Behandeling van alle betrokkenen als dader

Behandeling van alle betrokkenen als dader

§ 12 StGB bepaalt dat niet alleen degene dader is die een strafbaar feit direct zelf begaat. Ook personen die anderen tot de daad aanzetten of er op enigerlei wijze toe bijdragen, worden als dader behandeld. De wet zorgt er daarmee voor dat ook „achtermannen“ en medewerkers worden gevat. Het gaat er niet om wie de daad uitvoert, maar wie deze op welke wijze ondersteunt of mogelijk maakt.

Dader is niet alleen degene die de daad zelf begaat, maar ook degene die aanzet of ertoe bijdraagt.

Principe van § 12 StGB

De wetgever heeft bewust gekozen voor een ruime definitie van het daderbegrip. Daardoor moeten ook personen ter verantwoording worden geroepen die op de achtergrond ageren, maar voor de uitvoering van de daad cruciaal zijn. Zo moet worden voorkomen dat de strafbaarheid alleen de „handlanger“ treft, terwijl de spilfiguren of ondersteuners straffeloos blijven.

Vormen van daderschap

Directe dader

De directe dader is de persoon die de daad zelf begaat.
Voorbeelden:

• Bij diefstal neemt hij de vreemde zaak weg.
• Bij een lichamelijk letsel slaat hij zelf het slachtoffer.

Mededader

Directe daders kunnen ook meerdere personen samen zijn. Van mededaderschap spreekt men als twee of meer personen bewust en gewild samenwerken en de daad gezamenlijk verwezenlijken.
Voorbeeld: Twee personen overvallen samen een winkel, de een houdt het wapen vast, de ander leegt de kassa. Beiden zijn dader.

Uitlokkingsdaderschap (§12 tweede geval)

Een uitlokker is iemand die bij een ander het besluit tot de daad veroorzaakt. Hij moet de ander dus ertoe brengen de daad te begaan.

• De beïnvloeding kan door woorden, gebaren of andere middelen plaatsvinden.
• Strafbaar is ook al de poging tot uitlokking, dus als de uitlokker probeert iemand over te halen, ook al wordt de daad later niet uitgevoerd.

Voorbeeld:
Een persoon haalt zijn kennis over om een diefstal te begaan, door te beloven de buit te delen. Zelfs als de kennis niet handelt, is de uitlokking strafbaar.

Bijdragedaderschap (§ 12 derde geval)

Het bijdragedaderschap is bijzonder ruim gedefinieerd en omvat alle handelingen die een strafbaar feit vergemakkelijken of mogelijk maken. Daartoe behoren zowel fysieke bijdragen als psychische bijdragen.

Fysieke bijdragen:

• Beschikbaar stellen van gereedschap of wapens
• Besturen van de vluchtauto
• Opletten of de politie komt
• Verschaffen van informatie over het daadobject

Psychische bijdragen:

• Aanmoediging of bekrachtiging van een dader die al een besluit tot de daad heeft genomen
• Overhalen om, ondanks bedenkingen, de daad toch uit te voeren
• „Rugdekking geven“ of een gevoel van veiligheid geven

Verschil tussen daderschap en bijdragedaderschap

Mededader: Voert de daad gezamenlijk met de ander uit.

Bijdragedader: Ondersteunt de daad, zonder zelf de daad te verrichten.
Voorbeeld: Wie bij diefstal zelf toeslaat, is mededader. Wie alleen de auto voor het vervoer beschikbaar stelt, is bijdragedader.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Die Grenze zwischen Beitragstäterschaft und Mittäterschaft ist oft entscheidend, weil sie über das Strafmaß und die rechtliche Bewertung der Beteiligung bestimmt“

Effectiviteit en grenzen van de daadbijdrage

• Ook een ongebruikte bijdrage kan strafbaar zijn. Voorbeeld: Iemand overhandigt een wapen dat niet wordt gebruikt, maar bekrachtigt daarmee het besluit tot de daad.
• Een bijdrage moet causaal zijn. Dat wil zeggen, hij moet de daad mogelijk maken, vergemakkelijken of afdekken.
• Geringe afwijkingen van het daadplan zijn eveneens toe te rekenen, zolang ze binnen het kader van het voorzienbare liggen.

Accessoriteit

Een centraal principe luidt dat er geen kwalitatieve accessoriteit bestaat. Dat betekent dat, ook als de directe dader niet kan worden gestraft, bijvoorbeeld omdat hij ontoerekeningsvatbaar is, uitlokkers of bijdragedaders toch strafbaar kunnen zijn.

Daarentegen geldt de kwantitatieve accessoriteit. Wordt de hoofddaad helemaal niet begonnen en blijft het onder het pogingsstadium, dan is ook de bijdragedader niet strafbaar.

Sebastian Riedlmair
Harlander & Partner Rechtsanwälte „§ 12 StGB sorgt dafür, dass nicht nur derjenige, der die Tat ausführt, belangt wird, sondern auch die Personen im Hintergrund, die anstiften oder unterstützen.“

Praktijkvoorbeelden

Een vluchtautobestuurder die de daders na een roof wegbrengt, geldt als bijdragedader. Een persoon die een ander overhaalt tot een inbraak, wordt als uitlokker behandeld, ook als hij zelf niet op de plaats delict aanwezig is. Iemand die zijn vriend in het besluit bekrachtigt om een lichamelijk letsel uit te voeren, levert een psychische daadbijdrage en valt daarmee eveneens onder het bijdragedaderschap. Een persoon die bij een overval actief betrokken is en bedreigingen uitspreekt, voldoet aan de voorwaarden van het mededaderschap.

Afbakening

§ 12 StGB betreft uitsluitend strafbare handelingen, dus gedrag dat aan de delictsomschrijving voldoet, onrechtmatig en verwijtbaar is. Handelingen die weliswaar aan de delictsomschrijving voldoen, maar door rechtvaardigings- of schulduitsluitingsgronden niet strafbaar zijn, vallen niet onder deze bepaling.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Een strafprocedure is een aanzienlijke belasting voor de betrokkenen. Al vanaf het begin dreigen ernstige gevolgen – van dwangmaatregelen zoals huiszoeking of arrestatie tot vermeldingen in het strafregister en gevangenis- of geldstraffen. Fouten in de eerste fase, zoals ondoordachte verklaringen of het niet veiligstellen van bewijsmateriaal, kunnen later vaak niet meer worden gecorrigeerd. Ook economische risico’s zoals schadeclaims of proceskosten kunnen zwaar wegen.

Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat zorgt ervoor dat uw rechten vanaf het begin gewaarborgd blijven. Het geeft zekerheid in de omgang met politie en openbaar ministerie, beschermt tegen zelfincriminatie en creëert de basis voor een duidelijke verdedigingsstrategie.

Ons kantoor:

• onderzoekt of en in welke mate de beschuldiging juridisch houdbaar is,
• begeleidt u door het vooronderzoek en de hoofdzitting,
• zorgt voor juridisch sluitende verzoeken, verklaringen en procedurele stappen,
• ondersteunt bij het afweren of regelen van civielrechtelijke claims,
• waarborgt uw rechten en belangen tegenover de rechtbank, het Openbaar Ministerie en de benadeelden.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Machen Sie keine inhaltlichen Aussagen ohne vorherige Rücksprache mit Ihrer Verteidigung. Sie haben jederzeit das Recht zu schweigen und eine Anwältin oder einen Anwalt beizuziehen. Dieses Recht gilt bereits bei der ersten polizeilichen Kontaktaufnahme. Erst nach Akteneinsicht lässt sich klären, ob und welche Einlassung sinnvoll ist.“

Veelgestelde vragen – FAQ