Doodslag door schuld

De doodslag door schuld volgens § 80 StGB is aanwezig, wanneer iemand door onachtzaamheid, plichtsverzuim of gebrekkige zorgvuldigheid de dood van een ander mens veroorzaakt, zonder dit te beogen. Doorslaggevend is, dat de dader een geboden voorzorgsmaatregel buiten beschouwing laat, hoewel het intreden van het gevolg voor hem voorzienbaar en vermijdbaar was. Typische gevallen zijn verkeersongevallen, behandelingsfouten of arbeidsongevallen ten gevolge van veiligheidsschendingen. De strafbaarheid moet ervoor zorgen, dat iedereen in het kader van zijn verantwoordelijkheid de geboden omzichtigheid bewaart, wanneer andermans leven op het spel staat.

Objectieve delictsomschrijving

Het objectieve bestanddeel beschrijft de uiterlijke kant van de gebeurtenis. Te onderzoeken is, of de dader door een plichtswidrig gedrag de dood heeft veroorzaakt en of er een oorzakelijk verband bestaat.

Bij nalatigheden moet er bovendien een zogenaamde garantenstellung aanwezig zijn, dus een wettelijke plicht, het gevolg af te wenden.

Toetsingsstappen

• Daadhandeling of nalaten: Schending van objectieve zorgvuldigheidsplichten in een voorzienbare gevarensituatie.
• Gevolg van de daad: Dood van een ander mens.
• Causaliteit: Zonder het zorgvuldigheidsstrijdige gedrag zou de dood niet zijn ingetreden.
• Plichtswidrigheidsverband: Het geschonden gebod moest juist het ingetreden gevolg verhinderen.
• Objectieve toerekening: Het gevolg moet op een juridisch afgekeurd risico teruggaan. Eigenverantwoordelijk slachtoffergedrag of atypische oorzaken van derden kunnen de toerekening uitsluiten.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Afbakening van andere delicten

• § 75 StGB – Moord: opzettelijke doding in rustige overweging, planmatig en met bijzonder verwerpelijke motieven.
• § 76 StGB – Doodslag: opzettelijke doding in een buitengewone gemoedsbeweging, zonder koelbloedige planning.
• § 81 StGB – Doodslag door grove schuld: bijzonder zware schending van de zorgplicht met duidelijk verhoogde verwijtbaarheid.
• § 86 StGB – Lichamelijk letsel met dodelijke afloop: opzettelijk lichamelijk letsel, waarvan het gevolg de dood is.
• § 88 StGB – Lichamelijk letsel door schuld: schending van de zorgplicht met letsel, echter zonder dodelijke afloop.
• § 80 StGB – Doodslag door schuld: intreden van de dood zonder opzet ten gevolge van een plichtswidrig gedrag.

Belangrijke afbakening:
Voor § 80 StGB is eenvoudige nalatigheid voldoende. Indien er sprake is van een bijzonder grove plichtsverzuim of onverschilligheid ten opzichte van een kenbaar levensgevaar, is § 81 StGB van toepassing.

Bewijslast & bewijswaardering

Het Openbaar Ministerie draagt de bewijslast voor schending van de zorgplicht, causaliteit, plichtswidrigheidsverband en toerekening.
De rechtbank waardeert alle bewijzen, in het bijzonder technische, ongevalanalytische of medische expertises.
De beschuldigde persoon hoeft niets te bewijzen, mag echter alternatieve afloop of twijfel aan de voorzienbaarheid aantonen.

Typische bewijzen:
Ongevallenrapporten, tachogegevens, telemetrie, getuigenverklaringen, veiligheidsvoorschriften, documentaties, video-opnamen of medische documenten.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Praktijkvoorbeelden

• Verkeersongeval door overdreven snelheid of het negeren van een rood licht.
• Bouwplaatsongeluk ten gevolge van ontbrekende beveiligingsplichten, hoewel het gevaar bekend was.
• Medische behandelingsfout ondanks duidelijke richtlijn of gebrekkige voorlichting.
• Onachtzaam gedrag in de vrijetijdssector met dodelijke afloop, bijvoorbeeld bij het barbecueën of kampvuur.
• Nalatige hulpverlening door een garantpersoon, hoewel snel ingrijpen de dood had kunnen voorkomen.

Subjectieve delictsomschrijving

Nalatigheid vereist, dat de dader objectief zorgvuldigheidsstrijdig en subjectief verwijtbaar heeft gehandeld.

Maatgevend is, wat een bedachtzaam persoon in dezelfde situatie zou hebben gedaan. De dood moet voorzienbaar en vermijdbaar zijn geweest.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Rechtsonrechtmatigheid & rechtvaardigingen

• Noodweer: Huidige, onrechtmatige aanval; afweer moet vereist en passend zijn. Een naslag na het einde van de aanval is geen noodweer.
• Verontschuldigende noodtoestand: Onmiddellijk gevaar, geen milder middel, overwegend belang. Geldt ook bij spontane reddingsacties, wanneer een gevaar alleen door plichtsverzuim afwendbaar was.
• Werkzame toestemming: Vereist beslissingsvermogen, voorlichting en vrijwilligheid. Een toestemming tot de eigen dood is juridisch irrelevant.
• Wettelijke bevoegdheden: Ingrepen met rechtsgrondslag en evenredigheid, bijvoorbeeld in het kader van ambtshandelingen, technisch toezicht of politiële maatregelen.

Bewijslast:
Het Openbaar Ministerie moet zonder redelijke twijfel aantonen, dat er geen rechtvaardigingsgrond bestaat.
De beschuldigde persoon hoeft niets te bewijzen; het is voldoende, concrete omstandigheden aan te tonen, die twijfel kunnen zaaien.
Het beginsel „in dubio pro reo“ geldt – in geval van twijfel in het voordeel van de beklaagde.

Schuld & dwalingen

• Verbodsdwaling: Verontschuldigt alleen, wanneer de dwaling onvermijdbaar was. Iedereen is verplicht, zich over de rechtspositie op de hoogte te stellen.
• Schuldbeginsel: Strafbaar is alleen, wie schuldhaftig handelt; nalatigheid vereist voorzienbaarheid en vermijdbaarheid van het gevolg.
• Toerekeningsonbekwaamheid: Geen schuld bij ernstige psychische stoornis of ziekelijke aantasting van het besturingsvermogen. Indien er aanwijzingen bestaan, moet er een forensisch-psychiatrische expertise worden ingewonnen.
• Verontschuldigende noodtoestand: Geldt bij onredelijkheid van rechtmatig gedrag in een extreme dwangpositie – bijvoorbeeld wanneer hulpverlening of redding het eigen leven ernstig in gevaar zou brengen.
• Putatieve noodweer: Een dwaling over het voorliggen van een rechtvaardiging sluit het opzet uit, niet echter de nalatigheid, voor zover de schending van de zorgplicht blijft bestaan.

Strafopheffing & diversie

Een terugtreding van de poging speelt bij nalatigheidsdelicten geen rol, omdat er hier geen opzet en dus ook geen poging is.
Echter kan een strafproces zonder veroordeling eindigen, wanneer een diversion wordt toegepast.

Een diversion is bij doodslag door schuld in principe mogelijk, voor zover de schuld niet zwaar weegt en de beschuldigde verantwoordelijkheid neemt. Bijzonder doorslaggevend is een aantoonbare genoegdoening, bijvoorbeeld door schadevergoeding, excuses of ondersteuning van de nabestaanden.

Indien er sprake is van een grove plichtsverzuim of een ernstige minachting van veiligheidsvoorschriften, is een diversion uitgesloten. In alle andere gevallen kan het ertoe bijdragen, het conflict buitenrechtelijk op te lossen en de strafrechtelijke gevolgen te verzachten.

Straftoemeting & gevolgen

De hoogte van de straf richt zich naar de schuld en de gevolgen van de daad. De rechtbank houdt rekening met, hoe ernstig de plichtsverzuim was, hoe voorzienbaar en vermijdbaar de dood geweest is en of de handeling kortstondig onachtzaam of uitdrukking van aanhoudende nalatigheid was. Evenzo worden persoonlijke omstandigheden onderzocht, bijvoorbeeld strafbladen, levenssituatie, bereidheid tot bekentenis of inspanningen om genoegdoening.

Verzwarende omstandigheden zijn in het bijzonder meervoudige of bijzonder grove plichtsverzuimen, minachting van duidelijke veiligheidsregels, alcohol- of drugsbeïnvloeding evenals onverschilligheid ten opzichte van kenbare gevaren.
Milderende omstandigheden zijn onbesproken gedrag, een oprechte bekentenis, actieve schadevergoeding, medeverantwoordelijkheid van het slachtoffer of een buitengewone psychische belastingssituatie. Ook een lange duur van het strafproces kan strafverminderend werken.

Het Oostenrijkse strafrecht kent het dagboetesysteem bij geldstraffen: Het aantal dagboetes richt zich naar de zwaarte van de schuld, de afzonderlijke dagboete naar de inkomensverhoudingen. Daardoor moet de straf voor alle betrokkenen even voelbaar zijn. Indien de geldboete niet wordt betaald, kan deze in een vervangende gevangenisstraf worden omgezet.

Een vrijheidsstraf kan geheel of gedeeltelijk voorwaardelijk worden kwijtgescholden, wanneer de straf de twee jaar niet overschrijdt en er een positieve sociale prognose bestaat. In dit geval blijft de veroordeelde persoon op vrije voeten, moet zich echter gedurende een proeftijd van één tot drie jaar bewijzen. Bij naleving van alle voorwaarden geldt de straf als definitief kwijtgescholden.

Rechtbanken kunnen bovendien aanwijzingen geven – bijvoorbeeld voor schadevergoeding, therapie, rijgeschiktheidskeuring of contactbeperking – en reclassering bevelen. Doel is steeds, het risico op herhaling te verminderen en een geconsolideerde levenswijze te bevorderen.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Strafmaat § 80 StGB

• Vrijheidsstraf tot een jaar of geldboete tot 720 dagboetes.
• Bij doding van meerdere mensen wordt de strafmaat verhoogd tot vrijheidsstraf tot twee jaar. In bijzonder ernstige gevallen kan er bovendien een doodslag door grove schuld volgens § 81 StGB in aanmerking komen, waarvan de strafdreiging duidelijk hoger is. De strafmaat van de § 80 StGB blijft daarmee in het onderste bereik van de doodslachtoffers en houdt rekening met de geringere schuldverwijt.

Gevangenisstraf & (gedeeltelijk) voorwaardelijke opschorting

§ 37 StGB: Wanneer de wettelijke strafdreiging tot vijf jaar vrijheidsstraf reikt, moet de rechtbank in plaats van een korte vrijheidsstraf van maximaal een jaar een geldboete opleggen.

§ 43 StGB: Een voorwaardelijk kwijtgescholden vrijheidsstraf kan worden uitgesproken, wanneer de opgelegde straf de twee jaar niet overschrijdt en aan de veroordeelde een gunstige sociale prognose kan worden toegeschreven. De proeftijd bedraagt één tot drie jaar. Indien deze zonder herroeping wordt afgerond, geldt de straf als definitief kwijtgescholden.

§ 43a StGB: De gedeeltelijk voorwaardelijke kwijtschelding staat een combinatie van onvoorwaardelijk en voorwaardelijk strafdeel toe. Bij vrijheidsstraffen van meer dan zes maanden tot twee jaar kan een deel voorwaardelijk worden kwijtgescholden of door een geldboete tot zevenhonderdtwintig dagboetes worden vervangen, wanneer dit naar de omstandigheden passend lijkt.

§§ 50 tot 52 StGB: De rechtbank kan bovendien aanwijzingen geven en reclassering bevelen. Typische aanwijzingen betreffen schadevergoeding, therapie, contact- of verblijfsverboden evenals maatregelen ter sociale stabilisering. Doel is het vermijden van verdere strafbare feiten en het bevorderen van een duurzame legale bewijsvoering.

Bevoegdheid van de rechtbanken

Zakelijk: Bij § 80 Abs 1 StGB is in de regel de Bezirksgericht bevoegd, omdat de strafdreiging een jaar niet overschrijdt. Bij § 80 Abs 2 StGB beslist de Landesgericht als Einzelrichter.

Plaatselijk: Bevoegd is de rechtbank van de plaats van het delict of van de plaats van het gevolg, subsidiair de woonplaats of plaats van betreding van de beschuldigde persoon.

Instanties: Tegen vonnissen van de Bezirksgericht is het beroep bij de Landesgericht, tegen vonnissen van de Landesgericht het beroep bij de Oberlandesgericht toegestaan.

Civiele vorderingen in strafzaken

Bij doodslag door schuld kunnen de nabestaanden zich bij het strafproces aansluiten en civielrechtelijke vorderingen geldend maken, in het bijzonder begrafeniskosten, onderhoudsuitval, smartengeld of psychisch leed. De aansluiting van de private partij onderbreekt de civielrechtelijke verjaring in de geldend gemaakte omvang. Na rechtsgeldige afronding van het strafproces begint de verjaringstermijn opnieuw te lopen, voor zover de vordering niet is toegewezen. Indien de vordering gedeeltelijk of helemaal niet in aanmerking wordt genomen, kan deze aansluitend voor de civiele rechtbank verder worden vervolgd.

Een gestructureerde schadevergoeding of een overeenkomst met de familieleden kan zich in het proces strafverminderend uitwerken, in het bijzonder wanneer genoegdoening en verantwoordelijkheid nemen navolgbaar zijn gedocumenteerd. Bij grove nalatigheidsgevallen komt een dergelijke vermindering daarentegen meestal niet meer in aanmerking.

Overzicht van de strafprocedure

• Begin van het onderzoek: Verdachtenstelling bij concreet vermoeden; vanaf dan volledige verdachtenrechten.
• Politie/Openbaar Ministerie: Openbaar Ministerie leidt, recherche onderzoekt; doel: seponering, diversion of aanklacht.
• Verhoor van verdachte: Voorafgaande waarschuwing; bijstand van advocaat leidt tot uitstel; zwijgrecht blijft bestaan.
• Dossierinzage: bij politie/Openbaar Ministerie/rechtbank; omvat ook bewijsmateriaal (voor zover onderzoeksdoel niet in gevaar komt).
• Hoofdverhandeling: mondelinge bewijsvoering, vonnis; beslissing over aanspraken van private partijen.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Rechten van de verdachte

• Dossierinzage praktisch: Onderzoeks- en hoofdproceduredossiers; inzage van derden beperkt ten gunste van de verdachte.
• Informatie & verdediging: Recht op kennisgeving, rechtsbijstand, vrije advocaatkeuze, vertaalhulp, bewijsverzoeken.
• Zwijgen & advocaat: Zwijgrecht te allen tijde; bij bijstand van advocaat moet het verhoor worden uitgesteld.
• Waarschuwingsplicht: tijdige informatie over verdenking/rechten; uitzonderingen alleen ter waarborging van het onderzoeksdoel.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Een procedure wegens doodslag door schuld behoort tot de juridisch en menselijk meest veeleisende procedures in het strafrecht. Achter dergelijke beschuldigingen gaan vaak tragische ongevallen, complexe feiten en zware persoonlijke lasten schuil. Een kort moment van onoplettendheid kan ernstige gevolgen hebben – zowel voor de betrokkenen als voor hun familieleden. De juridische beoordeling hangt vaak af van de vraag of een plichtschending aantoonbaar, voorzienbaar en vermijdbaar was. Zelfs kleine tegenstrijdigheden in expertises of getuigenverklaringen kunnen beslissen over schuld, bemiddeling of vrijspraak.

Een vroegtijdige vertegenwoordiging door een advocaat is daarom van cruciaal belang om bewijs veilig te stellen, technische en medische rapporten kritisch te beoordelen en het verloop van de gebeurtenissen juridisch nauwkeurig te reconstrueren.

Ons advocatenkantoor

• analyseert zorgvuldig of er daadwerkelijk sprake was van een schending van de zorgplicht of een tragisch ongeval zonder strafrechtelijke relevantie,
• onderzoekt ongevallenanalytische, medische en technische rapporten op reproduceerbaarheid en bewijskracht,
• begeleidt u tijdens de gehele opsporings- en gerechtelijke procedure,
• werkt samen met deskundigen uit relevante vakgebieden om oorzaken en verantwoordelijkheden objectief vast te stellen,
• ontwikkelt een individuele verdedigingsstrategie die rekening houdt met het concrete verloop, de gevaarlijke situatie en de persoonlijke omstandigheden,
• en waakt resoluut over uw rechten tegenover politie, openbaar ministerie en rechtbank.

Een ervaren strafrechtelijke verdediging zorgt ervoor dat fouten, toeval of menselijke nalatigheid correct worden ingedeeld en juridisch adequaat worden beoordeeld. Zo krijgt u een zakelijke, uitgebreide en op uw zaak afgestemde verdediging, die uw situatie serieus neemt en gericht werkt aan een rechtvaardige en evenwichtige beslissing.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Veelgestelde vragen – FAQ

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek