Herroeping van de voorwaardelijke strafopschorting en voorwaardelijke invrijheidstelling

Herroeping van de voorwaardelijke strafopschorting en de voorwaardelijke invrijheidstelling uit een gevangenisstraf

De herroeping van de voorwaardelijke strafopschorting of de voorwaardelijke invrijheidstelling conform §53 StGB betekent dat een oorspronkelijk opgeschorte of slechts gedeeltelijk uitgezeten rest van de straf alsnog ten uitvoer wordt gelegd. De rechtbank gelast de herroeping indien tijdens de proeftijd blijkt dat de veroordeelde de in hem gestelde verwachting niet vervult, bijvoorbeeld omdat hij opnieuw strafbare feiten heeft gepleegd of aanzienlijk in strijd handelt met de aanwijzingen. De herroeping is een maatregel van gerechtelijke bescherming van de algemeenheid en tegelijkertijd een reactie op de vertrouwensbreuk ten opzichte van de verleende strafvermindering.

Een herroeping leidt ertoe dat een voorwaardelijk kwijtgescholden straf of een voorwaardelijke invrijheidstelling alsnog wordt ten uitvoer gelegd, indien de betrokkene in strijd handelt met de voorwaarden of opnieuw een strafbaar feit begaat.

Voorwaarden voor herroeping

§ 53 StGB noemt twee hoofdredenen die de herroeping kunnen rechtvaardigen:

1. Nieuw strafbaar feit tijdens de proeftijd
   Indien de betreffende persoon wordt veroordeeld wegens een nieuwe strafbare handeling die tijdens de proeftijd is begaan, kan de rechtbank de voorwaardelijke strafopschorting of invrijheidstelling herroepen, indien dit noodzakelijk is om hem van verdere strafbare feiten te weerhouden.
   De wet vereist dus geen automatische terugplaatsing in de gevangenis, maar de rechtbank moet onderzoeken of de herroeping werkelijk noodzakelijk is.
2. Schending van aanwijzingen of intrekking van reclasseringshulp
   Ook de herhaalde of opzettelijke niet-naleving van gerechtelijke aanwijzingen of de hardnekkige weigering van samenwerking met de reclassering kan de herroeping rechtvaardigen. Doorslaggevend is wederom of de herroeping in het concrete geval geboden lijkt.

Maatstaf van de rechtbank

De rechtbank dient de herroeping alleen dan uit te spreken, indien mildere middelen niet volstaan om de veroordeelde van verdere strafbare feiten te weerhouden.
Als minder ingrijpende maatregelen komen met name in aanmerking:

• Verlenging van de proeftijd (tot maximaal vijf jaar, bij levenslange straffen tot maximaal vijftien jaar),
• Verstrekking van nieuwe of strengere aanwijzingen,
• Gelasten of voortzetten van de reclasseringshulp.

Deze stapsgewijze logica dient de proportionaliteit: De herroeping is ultima ratio, geen automatisme.

Sebastian Riedlmair
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Der Widerruf ist kein Strafschärfungsinstrument, sondern ein Mittel zur Sicherung der gerichtlichen Prognose. Er greift nur dann, wenn das ursprünglich gewährte Vertrauen durch neues Fehlverhalten objektiv erschüttert wurde.“

Bijzonderheden bij zware of levenslange straffen

Bij een levenslange gevangenisstraf geldt de resterende straf na een herroeping als resterende straf van een tienjarige gevangenisstraf, om een latere nieuwe voorwaardelijke invrijheidstelling überhaupt mogelijk te maken.
Bij delicten tegen de seksuele integriteit of bij gevallen met gerechtelijk toezicht kan de proeftijd uitzonderlijk meermaals worden verlengd, indien een verdere beproeving noodzakelijk is.

Procedure en verloop

Voor de herroeping moet de rechtbank:

1. de rapporten van de reclassering en eventuele politiemeldingen inwinnen,
2. de veroordeelde horen en gelegenheid tot commentaar geven,
3. onderzoeken of een verlenging van de proeftijd volstaat,
4. de herroeping voorzien van een duidelijke motivering, waarom deze „geboden“ is.

Pas dan mag de straf of het restant van de straf worden voltrokken.
De procedure verloopt in de regel schriftelijk, maar kan bij complexe gevallen een mondelinge behandeling omvatten.

Herroepingstermijn volgens § 56 StGB

De rechtbank kan herroepingsbeslissingen tijdens de proeftijd nemen. Bij een strafbaar feit dat tijdens de proeftijd is begaan, is een beslissing ook mogelijk binnen zes maanden na afloop van de proeftijd of na beëindiging van een strafprocedure die bij het verstrijken ervan aanhangig is.

Praktijkvoorbeeld

Een dader die voorwaardelijk is vrijgelaten wegens zware mishandeling, pleegt binnen de proeftijd opnieuw een gevaarlijke bedreiging. De rechtbank stelt vast dat de man weliswaar werkzaam is, maar zich van zijn reclasseringswerker heeft afgewend en geen inzicht heeft getoond. Aangezien het risico op recidive als aanzienlijk wordt beschouwd, wordt de voorwaardelijke invrijheidstelling herroepen en wordt het restant van de straf voltrokken.

Juridische beoordeling en alternatieven

De herroeping is geen automatisme, maar een discretionaire bevoegdheid van de rechtbank, die altijd gebonden blijft aan het beginsel van proportionaliteit.
Alleen als een voortzetting van de reclassering geen realistisch uitzicht meer biedt op stabilisatie, mag de rechtbank de herroeping gelasten.
In alle andere gevallen verdient een verlenging van de proeftijd of het opleggen van nieuwe voorwaarden de voorkeur.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Een strafprocedure is een aanzienlijke belasting voor de betrokkenen. Al vanaf het begin dreigen ernstige gevolgen – van dwangmaatregelen zoals huiszoeking of arrestatie tot vermeldingen in het strafregister en gevangenis- of geldstraffen. Fouten in de eerste fase, zoals ondoordachte verklaringen of het niet veiligstellen van bewijsmateriaal, kunnen later vaak niet meer worden gecorrigeerd. Ook economische risico’s zoals schadeclaims of proceskosten kunnen zwaar wegen.

Een gespecialiseerde strafrechtadvocaat zorgt ervoor dat uw rechten vanaf het begin gewaarborgd blijven. Het geeft zekerheid in de omgang met politie en openbaar ministerie, beschermt tegen zelfincriminatie en creëert de basis voor een duidelijke verdedigingsstrategie.

Ons kantoor:

• onderzoekt of en in welke mate de beschuldiging juridisch houdbaar is,
• begeleidt u door het vooronderzoek en de hoofdzitting,
• zorgt voor juridisch sluitende verzoeken, verklaringen en procedurele stappen,
• ondersteunt bij het afweren of regelen van civielrechtelijke claims,
• behartigt uw rechten en belangen tegenover de rechtbank, het openbaar ministerie en de benadeelden

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Machen Sie keine inhaltlichen Aussagen ohne vorherige Rücksprache mit Ihrer Verteidigung. Sie haben jederzeit das Recht zu schweigen und eine Anwältin oder einen Anwalt beizuziehen. Dieses Recht gilt bereits bei der ersten polizeilichen Kontaktaufnahme. Erst nach Akteneinsicht lässt sich klären, ob und welche Einlassung sinnvoll ist.“

Veelgestelde vragen – FAQ