Przedawnienie w prawie karnym

Przedawnienie w prawie karnym

Przedawnienie w prawie karnym oznacza, że po upływie określonego czasu państwo traci prawo do ukarania czynu lub wykonania kary. Ma ono na celu zapewnienie pewności prawa i zapobieganie nieograniczonemu otwarciu postępowań. Wraz z upływem czasu gromadzenie dowodów staje się trudniejsze, wspomnienia blakną, a publiczne zainteresowanie ukaraniem maleje.

Przedawnienie oznacza, że przestępstwo lub kara nie mogą być ścigane ani wykonywane po upływie ustawowo określonych terminów.

Znaczenie i systematyka

Przedawnienie jest istotnym instrumentem austriackiego prawa karnego. Chroni ono jednostkę przed nieograniczonym w czasie ściganiem karnym i zmusza wymiar sprawiedliwości do szybkiego prowadzenia postępowań.
Jednocześnie zapewnia, że szczególnie poważne przestępstwa, takie jak morderstwo czy przestępstwa seksualne wobec nieletnich, nigdy się nie przedawniają.

Kodeks karny rozróżnia dwa rodzaje przedawnienia:

1. Przedawnienie karalności – dotyczy okresu, w którym czyn może być ścigany.
2. Przedawnienie wykonania kary – dotyczy okresu, w którym już orzeczona kara może być wykonana.

Przedawnienie karalności

Karalność czynu ustaje po upływie określonych terminów. Jednakże szczególnie poważne przestępstwa nie ulegają przedawnieniu.
Zgodnie z § 57 StGB termin rozpoczyna się z chwilą zakończenia czynu karalnego lub ustania zachowania karalnego.

Termin wynosi:

• 20 lat, jeśli czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności powyżej dziesięciu lat,
• 10 lat, jeśli czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności powyżej pięciu, ale nie więcej niż dziesięciu lat,
• 5 lat, jeśli czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności powyżej jednego, ale nie więcej niż pięciu lat,
• 3 lata, jeśli czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności powyżej sześciu miesięcy, ale nie więcej niż jednego roku,
• 1 rok, jeśli czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności do sześciu miesięcy lub tylko karą grzywny.

Z nadejściem przedawnienia nie można już orzekać przepadku ani środków zapobiegawczych.

Przedłużenie i zawieszenie biegu przedawnienia

Zgodnie z § 58 StGB termin przedawnienia może w określonych przypadkach ulec przedłużeniu lub zawieszeniu. Dzieje się tak w szczególności, gdy:

• skutek zgodny z opisem czynu nastąpi dopiero później, np. w przypadku uszkodzenia ciała ze skutkiem śmiertelnym,
• sprawca w trakcie biegu terminu popełnia nowy czyn, który opiera się na tej samej szkodliwej skłonności,
• ściganie karne jest ustawowo zawieszone,
• toczą się czynności dochodzeniowe lub oskarżycielskie,
• ofiara w chwili popełnienia czynu była nieletnia, a czyn był skierowany przeciwko życiu, zdrowiu lub integralności seksualnej.

Zapobiega to bezkarności poważnych lub ciągłych przestępstw wyłącznie z powodu upływu czasu.

Sebastian Riedlmair
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Verjährung ist kein Zufall, sondern Ausdruck von Fairness. Sie schützt den Rechtsstaat vor endloser Strafverfolgung und sichert die Verlässlichkeit von Urteilen.“

Przedawnienie wykonania kary

Przedawnienie wykonania kary dotyczy egzekwowania prawomocnych wyroków. Zgodnie z § 59 StGB wykonanie szczególnie poważnych kar nie ulega przedawnieniu.
Dotyczy to:

• dożywotnie pozbawienie wolności,
• kara pozbawienia wolności powyżej dziesięciu lat,
• kary za przestępstwa z rozdziału dwudziestego piątego Kodeksu karnego,
• umieszczenie w ośrodku terapeutyczno-sądowym lub w zakładzie dla niebezpiecznych recydywistów.

Dla wszystkich innych kar obowiązują następujące terminy od uprawomocnienia się wyroku:

• 15 lat w przypadku kary pozbawienia wolności powyżej jednego roku,
• 10 lat w przypadku kary pozbawienia wolności do jednego roku lub kary grzywny z zastępczą karą pozbawienia wolności powyżej trzech miesięcy,
• 5 lat we wszystkich pozostałych przypadkach.

Również przepadek, przejęcie korzyści majątkowych i środki zapobiegawcze ulegają przedawnieniu na tych samych zasadach.

Przedłużenie przedawnienia wykonania kary

Termin przedawnienia wykonania kary może ulec przedłużeniu lub zawieszeniu zgodnie z § 60 StGB, jeśli zaistnieją określone okoliczności.
Dzieje się tak, gdy:

• w trakcie biegu terminu zostanie popełniony nowy czyn karalny i prawomocnie ukarany,
• skazany znajduje się w okresie próbnym,
• udzielono odroczenia wykonania kary,
• skazany przebywa w areszcie lub za granicą.

Wykonanie kary przerywa bieg przedawnienia. Po zakończeniu wykonania kary termin biegnie na nowo.

Praktyczne znaczenie

W praktyce przedawnienie często decyduje o dopuszczalności postępowania karnego lub dalszym wykonaniu kary. Błędne obliczenie lub przeoczenie okoliczności zawieszającej bieg przedawnienia może mieć poważne konsekwencje.
Dlatego prawnicy dokładnie sprawdzają, kiedy termin się rozpoczął, czy został przerwany lub zawieszony i kiedy ostatecznie upływa.

Zwłaszcza w przypadku starszych lub wielokrotnie przerywanych postępowań, dokładne obliczenie terminu może mieć decydujące znaczenie.

Korzyści z pomocy prawnej

Postępowanie karne jest dla osób nim objętych znacznym obciążeniem. Już na początku grożą poważne konsekwencje – od środków przymusu, takich jak przeszukanie domu czy zatrzymanie, poprzez wpisy do rejestru karnego, aż po kary pozbawienia wolności lub grzywny. Błędy w początkowej fazie, np. nieprzemyślane zeznania lub brak zabezpieczenia dowodów, często nie mogą być później skorygowane. Również ryzyka ekonomiczne, takie jak roszczenia odszkodowawcze czy koszty postępowania, mogą mieć ogromne znaczenie.

Specjalistyczna obrona karna zapewnia ochronę Państwa praw od samego początku. Daje pewność w kontaktach z policją i prokuraturą, chroni przed samooskarżeniem i tworzy podstawy dla jasnej strategii obrony.

Nasza kancelaria:

• sprawdza, czy i w jakim zakresie zarzut jest prawnie uzasadniony,
• towarzyszy Państwu w postępowaniu przygotowawczym i rozprawie głównej,
• zapewnia prawnie bezpieczne wnioski, oświadczenia i czynności procesowe,
• wspiera w obronie lub regulowaniu roszczeń cywilnoprawnych,
• chroni Państwa prawa i interesy wobec sądu, prokuratury i poszkodowanych

Peter Harlander
Harlander & Partner Rechtsanwälte „Machen Sie keine inhaltlichen Aussagen ohne vorherige Rücksprache mit Ihrer Verteidigung. Sie haben jederzeit das Recht zu schweigen und eine Anwältin oder einen Anwalt beizuziehen. Dieses Recht gilt bereits bei der ersten polizeilichen Kontaktaufnahme. Erst nach Akteneinsicht lässt sich klären, ob und welche Einlassung sinnvoll ist.“

Często zadawane pytania – FAQ