Zasada zaufania

Zasada zaufania

Zasada zaufania jest podstawową zasadą austriackiego prawa ruchu drogowego. Stanowi ona, że każdy uczestnik ruchu drogowego może zasadniczo polegać na tym, że inne osoby w ruchu drogowym zachowują się zgodnie z przepisami. Kto sam zachowuje się prawidłowo, może zakładać, że inni również przestrzegają przepisów ruchu drogowego, o ile nie ma przeciwnych sygnałów.

Zasada zaufania umożliwia uporządkowany przebieg ruchu drogowego, dopuszczając zaufanie do zgodnego z przepisami zachowania innych. Jednocześnie zobowiązuje do natychmiastowej i uważnej reakcji w przypadku rozpoznawalnych zagrożeń.

Podstawy prawne

Podstawę prawną stanowi § 3 StVO. Przepis ten łączy dwa centralne elementy:

• obowiązek zachowania ostrożności i rozwagi
• prawo do zaufania w zgodne z przepisami zachowanie innych

Bez tej zasady uporządkowany przebieg ruchu drogowego byłby prawie niemożliwy, ponieważ każdy musiałby stale liczyć się z nieprzewidywalnymi błędami innych.

Obowiązek zachowania uwagi i ostrożności

Warunkiem zastosowania zasady zaufania jest zawsze własne prawidłowe zachowanie. Każdy uczestnik ruchu drogowego musi:

• uważnie uczestniczyć w ruchu drogowym
• dostosować swój sposób jazdy
• wcześnie rozpoznawać zagrożenia

Tylko ten, kto spełnia te wymagania, może powołać się na zasadę zaufania.

Zaufanie jako ułatwienie w ruchu drogowym

W życiu codziennym zasada ta oznacza, że nie trzeba stale liczyć się z niewłaściwym zachowaniem innych. Typowe przykłady:

• Kierowca może zakładać, że inni zatrzymają się na czerwonym świetle
• Piesi przestrzegają przepisów ruchu drogowego
• Rowerzyści prawidłowo korzystają z wyznaczonych powierzchni ruchu

Kiedy zaufanie się kończy

Zasada zaufania przestaje obowiązywać, gdy tylko niewłaściwe zachowanie jest rozpoznawalne lub powinno było zostać rozpoznane. Ma to miejsce w szczególności, gdy:

• uczestnik ruchu drogowego w oczywisty sposób narusza przepisy
• sytuacja zagrożenia już powstaje
• przy uważnej obserwacji ryzyko byłoby rozpoznawalne

W takich sytuacjach wymagane jest natychmiastowe działanie, np. hamowanie lub omijanie.

Wykluczenie w przypadku własnego niewłaściwego zachowania

Kto sam działa nieuważnie lub niedbale, nie może powołać się na zasadę zaufania. W praktyce często prowadzi to do tego, że:

• przyjmuje się współwinę
• odpowiedzialność jest odpowiednio rozdzielana

Zasada chroni zatem tylko tych, którzy sami zachowują się prawidłowo.

Szczególne grupy chronione w ruchu drogowym

Ustawa świadomie ogranicza zasadę zaufania wobec niektórych osób. Należą do nich:

1. dzieci
2. osoby z wadami wzroku
3. osoby z rozpoznawalnymi ograniczeniami fizycznymi
4. osoby, których zachowanie wskazuje na brak świadomości zagrożenia

Wobec tych grup obowiązuje znacznie zwiększony obowiązek ostrożności.

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Kto w ruchu drogowym powołuje się na zasadę zaufania, musi być zawsze świadomy, że to zaufanie natychmiast się kończy, gdy tylko pojawi się choćby cień zagrożenia.“

Zwiększone obowiązki staranności w praktyce

Jeśli zaufanie nie jest dopuszczalne, uczestnicy ruchu drogowego muszą aktywnie dostosować swoje zachowanie i znacznie zwiększyć swoją uwagę. W szczególności muszą zredukować prędkość, być w każdej chwili gotowi do hamowania i przewidująco obserwować sytuację na drodze. W ten sposób ryzyko ma być wcześnie rozpoznawane, a zagrożenia konsekwentnie unikane.

Praktyczna kwalifikacja przez sądy

Sądy oceniają zasadę zaufania zawsze na podstawie konkretnej sytuacji. Wykształciły się przy tym pewne wytyczne:

• zaufanie ustaje w przypadku jasno rozpoznawalnego niewłaściwego zachowania
• uwaga jest warunkiem każdego powołania się na tę zasadę
• nie każde nietypowe zachowanie od razu uzasadnia nieufność
• w przypadku dzieci zasadniczo wymagana jest zwiększona ostrożność

Decydujące jest zawsze to, co w danej sytuacji było obiektywnie rozpoznawalne.

Znaczenie dla odpowiedzialności i winy

Zasada zaufania odgrywa centralną rolę w prawnej ocenie wypadków drogowych. Wpływa w szczególności na:

• kwestię, kto spowodował wypadek
• czy istnieje współwina
• rozgraniczenie między dopuszczalnym ryzykiem a zaniedbaniem

Zarówno w postępowaniach cywilnych, jak i karnych zasada ta jest regularnie przywoływana.

Zastosowanie poza ruchem drogowym

Idea zaufania znajduje odzwierciedlenie również w innych dziedzinach życia. Porównywalne zasady istnieją na przykład:

• w sportach zimowych przy przestrzeganiu zasad zachowania na stokach
• w niektórych zawodach, w których zakłada się współpracę

To pokazuje, że zaufanie jest centralną podstawą uporządkowanego zachowania w złożonych sytuacjach.

Szczegółowe informacje na temat zasad FIS można znaleźć tutaj.

Korzyści z pomocy prawnej

Prawidłowe zastosowanie zasady zaufania w dużej mierze zależy od konkretnego przypadku. Nawet drobne szczegóły mogą być decydujące.

Porada prawna oferuje Państwu:

• jasną ocenę Państwa sytuacji odpowiedzialności
• rzetelną analizę ewentualnej współwiny
• wsparcie w dochodzeniu lub odpieraniu roszczeń
• bezpieczną prawnie argumentację wobec ubezpieczycieli i sądów

Zwłaszcza w prawie ruchu drogowego precyzyjna ocena prawna często decyduje o wyniku postępowania.

Sebastian Riedlmair
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Zasada zaufania nie jest przepustką do ślepego zaufania, lecz prawnie ograniczonym instrumentem, który działa tylko tam, gdzie faktycznie istnieje uwaga i rozwaga.“

Często zadawane pytania – FAQ