Openbaar Ministerie

Als centrale strafrechtelijke handhavingsinstantie leidt het openbaar ministerie in de Oostenrijkse strafprocedure het onderzoek, stuurt het de criminele politie aan en neemt het de beslissing of een procedure wordt stopgezet, door afleiding wordt afgehandeld of met een aanklacht wordt voortgezet. Het geeft aan welke maatregelen worden genomen en in welke richting een procedure zich ontwikkelt. Ook al moet een rechtbank bepaalde ingrepen goedkeuren, het initiatief daartoe komt altijd van het openbaar ministerie. Het objectiviteitsgebod verplicht haar om zowel belastende als ontlastende omstandigheden op dezelfde manier te onderzoeken. De juridische beoordeling van het openbaar ministerie bepaalt het verdere verloop van een strafprocedure al in de onderzoeksfase.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Het openbaar ministerie in de Oostenrijkse strafprocedure

Het openbaar ministerie is de centrale schakel van elke strafprocedure. Het beslist niet alleen of een procedure begint, maar stuurt ook hoe deze wordt gevoerd en hoe deze eindigt. Zonder een aanklacht van het openbaar ministerie kan geen strafrechter een procedure openen. Het bezit daarmee het exclusieve recht van aanklacht en controleert of een zaak überhaupt voor de rechter komt.

Een strafprocedure begint meestal met een aangifte of een eerste verdenking. Zodra een dergelijke verdenking bestaat, opent het openbaar ministerie het onderzoek. In deze fase verzamelt het bewijsmateriaal, ondervraagt het getuigen en verheldert het de feiten. Pas daarna neemt het een juridisch bindende beslissing.

Aan het einde van het onderzoek zijn er slechts drie mogelijkheden:

• Aanklacht
• Seponering
• Diversie

Deze beslissing bepaalt het verdere verloop van de gehele procedure. Wie het openbaar ministerie niet aanklaagt, brengt het niet voor de rechter. Wie het aanklaagt, leidt het naar een openbaar strafproces. Daarmee legt het openbaar ministerie het juridische kader vast, nog voordat een rechter over schuld of onschuld beslist.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Instellingen voor strafrechtelijke handhaving

Een strafprocedure wordt niet door één enkele instantie gevoerd. Meerdere autoriteiten werken samen, echter met duidelijk gescheiden taken.

Criminele politie

De criminele politie voert het praktische onderzoek uit. Ze beveiligt plaatsen delict, ondervraagt getuigen, evalueert sporen en voert huiszoekingen uit. Daarbij werkt ze niet zelfstandig, maar volgens de voorschriften van het openbaar ministerie.

Samengevat betekent dat:

• De politie onderzoekt praktisch
• Het openbaar ministerie beslist juridisch

De politie voert uit wat het openbaar ministerie voorschrijft.

Openbaar Ministerie

Het openbaar ministerie leidt het gehele onderzoek. Het beslist:

• welke personen als verdachten gelden
• welk bewijs wordt verzameld
• welke dwangmaatregelen worden aangevraagd
• of een aanklacht wordt ingediend of de procedure wordt beëindigd

Het geeft de politie bindende bevelen en stuurt daarmee de richting en de omvang van het onderzoek. Geen enkele andere instantie in de procedure heeft deze beslissingsbevoegdheid.

Hechtenis en rechtbank voor rechtmatige bescherming

Deze rechtbank beschermt de grondrechten van de betrokkenen in het onderzoek. Het beslist over alle zware ingrepen zoals:

• Huiszoekingen
• Telefoontaps
• Voorlopige hechtenis

Het openbaar ministerie moet elk van deze maatregelen bij de rechtbank aanvragen en motiveren. Pas na een rechterlijke toestemming mag deze worden uitgevoerd. De rechter controleert daarbij of er een voldoende verdenking bestaat en of de maatregel proportioneel is.

Dat betekent dat het openbaar ministerie aanvraagt, de rechtbank toestaat en de criminele politie uitvoert.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Hoger openbaar ministerie

Het hoger openbaar ministerie bewaakt het werk van de openbare ministeries in haar ressort. Het kan aanwijzingen geven, procedures controleren en afzonderlijke zaken zelf overnemen. Daarnaast vertegenwoordigt het de aanklacht voor de gerechtshoven in beroepsprocedures.

Procureur-generaal

Het algemeen parket zetelt bij het hooggerechtshof. Het is geen aanklager. Haar taak bestaat erin de juiste toepassing van het strafrecht te waarborgen. Stelt het wetsfouten vast, dan kan het bij het hooggerechtshof een cassatieberoep indienen om de wet te handhaven.

Openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie

Het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie is een landelijk bevoegde speciale instantie. Het behandelt bijzonder grote en complexe procedures, vooral zware economische delicten, grote vermogensschade, corruptiezaken en georganiseerde economische criminaliteit. Haar bevoegdheid is gebaseerd op wettelijke drempelwaarden en het openbaar belang.

Wettelijke indeling van het openbaar ministerie

Positie van het openbaar ministerie in de strafprocedure

Het openbaar ministerie is een zelfstandige strafrechtelijke handhavingsinstantie. Haar positie vloeit rechtstreeks voort uit het wetboek van strafvordering. Deze wet wijst haar de juridische verantwoordelijkheid voor het onderzoek toe.

In de Oostenrijkse strafprocedure bestaan drie gescheiden rollen:

• de criminele politie onderzoekt praktisch,
• het openbaar ministerie leidt de procedure juridisch,
• de rechtbank beslist over schuld en straf.

Deze scheiding voorkomt dat onderzoek, aanklacht en vonnis in één hand liggen. Het openbaar ministerie vormt de verbindende instantie tussen politie en rechtbank.

Het beslist echter niet over schuld of straf. Deze beslissing neemt uitsluitend de rechtbank in de hoofdprocedure.

Betekenis

De wet bepaalt in § 20 StPO dat het openbaar ministerie het onderzoek leidt en alleen over de aanklacht beslist. Deze constructie vervult een beschermingsfunctie.

Het openbaar ministerie beslist in het bijzonder,

• of een procedure überhaupt wordt gevoerd,
• tegen welke persoon een onderzoek wordt ingesteld,
• of het bewijs voor een aanklacht voldoende is,
• of de procedure wordt stopgezet of door afleiding wordt beëindigd.

Daarmee fungeert het als een juridisch filter tussen verdenking en strafproces. Zonder haar beslissing komt het niet tot een rechtszitting.

Objectiviteit en proportionaliteit als wettelijke richtlijnen

Het openbaar ministerie is verplicht om zowel belastende als ontlastende omstandigheden met dezelfde zorgvuldigheid te onderzoeken. Het mag een procedure niet op een gewenst resultaat afstemmen.

Tegelijkertijd geldt het beginsel van proportionaliteit. Onderzoekmaatregelen moeten in een redelijke verhouding staan tot de beschuldiging. Hoe zwaarder de ingreep in de rechten van een persoon is, hoe sterker de verdenking moet zijn.

Tot de bijzonder ingrijpende maatregelen behoren in het bijzonder:

• Huiszoekingen
• Bewaking van telefoon en elektronische communicatie
• Arrestatie en voorlopige hechtenis

Deze maatregelen mag het openbaar ministerie niet zelfstandig bevelen. Ze vereisen een voorafgaande rechterlijke toestemming. De bevoegde rechter controleert daarbij of er een voldoende verdenking bestaat en of de maatregel noodzakelijk en proportioneel is.

Pas na deze rechterlijke controle mogen dergelijke ingrepen worden uitgevoerd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Taken en bevoegdheden van het openbaar ministerie

Leiding van het onderzoek

Zodra een verdenking van een strafbaar feit bekend wordt, neemt het openbaar ministerie de juridische leiding over. Het beslist,

• of een onderzoek wordt geopend,
• welke personen als verdachten gelden,
• welk bewijs wordt verzameld.

De criminele politie zet deze beslissingen praktisch om, maar het openbaar ministerie bepaalt de richting, de omvang en het doel van het onderzoek.

Regeling, sturing en controle van onderzoekmaatregelen

Het openbaar ministerie geeft de politie bindende onderzoeksopdrachten. Daartoe behoren onder andere:

• Verhoren van verdachten en getuigen
• Inbeslagname van voorwerpen
• Evaluatie van digitale gegevens
• Voorbereiding van huiszoekingen

Bij zware ingrepen in grondrechten beslist een rechter bovendien over de toelaatbaarheid. Daardoor controleert hij het openbaar ministerie en voorkomt hij dat het dwangmaatregelen ongecontroleerd inzet.

Beslissing over aanklacht, seponering of afleiding

Na afronding van het onderzoek beoordeelt het openbaar ministerie de bewijslast. Het neemt een van de drie beslissingen:

• Aanklacht, als een veroordeling waarschijnlijk is
• Seponering, als de verdenking niet voldoende is
• Afleiding, als de procedure zonder een rechtszaak kan worden afgehandeld

Deze beslissing bepaalt of een mens voor de rechter staat of dat de procedure wordt beëindigd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Rol van het openbaar ministerie in de gerechtelijke procedure

Dient het openbaar ministerie een aanklacht in, dan vertegenwoordigt het de staat voor de rechter. Het brengt de onderzoeksdocumenten in, vraagt bewijs aan en neemt stelling over schuld en strafmaat. Ook in deze fase blijft het gebonden aan het objectiviteitsgebod.

Internationale samenwerking en rechtshulp

Veel strafprocedures overschrijden tegenwoordig nationale grenzen. In dergelijke gevallen coördineert het openbaar ministerie de internationale samenwerking en zorgt het ervoor dat het onderzoek ook in het buitenland juridisch effectief uitvoert.

Daartoe behoren met name:

• Bewijsaanvragen aan buitenlandse justitiële autoriteiten
• Onderzoeksbevelen binnen de Europese Unie
• Strafprocedures met een grensoverschrijdende component

Daarbij werkt het openbaar ministerie samen met gespecialiseerde Europese en internationale instanties, vooral met het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) en met het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) bij fraudegevallen ten nadele van de financiële belangen van de Europese Unie.

Op deze basis kunnen bewijzen worden verzameld, vermogenswaarden worden veiliggesteld en onderzoeken tussen meerdere staten worden afgestemd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie

Speciale bevoegdheid voor grote economische en corruptiezaken

Het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie is een landelijk bevoegd speciaal openbaar ministerie voor bijzonder zware economische en corruptiedelicten. Het voert procedures die vanwege hun schadeomvang, hun economische betekenis of hun openbaar gewicht een gespecialiseerde behandeling vereisen.

Niet de woonplaats van de beschuldigden beslist, maar de betekenis van de daad voor staat, economie en maatschappij.

Welke strafbare feiten vallen onder deze bevoegdheid

Deze instantie vervolgt in het bijzonder:

• zware fraude, verduistering en vervalsing met hoge schadebedragen
• Subsidie- en misbruik van steunmaatregelen op grote schaal
• frauduleuze faillissementen en systematische vermogensverschuivingen
• corruptiedelicten in de openbare sector
• Geld witwassen, als het afkomstig is van zware voorafgaande delicten
• criminele organisaties met een economisch zwaartepunt
• omvangrijke financiële vergrijpen

Doorslaggevend is steeds of een procedure economisch, juridisch of maatschappelijk bijzonder zwaar weegt.

Overname en afbakening ten opzichte van andere openbare ministeries

Een procedure kan ook dan bij het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie terechtkomen, als het oorspronkelijk bij een regionaal openbaar ministerie is begonnen. Dit gebeurt als bijzondere economische kennis vereist is of de zaak door complexiteit, schadeomvang of openbare betekenis opvalt.

Andere openbare ministeries moeten dergelijke procedures melden. Tot de beslissing over een overname blijven ze verantwoordelijk voor het lopende onderzoek.

Hoger openbaar ministerie en algemeen parket

De hiërarchische structuur van de openbare ministeries in Oostenrijk

De openbare ministeries zijn in Oostenrijk meerlagig georganiseerd. Dit systeem stelt zeker dat onderzoeken vakkundig worden gecontroleerd en landelijk uniform worden uitgevoerd.

Er zijn vier niveaus:

• de openbare ministeries als plaatselijk bevoegde onderzoeksinstanties
• de hogere openbare ministeries als toezicht- en coördinatie-instanties
• het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie als landelijke speciale instantie
• het algemeen parket bij het hooggerechtshof

De openbare ministeries van het eerste niveau

De openbare ministeries zijn de instanties die een strafprocedure daadwerkelijk voeren. Ze nemen aangiftes in ontvangst, voeren verhoren uit, leiden de criminele politie en beslissen over aanklacht, seponering of afleiding.

In procedures wegens minder zware strafbare feiten, die voor de districtsrechtbank worden behandeld, nemen ook districtsadvocaten bepaalde taken waar. Daarbij handelen ze steeds onder toezicht en leiding van het openbaar ministerie. Het openbaar ministerie draagt in elk geval de juridische verantwoordelijkheid.

Ze bestaan onder andere in Wenen, St. Pölten, Korneuburg, Krems, Wiener Neustadt, Graz, Linz, Salzburg, Innsbruck, Feldkirch, Klagenfurt, Leoben, Ried im Innkreis, Wels, Steyr en Eisenstadt.

Voor betrokkenen is dit niveau doorslaggevend, omdat hier het onderzoek begint en wordt gestuurd.

De vier ressorten van het hoger openbaar ministerie

Alle openbare ministeries zijn elk ondergeschikt aan een hoofdopenbaar ministerie. Oostenrijk is verdeeld in vier ressorten:

• Hoofdopenbaar ministerie Wenen
• Hoofdopenbaar ministerie Graz
• Hoofdopenbaar ministerie Linz
• Hoofdopenbaar ministerie Innsbruck

Deze autoriteiten oefenen toezicht uit op de openbare ministeries van hun ressort en werken mee aan strafzaken voor de gerechtshoven. Ze kunnen zich in afzonderlijke procedures mengen of deze zelf overnemen.

De rol van het openbaar ministerie

Het openbaar ministerie staat aan het hoofd van de strafrechtpleging. Het is geen aanklager, maar vertegenwoordigt de belangen van de staat in de rechtspraak.

Het is hun taak ervoor te zorgen dat rechtbanken en openbare ministeries de wet correct toepassen en dat ernstige juridische fouten worden gecorrigeerd.

Als ze een onwettige beslissing of een onwettige procedurele stap vaststellen, kunnen ze een cassatieberoep instellen om de wet te handhaven. Dit dient om de wet te verduidelijken en te uniformeren, niet om een individueel vonnis te wijzigen.

Bevoegdheid van het openbaar ministerie

Bevoegdheid naar plaats delict en plaats van succes

In principe is het openbaar ministerie bevoegd in het gebied waar het strafbare feit is gepleegd of waar de schade is ontstaan.

Bevoegdheid bij onduidelijke plaats delict of onbekende verblijfplaats

Als de plaats delict niet kan worden vastgesteld, voert het openbaar ministerie de procedure in het gebied waar de verdachte zijn woonplaats of verblijfplaats heeft of voor het laatst had. Als ook dit aanknopingspunt ontbreekt, neemt het openbaar ministerie de bevoegdheid over in het gebied waar de autoriteiten de verdachte hebben aangetroffen.

Als er op deze manier geen bevoegdheid kan worden vastgesteld, beslist het openbaar ministerie bindend welk openbaar ministerie het onderzoek leidt.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Voorrang

Als er geen duidelijke bevoegdheid kan worden vastgesteld, voert het openbaar ministerie dat als eerste kennis heeft genomen van het strafbare feit de procedure totdat een andere bevoegdheid is vastgesteld.

Strafbare feiten met een buitenlandse connectie

Als de plaats delict zich in een andere lidstaat van de Europese Unie bevindt, verwijst het openbaar ministerie aangiften van slachtoffers met een woonplaats in Oostenrijk in principe door naar de bevoegde buitenlandse autoriteit, tenzij het feit onder de Oostenrijkse jurisdictie valt.

Op deze manier wordt een gecoördineerde strafrechtelijke vervolging over de landsgrenzen heen gewaarborgd.

Verbinding en scheiding van strafzaken

Overdracht van een procedure aan een ander openbaar ministerie

Als een openbaar ministerie vaststelt dat het niet bevoegd is voor een procedure, mag het deze niet zomaar stopzetten of laten liggen. Het moet de dringende onderzoeken voortzetten en de procedure vervolgens overdragen aan het bevoegde openbaar ministerie.

Alle aangiften, rapporten en bewijsmiddelen worden doorgegeven. Dit voorkomt dat een procedure vastloopt alleen vanwege bevoegdheidskwesties.

Gezamenlijke leiding van meerdere onderzoeken

Als een persoon wordt verdacht van meerdere strafbare feiten of als meerdere personen samen aan een feit hebben deelgenomen, leidt één enkel openbaar ministerie deze procedures gezamenlijk. Dit geldt ook bij een nauw feitelijk verband.

Het doel is:

• uniforme bewijswaardering
• vermijden van tegenstrijdige beslissingen
• snellere en efficiëntere onderzoeken

Afbakening tussen het algemene openbaar ministerie en het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie

Bij economische delicten is niet elke afzonderlijke daad op zichzelf doorslaggevend. Doorslaggevend is of het economische zwaartepunt, de omvang van de onderzoeken of het openbaar belang een bevoegdheid van het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie rechtvaardigt.

Begeleidende delicten blijven bij het regionale openbaar ministerie als ze in verhouding tot de zware economische delicten slechts een ondergeschikte rol spelen.

Scheiding van procedures

Het openbaar ministerie kan een procedure opsplitsen als dit nodig is om:

• vertragingen te vermijden
• beschermwaardige belangen van een verdachte te waarborgen
• of een buitensporig lange voorlopige hechtenis te voorkomen

Zo blijft de procedure beheersbaar en proportioneel.

Overdracht van procedures en bevoegdheidsconflicten

Overdracht van een procedure om bijzondere redenen

Het hoofdopenbaar ministerie of, afhankelijk van de bevoegdheid, het openbaar ministerie draagt een procedure over aan een ander openbaar ministerie als er belangrijke redenen zijn. Daartoe behoren gevaren voor de openbare veiligheid of gegronde twijfels over de onpartijdigheid van de oorspronkelijk bevoegde autoriteit.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

Wijziging van bevoegdheid bij partijdigheid of veiligheidsbedenkingen

Een overdracht komt met name in aanmerking als een procedure tegen:

• rechters
• openbare aanklagers
• of organen van de veiligheidsautoriteiten

in het eigen bevoegdheidsgebied zou moeten worden gevoerd. Hierdoor moet elke schijn van partijdigheid worden vermeden.

Beslissing bij geschillen over de bevoegdheid

Als er een geschil ontstaat over welk openbaar ministerie bevoegd is, beslist een hogere instantie bindend.
Bij conflicten met het openbaar ministerie voor economische zaken en corruptie neemt het openbaar ministerie deze beslissing.

Betekenis van de bevoegdheid voor verdachten en slachtoffers

Procesbeheersing

Niet de politie, maar het openbaar ministerie leidt het onderzoek. Zij beslist:

• welk bewijs wordt verzameld
• welke maatregelen worden aangevraagd
• of er wordt aangeklaagd of geseponeerd

Rechtbanken controleren afzonderlijke ingrepen, maar nemen de procesvoering pas na een aanklacht over.

Invloed van de bevoegdheid op duur en verloop

Welk openbaar ministerie bevoegd is, beïnvloedt in belangrijke mate:

• hoe intensief er wordt onderzocht
• hoe snel beslissingen worden genomen
• en hoe complex de procedure wordt gevoerd

Een procedure bij een speciale autoriteit verloopt anders dan bij een regionaal openbaar ministerie.

Uw voordelen met juridische ondersteuning

Onze strafrechtelijk gespecialiseerde advocaten begeleiden u in het onderzoek bij het openbaar ministerie met vakkundige ervaring en juridische precisie.

Uw belangrijkste voordelen:

• Inzage in het dossier en gestructureerde evaluatie van de onderzoeksdocumenten
• juridische controle van het onderzoek
• Handhaving van uw procesrechten
• Controle van dwangmaatregelen op hun toelaatbaarheid en proportionaliteit
• Indeling van beschuldigingen en bewijzen vanuit strafrechtelijk oogpunt
• Vertegenwoordiging van de belangen van verdachten en slachtoffers

Zo wordt uw procedure zakelijk begeleid, juridisch ingedeeld en op een duidelijke beslissingsbasis gevoerd.

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek

FAQ – Veelgestelde vragen

Kies nu uw gewenste afspraak:Gratis eerste gesprek