbank één totaalstraf van dezelfde soort uit.
Verschillende strafsoorten
Wanneer bij de delicten verschillende strafsoorten zijn voorgeschreven, geldt het volgende:
- Als vrijheids- en geldstraf beide dwingend zijn voorgeschreven, moet de rechtbank beide opleggen.
- Is slechts één van beide dwingend, dan kan de rechtbank beslissen of zij een tweede straf oplegt.
- Wordt een vrijheidsstraf omgezet in een geldboete, dan mag slechts één totale geldboete worden opgelegd.
Verhouding tot preventieve maatregelen
Naast de straf kan de rechtbank ook preventieve maatregelen bevelen, zoals een plaatsing of therapie, als een van de feiten dit rechtvaardigt. Deze maatregelen dienen ter bescherming van de samenleving en worden naast de straf opgelegd.
Sebastian RiedlmairHarlander & Partner Rechtsanwälte „Bei mehreren Straftaten entscheidet das Gericht nicht über jede einzeln, sondern bildet eine Gesamtstrafe. Sie soll das gesamte Unrecht angemessen widerspiegeln.“
Bijzondere situaties
- Meerdere slachtoffers: Pleegt de dader met één handeling meerdere delicten tegen verschillende personen, dan is er sprake van echte gelijksoortige eendaadse samenloop.
- Meerdere tijdstippen: Worden meerdere delicten op verschillende tijdstippen gepleegd, dan is er sprake van meerdaadse samenloop.
- Combinatie van verschillende soorten delicten: Wanneer bijvoorbeeld mishandeling en vernieling samenkomen, kiest de rechtbank het delict met de hoogste strafdreiging als basis.
- Meerdere vermogensdelicten: Komen gelijksoortige vermogensdelicten samen, zoals meerdere diefstallen binnen één handeling, dan worden de schadebedragen bij elkaar opgeteld.
Praktijkvoorbeelden
Voorbeeld 1:
Een dader pleegt drie inbraken in dezelfde nacht. De rechtbank vormt één totale vrijheidsstraf die alle feiten omvat, maar oriënteert zich op de hoogste strafdreiging voor inbraak.
Voorbeeld 2:
Een persoon verwondt bij het beroven van een slachtoffer deze ernstig. Hij pleegt roof en zware mishandeling. Beide delicten worden samen berecht, de straf richt zich naar het hogere strafkader van de roof.
Uw voordelen met juridische ondersteuning
Een strafprocedure is een aanzienlijke belasting voor de betrokkenen. Al vanaf het begin dreigen ernstige gevolgen – van dwangmaatregelen zoals huiszoeking of arrestatie tot vermeldingen in het strafregister en gevangenis- of geldstraffen. Fouten in de eerste fase, zoals ondoordachte verklaringen of het niet veiligstellen van bewijsmateriaal, kunnen later vaak niet meer worden gecorrigeerd. Ook economische risico’s zoals schadeclaims of proceskosten kunnen zwaar wegen.
Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat zorgt ervoor dat uw rechten vanaf het begin gewaarborgd blijven. Het geeft zekerheid in de omgang met politie en openbaar ministerie, beschermt tegen zelfincriminatie en creëert de basis voor een duidelijke verdedigingsstrategie.
Ons kantoor:
- onderzoekt of en in welke mate de beschuldiging juridisch houdbaar is,
- begeleidt u door het vooronderzoek en de hoofdzitting,
- zorgt voor juridisch sluitende verzoeken, verklaringen en procedurele stappen,
- ondersteunt bij het afweren of regelen van civielrechtelijke claims,
- waarborgt uw rechten en belangen tegenover de rechtbank, het Openbaar Ministerie en de benadeelden.
Peter HarlanderHarlander & Partner Rechtsanwälte „Machen Sie keine inhaltlichen Aussagen ohne vorherige Rücksprache mit Ihrer Verteidigung. Sie haben jederzeit das Recht zu schweigen und eine Anwältin oder einen Anwalt beizuziehen. Dieses Recht gilt bereits bei der ersten polizeilichen Kontaktaufnahme. Erst nach Akteneinsicht lässt sich klären, ob und welche Einlassung sinnvoll ist.“
