Gevaar voor de lichamelijke veiligheid

De bedreiging van de lichamelijke veiligheid volgens § 89 StGB bestraft gedragingen die een concreet gevaar voor het leven, de gezondheid of lichamelijke veiligheid van een andere persoon creëren. Een verwondingsgevolg is niet vereist. Het gedrag is strafbaar bij opzet of grove nalatigheid evenals bij nalatigheid in de gevallen van § 81 lid 2 StGB. De strafmaat reikt tot drie maanden gevangenisstraf of 180 dagboetes geldstraf.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Objectieve delictsomschrijving

Het objectieve deel beschrijft de uiterlijke kant van de gebeurtenis. Het beantwoordt de vraag wie wat waarmee heeft gedaan, welk resultaat is ingetreden en of er een oorzakelijk verband bestaat tussen de handeling en het ernstige letsel.

Toetsingsstappen

• Strafbare handeling: Actief handelen of plichtstridige nalatenschap die een gevaarlijke situatie creëert.
• Bedreigingsgevolg: Concreet, nabijliggend gevaar voor leven, gezondheid of lichamelijke veiligheid van een bepaalde persoon.
• Causaliteit: Zonder het gedrag zou het gevaar niet zijn ontstaan.
• Objectieve toerekening: Realisatie van een juridisch afgekeurd risico; atypische derdeoorzaken of eigenverantwoordelijke zelfbedreiging kunnen toerekening onderbreken.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Afbakening van andere delicten

Voor de indeling van de lichamelijke verwondings- en bedreigingsdelicten:

• § 83 StGB – Lichamelijke verwonding: opzettelijke verwonding.
• § 84 StGB – Zware lichamelijke verwonding: zwaar gevolg bij opzet tot verwonding.
• § 85 StGB – Zware permanente gevolgen: langdurige of irreversibele gevolgen.
• § 86 StGB – Lichamelijke verwonding met dodelijke afloop: verwonding opzettelijk, doodsgevolg door nalatigheid.
• § 87 StGB – Opzettelijke zware lichamelijke verwonding: gewenst zwaar gevolg.
• § 88 StGB – Lichamelijke verwonding door nalatigheid: verwonding door zorgvuldigheidsschending, concreet gevolg vereist.
• § 89 StGB – Bedreiging van de lichamelijke veiligheid: concreet bedreigingsdelict zonder verwondingsgevolg; louter gevaarcreatie volstaat.

Bewijslast & bewijswaardering

Openbaar Ministerie: Overtuigingsbewijs voor gedrag, concreet gevaar, causaliteit, toerekening evenals subjectieve strafbare feiten.
Rechtbank: Totaalbeoordeling van alle bewijzen; technische reconstructies, zicht- en afstandsbewijzen, weg-tijd-berekeningen, video- evenals telemetriegegevens zijn centraal.
Beschuldigde persoon: Geen bewijslast; alternatieve verlopen en twijfel aan de concreetheid van het gevaar kunnen volstaan.

Typische bewijzen: Dashcam- en CCTV-opnames, ongevallenreconstructie, deskundigenrapporten, digitale metadata, getuigenverklaringen.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Praktijkvoorbeelden

• Duidelijk te hoge snelheid in de buurt van een zebrapad met overstekende personen.
• Gooien van zware voorwerpen vanaf het balkon terwijl er voetgangers onderlopen.
• Werken aan onbeveiligde cirkelzagen in directe nabijheid van derden.

Subjectieve delictsomschrijving

Vereist is opzet of grove nalatigheid. Daarnaast vat § 89 StGB nalatigheid in de speciale gevallen van § 81 lid 2 StGB (zoals bepaalde verkeersdelicten). Gewone nalatigheid volstaat verder niet.

Richtlijn
Grove nalatigheid ligt voor wanneer elementaire zorgvuldigheidsregels op bijzonder opvallende wijze buiten beschouwing worden gelaten.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Wederrechtelijkheid & rechtvaardigingsgronden

• Noodweer: Tegenwoordige, onrechtmatige aanval; afweer noodzakelijk en passend. Naslag na einde van de aanval = geen noodweer.
• Verschonende noodtoestand: Onmiddellijk gevaar; geen milder middel; overwegend belang.
• Geldige toestemming: Beslissingsvermogen, voorlichting, vrijwilligheid; grenzen: zedenschending, minderjarigen.
• Wettelijke bevoegdheden: Ingrepen met rechtsgrondslag en evenredigheid (met name ambtelijke handelingen, rechtmatige dwang).

Bewijslast: Het Openbaar Ministerie moet zonder redelijke twijfel aantonen dat geen rechtvaardigingsgrond geldt. De beschuldigde hoeft niets te bewijzen; concrete aanknopingsfeiten volstaan om twijfel te rechtvaardigen (in dubio pro reo).

Schuld & dwalingen

• Verbodsdwaling: verontschuldigt alleen als onvermijdbaar (plicht tot informeren!).
• Schuldbeginsel: Strafbaar is alleen wie schuldig handelt.
• Ontoerekeningsvatbaarheid: geen schuld bij zware psychische stoornis etc. psychiatrisch rapport zodra er aanknopingspunten zijn.
• Verontschuldigende noodtoestand: Onredelijkheid van rechtmatig gedrag in extreme dwangsituatie.
• Putatieve noodweer: Dwaling over rechtvaardiging neemt het opzet weg; nalatigheid blijft, indien genormeerd.

Strafopheffing & diversie

Een strafprocedure wegens bedreiging van de lichamelijke veiligheid kan onder bepaalde voorwaarden zonder veroordeling eindigen. Het strafrecht voorziet daarvoor in de mogelijkheid van een diversie.

De diversie is een buitengerechtelijke afsluiting van een strafprocedure, waarbij de schuld niet als zwaar geldt, de toedracht vaststaat en de beschuldigde persoon verantwoordelijkheid neemt. Voorwaarde is regelmatig een herstel van de gevolgen van de daad, bijvoorbeeld door betaling van een geldbedrag, gemeenschapsdienst, deelname aan reclasseringshulp of een dader-slachtofferoverleg met de bedreigde persoon.

Een diversieafhandeling komt in aanmerking wanneer er geen grove nalatigheid en geen aanzienlijke bedreiging voorligt. Het Openbaar Ministerie of de rechtbank onderzoekt of de voorwaarden gegeven zijn en of een dergelijke oplossing past bij het onrechtgehalte van de daad en de persoonlijkheid van de beschuldigde.

Bij succesvolle diversie volgt geen schulduitspraak en geen inschrijving in het strafregister. De procedure geldt als afgehandeld en de betrokken persoon kan zijn leven zonder formele veroordeling voortzetten. De diversie is een instrument van inzicht, verantwoordelijkheidsaanvaarding en preventie dat inzet op herstel in plaats van bestraffing.

Straftoemeting & gevolgen

De hoogte van een straf richt zich naar de schuld en naar de gevolgen van de daad. De rechtbank houdt rekening met hoe ernstig de verwondingsgevolgen zijn, hoe gevaarlijk of roekeloos de handeling was en of de dader gepland of spontaan handelde. Ook worden persoonlijke omstandigheden onderzocht, zoals eerdere veroordelingen, levenssituatie, bekennende houding of pogingen tot herstel.

Verzwarende omstandigheden zijn bijvoorbeeld meerdere daden, bijzondere roekeloosheid of aanvallen op weerloze personen.
Verzachtende omstandigheden zijn onbesprokenheid, een volledige bekentenis, schadeherstel of medeverantwoordelijkheid van het slachtoffer. Ook een lange duur van de strafprocedure kan strafverminderd werken.

Het Oostenrijkse strafrecht kent het dagboetesysteem bij geldstraffen: Het aantal dagboetes hangt af van de ernst van de schuld, de individuele dagboete van het inkomen. Zo moet worden gewaarborgd dat een geldstraf voor alle betrokkenen even merkbaar is. Wordt de straf niet betaald, dan kan zij worden omgezet in een vervangende vrijheidsstraf.

Een vrijheidsstraf kan geheel of gedeeltelijk voorwaardelijk kwijtgescholden worden wanneer de straf twee jaar niet overschrijdt en er een positieve sociale prognose bestaat. In dat geval blijft de veroordeelde op vrije voeten, maar moet zich gedurende een proeftijd van een tot drie jaar bewijzen. Bij naleving van alle voorwaarden geldt de straf als definitief kwijtgescholden.

Rechtbanken kunnen daarnaast aanwijzingen geven, bijvoorbeeld voor schadeherstel, therapie of contactbeperking, en reclasseringshulp bevelen. Doel is altijd het terugvalrisico te verminderen en een stabiele levensvoering te bevorderen.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Strafmaat § 88 StGB

Basisgeval: Vrijheidsstraf tot drie maanden of geldstraf tot 180 dagboetes.

Geldboete – Dagboetesysteem

• Bereik: tot 720 dagboetes (aantal dagboetes = mate van schuld; bedrag/dag = draagkracht; min. € 4,00, max. € 5.000,00).
• Praktijkformule: 6 maanden gevangenisstraf ≈ 360 dagboetes (oriëntatie, geen schema).
• Niet-inbaarheid: Vervangende gevangenisstraf (in de regel geldt: 1 dag vervangende gevangenisstraf = 2 dagboetes).

Gevangenisstraf & (gedeeltelijk) voorwaardelijke opschorting

§ 37 StGB: Wanneer de wettelijke strafdreiging tot vijf jaar vrijheidsstraf reikt, moet de rechtbank in plaats van een korte vrijheidsstraf van maximaal een jaar een geldboete opleggen.

§ 43 StGB: Een voorwaardelijk kwijtgescholden vrijheidsstraf kan worden uitgesproken, wanneer de opgelegde straf de twee jaar niet overschrijdt en aan de veroordeelde een gunstige sociale prognose kan worden toegeschreven. De proeftijd bedraagt één tot drie jaar. Indien deze zonder herroeping wordt afgerond, geldt de straf als definitief kwijtgescholden.

§ 43a StGB: De gedeeltelijk voorwaardelijke kwijtschelding staat een combinatie van onvoorwaardelijk en voorwaardelijk strafdeel toe. Bij vrijheidsstraffen van meer dan zes maanden tot twee jaar kan een deel voorwaardelijk worden kwijtgescholden of door een geldboete tot zevenhonderdtwintig dagboetes worden vervangen, wanneer dit naar de omstandigheden passend lijkt.

§§ 50 tot 52 StGB: De rechtbank kan bovendien aanwijzingen geven en reclassering bevelen. Typische aanwijzingen betreffen schadevergoeding, therapie, contact- of verblijfsverboden evenals maatregelen ter sociale stabilisering. Doel is het vermijden van verdere strafbare feiten en het bevorderen van een duurzame legale bewijsvoering.

Bevoegdheid van de rechtbanken

Voor procedures wegens lichamelijke verwonding door nalatigheid is in de regel de kantonrechter bevoegd, omdat het gaat om een overtreding met geringere strafbedreiging.

Plaatselijk bevoegd is die rechtbank in wiens rechtsgebied

• de daad werd begaan (plaats delict), of
• het verwondingsgevolg is opgetreden (gevolgenplaats).

Laat beide zich niet eenduidig vaststellen, dan kan ook de rechtbank van de woon- of verblijfplaats van de beschuldigde bevoegd zijn.

Rechtsmiddelen tegen vonnissen in eerste aanleg richten zich naar de algemene bepalingen van het wetboek van strafvordering. In de regel beslist over beroepen het gerechtshof als rechtsmiddeleninstantie.

Civiele vorderingen in strafzaken

Het slachtoffer kan zich aansluiten (smartengeld, geneeskundige behandeling, inkomstenderving, zaakschade). De aansluiting onderbreekt de civielrechtelijke verjaring zoals een vordering – maar alleen tegenover de beschuldigde en alleen in de gevraagde omvang. Toewijzing geheel/gedeeltelijk mogelijk; anders verwijzing naar de civiele rechtsweg. Strategie: vroege gestructureerde schadevergoeding verhoogt kansen voor diversie en milde straftoemeting.

Overzicht van de strafprocedure

• Begin van het onderzoek: Verdachtenstelling bij concreet vermoeden; vanaf dan volledige verdachtenrechten.
• Politie/Openbaar Ministerie: Openbaar Ministerie leidt, recherche onderzoekt; doel: seponering, diversion of aanklacht.
• Verhoor van verdachte: Voorafgaande waarschuwing; bijstand van advocaat leidt tot uitstel; zwijgrecht blijft bestaan.
• Dossierinzage: bij politie/Openbaar Ministerie/rechtbank; omvat ook bewijsmateriaal (voor zover onderzoeksdoel niet in gevaar komt).
• Hoofdverhandeling: mondelinge bewijsvoering, vonnis; beslissing over aanspraken van private partijen.

Rechten van de verdachte

• Dossierinzage praktisch: Onderzoeks- en hoofdproceduredossiers; inzage van derden beperkt ten gunste van de verdachte.
• Informatie & verdediging: Recht op kennisgeving, rechtsbijstand, vrije advocaatkeuze, vertaalhulp, bewijsverzoeken.
• Zwijgen & advocaat: Zwijgrecht te allen tijde; bij bijstand van advocaat moet het verhoor worden uitgesteld.
• Waarschuwingsplicht: tijdige informatie over verdenking/rechten; uitzonderingen alleen ter waarborging van het onderzoeksdoel.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Bij bedreigingsdelicten beslist de vakkundige uitwerking van de gevaarsituatie. Zelfs kleine onnauwkeurigheden bij weg-tijd-analyses, zichtverhoudingen of snelheidsaannames veranderen het resultaat. Vroegtijdige vertegenwoordiging ordent de toedracht juridisch correct en voorkomt voorbarige stappen.

Ons advocatenkantoor

• onderzoekt zorgvuldig of de verweten zorgvuldigheidsschending werkelijk bestond,
• analyseert technische, organisatorische en medische bewijsmiddelen in detail,
• begeleidt u door de gehele opsporings- en gerechtelijke procedure,
• stemt af met onafhankelijke deskundigen om onduidelijke of tegenstrijdige bevindingen op te helderen,
• ontwikkelt een verdedigingsstrategie die gericht is op bewijs van zorgvuldigheid, onvoorzienbaarheid of medeschuld van anderen,
• en zet zich consequent in opdat de daad juist juridisch wordt ingeordend en eventueel onder toepassing van de straffeloosheidsbepaling of een diversieafhandeling.

Een competente strafverdediging zorgt ervoor dat uit een vermijdbaar ongeval geen onterechte criminalisering ontstaat. Zij beschermt uw rechten, waarborgt uw geloofwaardigheid en helpt de procedure met zo min mogelijk persoonlijke en juridische belasting af te sluiten.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Veelgestelde vragen – FAQ

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek