Zwłoki
Zwłoki
W Austrii, zgodnie z dominującym poglądem, zwłoki nie są kwalifikowane ani jako rzecz, ani jako osoba. Zamiast tego zwłoki są traktowane jako „kontynuowana osobowość”, dopóki są wyraźnie identyfikowalne jako ciało konkretnej zmarłej osoby. Prawo do ochrony dóbr osobistych zmarłego działa zatem również po jego śmierci.
Ta szczególna klasyfikacja prawna wyjaśnia, że choć zwłoki nie są już uważane za żywą osobę, to jednak posiadają status wymagający szacunku i ochrony.
Ustawodawca austriacki nie uregulował, jak należy prawnie klasyfikować zwłoki.
Sekcja zwłok
Sekcja zwłok (zwana również autopsją) to badanie medyczne zmarłego w celu ustalenia przyczyny śmierci. Może być przeprowadzana z różnych powodów:
- Sekcja kliniczna: przeprowadzana za zgodą rodziny, zazwyczaj w celu wyjaśnienia kwestii medycznych lub zapewnienia jakości w szpitalu.
- Sekcja sądowa: zarządzana przez władze (prokuraturę lub sąd), gdy podejrzewa się nienaturalną śmierć lub udział osób trzecich.
Sekcje zwłok mogą być przeprowadzane wyłącznie przez specjalnie przeszkolonych lekarzy specjalistów patologii lub medycyny sądowej. Należy przy tym dbać o zachowanie szacunku wobec zwłok.
Transplantacja organów
W Austrii transplantacja organów od osób zmarłych jest uregulowana w ustawie o transplantacji organów.
Zgodnie z ustawą o transplantacji organów dopuszczalne jest pobieranie pojedynczych organów od osób zmarłych, aby poprzez ich przeszczep uratować życie innej osobie lub przywrócić jej zdrowie.
Uprawnienie do transplantacji organów
Pobieranie organów może być przeprowadzane wyłącznie w niekomercyjnych placówkach medycznych, które dodatkowo spełniają inne istotne warunki użyteczności publicznej.
Przed pobraniem organów lekarz uprawniony do samodzielnego wykonywania zawodu musi również stwierdzić zgon. Lekarz ten musi być niezależny. Nie może zatem przeprowadzać ani pobrania, ani transplantacji. Ponadto lekarz ten nie może być w żaden sposób zaangażowany w niezbędne do transplantacji zabiegi ani być nimi dotknięty.
Ocena i wybór organów muszą odbywać się zgodnie ze stanem wiedzy medycznej. Pobranie organów nie może prowadzić do żadnego zniekształcenia zwłok naruszającego godność.
Sprzeciw wobec transplantacji organów
Pobranie organów jest niedopuszczalne, jeśli lekarze posiadają sprzeciw, w którym zmarły lub jego przedstawiciel prawny wyraźnie odrzucił darowiznę organów przed śmiercią.
Odrzucenie transplantacji organów może nastąpić również poprzez wpis do rejestru sprzeciwów. W tym celu należy wypełnić formularz Darowizna organów – Sprzeciw/Zmiana/Usunięcie i wysłać go do rejestru sprzeciwów. Szpitale i lekarze są zobowiązani do sprawdzenia rejestru sprzeciwów przed pobraniem organów.
Donacja ciała
Donacja ciała jest w Austrii dopuszczalna zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Każdy człowiek za życia, w ramach ogólnego prawa do ochrony dóbr osobistych, może swobodnie dysponować własnymi zwłokami zarówno testamentowo, jak i umownie.
Dlatego jest prawnie dopuszczalne przekazanie własnego ciała nauce medycznej. Prawo to jest jednak ściśle osobiste. Oznacza to, że decyzja o donacji ciała musi zostać podjęta osobiście za życia. Inne osoby, takie jak krewni, spadkobiercy czy przedstawiciele osoby dorosłej, nie mogą podjąć tej decyzji.
W Austrii własne ciało może być przekazane następującym uniwersytetom medycznym:
- Uniwersytet Medyczny w Wiedniu
- Prywatny Uniwersytet Sigmunda Freuda w Wiedniu
- Uniwersytet Medyczny w Grazu
- Uniwersytet Medyczny w Innsbrucku
- Uniwersytet Medyczny Paracelsusa
Dokumenty dotyczące zgonu
Karta zgonu
Zgon należy niezwłocznie zgłosić lekarzowi. Zazwyczaj zadanie to przejmuje lekarz gminny jako lekarz dokonujący oględzin zwłok.
Przed oględzinami zwłok
Do czasu przeprowadzenia oględzin zwłok nie wolno dokonywać żadnych zmian na ciele zmarłego. W szczególności zabronione są zmiany pozycji, mycie lub przebieranie.
Właściwość i podstawy prawne
Odpowiedzialność za zgony spoczywa zasadniczo na gminach. Przepisy prawne w tym zakresie są określone w odpowiednich ustawach krajowych, co może prowadzić do różnych procedur i terminów w poszczególnych krajach związkowych. Szczegółowe informacje można uzyskać w swojej gminie lub w zakładzie pogrzebowym.
Zaświadczenie lekarskie o leczeniu
W celu ustalenia przyczyny śmierci lekarz dokonujący oględzin zwłok potrzebuje zaświadczenia lekarskiego o leczeniu, wystawionego przez lekarza prowadzącego zmarłego. W przypadku braku lekarza prowadzącego, rodzina może dostarczyć wymagane dokumenty później.
Wystawianie dokumentów
Po zakończeniu oględzin zwłok, lekarz dokonujący oględzin zwłok, po zwolnieniu zmarłego, wystawia następujące dokumenty:
- Zgłoszenie zgonu (wraz z zaświadczeniem o zgonie)
- Karta przewozu zwłok
W przypadku, gdy przyczyna śmierci nie może być jednoznacznie ustalona, zmarły zostaje przekazany do medycyny sądowej lub szpitala w celu dalszego wyjaśnienia. W takim przypadku formularz „Zgłoszenie zgonu” jest wystawiany tam.
Wykorzystanie dokumentów
Formularz „Zgłoszenie zgonu” wraz z zawartym w nim zaświadczeniem o zgonie jest wymagany do zgłoszenia zgonu w urzędzie stanu cywilnego oraz do przeprowadzenia pochówku. Dodatkowo, karta przewozu zwłok jest niezbędna do transportu przez zakład pogrzebowy.
Zakończenie oględzin zwłok
Po zwolnieniu zmarłego zarówno Państwo, jak i zakład pogrzebowy zostaną niezwłocznie poinformowani, aby zmarły mógł zostać odebrany.
Uznanie za zmarłego / Dowodzenie śmierci
Zazwyczaj śmierć jest potwierdzana poprzez oględziny zwłok i wystawienie lekarskiej karty zgonu. Procedury te zakładają jednak, że zwłoki zmarłej osoby są dostępne.
Jeśli ciało zmarłej osoby nie jest możliwe do odnalezienia, może to mieć znaczenie również dla osób trzecich, np. dla spadkobierców dążących do uregulowania spadku, lub dla małżonków rozważających ponowne zawarcie małżeństwa.
Dlatego ustawa o uznaniu za zmarłego (TEG) przewiduje, pod pewnymi warunkami, zarówno możliwość uznania za zmarłego, jak i dowodzenia śmierci.
Akt zgonu
Akt zgonu jest wystawiany przez urząd stanu cywilnego po prawidłowym zgłoszeniu zgonu. Służy jako oficjalne potwierdzenie śmierci i jest wymagany m.in. do uregulowania spadku, roszczeń rentowych i świadczeń ubezpieczeniowych. Wystawienie odbywa się na podstawie „Zgłoszenia zgonu” i zaświadczenia o zgonie.
